(5488 S. K. m. 23) (2577 S. K. m. 45) (6100 S. K. m. 333) (441 S. KHK m.9) (Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliği m. 9)
İstemin Özeti: Tarımsal faaliyet gösteren davacının, davalı idarece yapılan incelemeler sonucu Kahramanmaraş İli, Pazarcık, İlçesi Tahkim Komisyonunun 2009 ekim sezonunda buğday ekildiği beyan edilerek haksız olarak alınan 175,99 TL tarım desteklemesinin faiziyle birlikte iade edilmesi ve beş (5) yıl süreyle tüm tarımsal desteklemelerden yasaklanmasına ilişkin 08/09/2015 tarih ve 2015/11 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, Kahramanmaraş İdare Mahkemesi'nce verilen 30/12/2016 tarih ve E:2016/155, K:2016/2029 sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın; hukuka aykırı olduğu, davacının buğday yerine mısır ektiğinin mahallinde bilirkişilerce tanzim edilmiş bir tutanakla değil de kadastro geçmemiş arazilerin yüzölçümünü tespitte kullanılan uydu görüntüleri ile tespit edilmeye çalışıldığı, buna dayanılarak işlem tesis edildiği, mısır ekiminin buğday ekimine göre daha zor ve masraflı olduğu, davacının mısır ekeceğini beyan ederek daha fazla destekleme primi alması mümkün iken buğday ekeceğini beyan ederek daha az destekleme primi alması ve sonrasında daha çok emek ve masraf gerektiren mısır ekimi yapmasının hayatın olağan akışına ters olduğu, toptancı bir ceza uygulaması yapıldığı ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenip bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti: Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülerek istinaf talebinin reddinin gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü;
Dava; Tarımsal faaliyet gösteren davacının, davalı idarece yapılan incelemeler sonucu Kahramanmaraş İli, Pazarcık, İlçesi Tahkim Komisyonunun 2009 Ekim sezonunda buğday ekildiği beyan edilerek haksız olarak alınan 175,99 TL tarım desteklemesinin faiziyle birlikte iade edilmesi ve beş (5) yıl süreyle tüm tarımsal desteklemelerden yasaklanmasına ilişkin 08/09/2015 tarih ve 2015/11 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
25.4.2006 tarih ve 26148 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5488 sayılı Tarım Kanunu'nda Çiftçi: ''Mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir üretim dönemi veya yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel kişileri'' ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun ''Haksız ödemelerin geri alınması ve hak mahrumiyeti'' başlıklı 23. maddesinde ise, ''Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanunî faizi ile birlikte anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar. Bu Kanunla belirlenen destekleme ödemelerinden, idarî hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen üreticiler, beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar.'' kuralına yer verilmiştir.
29.07.2007 tarih ve 26597 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2007-2011 Döneminde Kütlü Pamuk, Yağlık Ayçiçeği, Soya Fasulyesi, Kanola, Dane Mısır, Aspir ve Zeytinyağı Üreticilerine Destekleme Primi Ödenmesine Dair Kararın "Destekleme Koşulları" başlıklı 5.maddesinin 1.fıkrasında, destekleme priminden; çiftçi kayıt sisteminde özlük, ürün, arazi bilgileri kayıtlı olan ve bu arazilerinde prime esas ürünleri ürettiği il/ilçe tarım müdürlüklerince tespit edilen gerçek ve tüzel kişi (kamu tüzel kişileri hariç) çiftçilerin yararlanacağı belirtilmiş, 11.11.2009 tarih ve 27403 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hububat ve Baklagil Üreticilerine Destekleme Primi Ödenmesine Dair Kararın 3.maddesinde ise, destekleme priminden; kamu tüzel kişileri hariç, 2009 yılında Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'nde özlük, ürün, arazi bilgileri kayıtlı olan gerçek ve tüzel kişiler yararlanacağı, başvuru sahibinin toplam prim ödemesinin kontrolünde ÇKS'deki bilgilerin dikkate alınacağı, prim ödemelerine esas arazi büyüklüğünün, başvuru sahibinin ÇKS'de kayıtlı arazisinin büyüklüğünü aşamayacağı hükme bağlanmıştır.
Mülga 441 sayılı KHK'ye dayanılarak çıkarılan ve 16.4.2005 tarih ve 25788 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliği'nin ''Tespit komisyonlarının görevleri ve işleyişi'' başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ''Kadastro geçmemiş köylerde/mahallelerde ÇKS’ye kayıt olmak amacıyla il/ilçe müdürlüklerine ilk defa başvuran ya da daha önce ÇKS’ye kayıtlı olup yeni arazi beyan eden çiftçiler ile daha önce arazi tespiti yapıldığı halde tahkim komisyonunca arazilerinin yeniden tespitine lüzum görülen çiftçilerin tarım arazilerini yerinde tespit eder, (f) bendinde, ''Kadastro geçmemiş birimlerden ÇKS’ye kayıt olmak üzere il/ilçe müdürlüklerine başvuru yapan çiftçilere ait toplam tarım arazisi büyüklüğünü dikkate alarak, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bu birimlere yönelik tahmini çalışmalarından, uydu görüntülerinden, hava fotoğraflarından, orman amenajman planları veya her nevi haritalardan, köy sınırları kayıt defterlerinden ve diğer kamu kurumlarından elde edilecek her türlü bilgi ve belgelerden faydalanarak köylerin tahmini alanlarını hesaplar.'' (g) bendinde ise, ''İl/ilçe müdürlükleri, tespit çalışmaları çerçevesinde, arazi alan tespit cihazları tedarik edebilecekleri gibi uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemlerini de kullanarak kontrol ve tespit çalışmaları yapabilir. Yerleşim birimlerine ait toplam tarım arazisi büyüklüğü ile tespiti yapılan tarım arazilerinin büyüklüğü arasındaki farkın %5 veya daha fazla olması halinde, il/ilçe müdürlükleri konuyu tahkim komisyonlarına bildirir.'' kuralı yer almıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, tarımsal üretimde bulunan çiftçilerin destekleme ödemesinden yararlanabilmesi için, destekleme ödemesinden yararlanılacak arazinin yüzölçümü yönünden üreticinin beyanının doğruluğu idarece tespit edilerek çiftçi kayıt sistemine dahil edilmiş olması ve sisteme kayıtlı arazide cari yıl destekleme ödemesinden yararlanılacak ürünün üretildiğinin il/ilçe tarım müdürlüklerince tespit edilmiş olması gerekmektedir.
