(İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 6, 12, 13)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, ………. adresinde yer alan işletmesinin mühürlenmesine ilişkin işlem ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin 13.05.2015 tarih ve 899951-1701 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; "...davalı idarece davacıya ruhsat verildikten sonra taşınmaz hissedarlarının kendilerinin muvafakati olmadıklarına dair sözlü ve yazılı talepleri üzerine dava konusu işlemlerin tesis edildiği, davalı idarece işlemde açıkça tüm hissedarlardan muvafakat alındığında ve kira kontratı yapıldığında yeniden ruhsat düzenlenebileceğinin ifade edildiği ve ruhsat iptali ile mühürleme işleminin gerekçesinin muvafakat eksikliği ve kira kontratının bulunmayışı olarak belirtilse de, yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmünde; kütükte mesken olan yerde dükkan açılabilmesi için kat malikleri kurulunun alacağı kararda oybirliği şartının aranmış olması ile insanların rahatsız edilmelerinin önlenmesi bir meskenin bulunduğu binadaki diğer kat maliklerinin söz konusu meskenin işyeri olarak kullanılmasından rahatsız olmamaları amaçlandığı görülmektedir. Dava konusu işlemlerde muvafakat aranmasından başka kira kontratının bulunmaması hususunun da bir eksiklik olarak öngörüldüğü ancak Mahkememizin 03.05.2016 tarihli ara kararı ile taşınmazın tapu sicilinde %86,11 oranında maliki ve kalan kısmında ise satış vaadi sözleşmesi ile satın almayı vaadeden konumunda olan …… Holding A.Ş'ye davanın ihbar edildiği ve davaya müdahale taleplerinin bulunup bulunmadığı hususunun sorulduğu, bu ara karar üzerine Mahkememiz kayıtlarına 08.06.2016 tarihinde giren beyan dilekçesi ile davaya müdahil olunmayacağı ve davacının anılan holdingin kiracısı olup kira sözleşmesinin devam ettiği bildirilmiştir. Bu durumda yukarıda belirtilen mevzuat ve açıklamalarla olayda idarece muvafakat aranamayacağı hususunun açık olmasının yanı sıra, taşınmazın tek maliki olarak görülen …… Holding A.Ş ile davacı arasında devam eden bir kira ilişkisinin de bulunması nedeniyle dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 25/10/2016 tarih ve E:2015/1623, K:2016/1724 sayılı kararının; işyerinin bulunduğu taşınmazın hissedarlarının tamamının muvafakati alınarak mevzuatta belirtilen bilgi ve belgeler ile müracaat edilmesi halinde ruhsat başvurusunun yeniden değerlendirileceğinin davacıya bildirildiği iddiasıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İlgili yerin tek malikinin ………Holding A.Ş. olduğu, ……. Vakfı tarafından otopark olarak işletilen alanın bitişik alanda olduğu, çay bahçesi ruhsatı verildiği tarihte de aynı hukuki durumların geçerli olduğu, hukuki durumda sonradan değişiklik olmamasına rağmen ruhsatın iptal edilmesinin hukuki olmadığı, alanın 2. derecede sit alanı olması ve komşu parselinde tarihi cami bulunması nedeni ile ilgili alanın otopark ya da çay bahçesinden başka amaçlarla kullanılmasının mümkün olmadığı, mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istinaf talebinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasında bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Uyuşmazlık, …… adresinde yer alan davacıya ait işletmesinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlem ile bu işyerinin mühürlenmesine dair işlemin iptali isteminden kaynaklanmıştır.