Yönetmelikte, beyan üzerine çiftçi kayıt sistemine dahil edilecek arazinin yüzölçümünün doğruluğunun tespiti açısından idareye, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün çalışmalarından, uydu görüntülerinden, hava fotoğraflarından, orman amenajman planları veya her nevi haritalardan, köy sınırları kayıt defterlerinden ve diğer kamu kurumlarından elde edilecek her türlü bilgi ve belgelerden, arazi alan tespit cihazlarından, uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemlerinden yararlanabilme olanağı getirilmiş, ancak sözü edilen bu olanağın, sisteme kayıtlı arazide cari yılda üretim yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise arazinin ne kadarında hangi ürünün veya ürünlerin üretiminin yapıldığının tespitinde de kullanılabileceğine ilişkin bir kurala yer verilmemiştir. Dolayısıyla sisteme kayıtlı arazide cari yılda üretim yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise arazinin ne kadarlık kısmında hangi ürünün veya ürünlerin üretiminin yapıldığının il/ilçe tarım müdürlüklerince mahallinde yapılacak inceleme ile tespit edilmiş olması gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçe Gıda Tarım Ve Hayvancılık Müdürlüğü bölgesindeki (Narlı, Hanobası, Nefsidoğanlı, Karaçay, Akçakoyunlu ve Ördekdede köylerindeki) çiftçilere 2008-2011 yılları arasında ödenen tarımsal desteklemelerin bir çoğunun usulüne uygun olmadığından bahisle davalı idare bünyesinde bulunan Rehberlik Ve Teftiş Başkanlığınca yapılan araştırma ve incelemeler sonucunda tanzim edilen 08.05.2014 tarih ve 36-2014/2 sayılı inceleme raporunda, Pazarcık İlçesi Ördekdede mahallesinde çiftçilikle uğraşan davacının 2009 yılı üretim sezonunda kiraladığı 0 ada, 901, 902 ve 904 no'lu parsellerde destekleme ödemesi için buğday beyanında bulunduğu, ancak uydu görüntülerinde mısır tespitinin yapıldığı, davacıya beyan ettiği ürünler için ödenen yersiz destekleme tutarının toplamda 175,99 TL olduğu belirlenerek çiftçilerin üretim sezonundaki beyanları esas alınarak yapılan destekleme ödemelerine ilişkin parsel bazında uydu görüntüleri ile yapılan tespitlerde desteğe konu beyan edilen ürünler ile uydu görüntüleri kapsamında tespit edilen ürünler farklı olduğu için Pazarcık İlçe Tahkim Komisyonu tarafından davacının da aralarında bulunduğu çiftçilerden yersiz ödenen destekleme tutarının 6183 sayılı yasa uyarınca tahsiline ve 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 23. Maddesi uyarınca hak mahrumiyeti getirilmesi yolunda işlem tesisi gerektiği'nin belirtilmesi üzerine Pazarcık İlçe Tahkim Komisyonunun 08.09.2015 tarih ve 2015/11 sayılı kararı ile aralarında davacının da bulunduğu çiftçilerden yersiz ödenen destekleme tutarının 6183 sayılı yasa uyarınca tahsiline ve adı geçen çiftçilerin 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 23. Maddesi uyarınca 5 yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmamalarına karar verildiği, anılan kararın davacıya bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının 2009 yılında çiftçi kayıt sistemine kayıtlı parselde mısır ekimi yaptığı yönündeki beyanının aksini ortaya koyacak nitelikte kesin ve somut veri oluşturmak üzere mahallinde zamanında tespit yapılmaksızın, sadece yönetmelik uyarınca kadastro geçmemiş birimlerde yapılacak çalışmalar kapsamında beyan edilen arazinin yüzölçümünün tespitinde kullanılan uydu görüntülerinden yararlanarak yapılan incelemeye dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen kararda hukuki isabet görülmemektedir.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Kahramanmaraş İdare Mahkemesi'nce verilen 30/12/2016 tarih ve E:2016/155, K:2016/2029 sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 197,40-TL yargılama gideri ve 133,90-TL istinaf yargılama giderin ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.090,00-TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya verilmesine, posta giderine karşılık yatırılmış olan avanstan artanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca ilgili tarafa resen iadesine, 29.06.2018 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi. (¤¤)