İdare mahkemesince, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatının yerin mülk sahiplerinin tamamının muvafakatinin alınmadığı, tüm hissedarlardan muvafakat alındığında ve maliklerle kira kontratı yapıldığında yeniden ruhsat düzenlenebileceğinden bahisle iptaline dair 13.05.2015 tarih ve 899951-1701 sayılı işlem ile işletmenin mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı belirtilerek mülk sahiplerinin muvafakatine gerek olmadığı ve kira kontratının bulunduğu gerekçelerine dayanılarak karar verildiği görülmekte ise de, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemin mülk sahiplerinin muvafakatinin olmaması nedeniyle değil, üçüncü bir tüzel kişilik tarafından aynı yere ilişkin ruhsat talebinde bulunulması nedeniyle ruhsatın iptal edildiği görüldüğünden, dava konusu işlemlerin bu sebep yönüyle irdelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
10/08/2005 günlü ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6.maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı hükmüne yer verilmiş olup; 12'nci maddesinde, sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verileceği, ilgililerin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağı, hüküm altına alınmış ve 13.maddesinde de; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilmesi suretiyle işyerinin kapatılacağı belirtilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; ……. adresinde yer alan davacıya ait işyerine 09.02.2012 tarih ve 64 sayılı çay bahçesi faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, ……. Tur. Gıda Oto. ve Org. San. Tic. Limited Şirketi tarafından 25.03.2015 tarihli dilekçe ile davalı idareye yapılan başvuruda davacının işyerinin bulunduğu adreste lokanta faaliyetinde bulunmak için işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep edilmesi üzerine 13.05.2015 tarih ve 1701 sayılı işlemle davacıya ait çay bahçesi faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek anılan şirket adına lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, davacının davalı idareye yaptığı 26.05.2015 tarihli başvurusu ile işyerinin aktif olarak faaliyet göstermesine rağmen işletmesinin bulunduğu yerle ilgili başka bir şahıs adına yeni ruhsat verildiğini öğrendiğini ve bu ruhsatın iptal edilmesi gerektiğini talep etmesi üzerine …….Tur. Gıda Oto. Ve Org. San. Tic. Limited Şirketine verilen ruhsatın 26.05.2015 tarih ve 1847 sayılı Başkanlık oluru ile yerin mülk sahiplerinin tamamının muvafakatinin alınmadığından bahisle iptal edilerek muvafakatin alınması halinde yeniden ruhsat düzenlenebileceğinin bildirildiği, davalı idarenin 27.05.2015 tarih ve 904604 sayılı yazısı ile de davacıya mülk sahiplerinin tamamının muvafakatinim alınması ve maliklerle kira sözleşmesi yapılması halinde yeniden ruhsat düzenlenebileceğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idarelerce doğrudan kapatılacağı, ancak işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerlerinin ruhsatlarının doğrudan iptal edilerek kapatılabileceğine ilişkin bir hükmün ise ilgili mevzuat hükümlerinde yer almadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edilebilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin 13. maddesi uyarınca işyerindeki yapılacak kontrol ve denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu noksanlık ve hataların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere 15 günlük bir sürenin verilmesi, verilen süre içerisinde belirtilen noksanlık ve hataların giderilmediğinin ikinci bir denetimle giderilmediğinin tespit edilmesi durumlarının gerçekleşmesi gerektiği, bunun dışında aynı yerle ilgili olarak bir başka şahsın ruhsat başvurusunun ise tek başına mevcut ruhsatın iptal sebebi olamayacağı da anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 09.02.2012 tarih ve 64 sayılı, çay bahçesi faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile ….. adresinde faaliyet gösteren davacıya ait işyerinde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde bu noksanlık ve hataların hangi hususlara ilişkin olduğunun belirtilerek eksik veya aykırılıkların giderilmesi için süre verilmesi gerekirken, mevzuatın bu açık hükümlerine uyulmaksızın aynı yerle ilgili başka bir şahsın ruhsat başvurusunda bulunması nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin mühürlenmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava dilekçesinin sonuç kısmında, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali yanında "ruhsat verilmemesi işleminin" de iptali istenildiğinin belirtilmesine karşın mahkemece bu talebe yönelik bir hüküm kurulmamış ise de, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmesi nedeniyle işyeri ruhsatı geçerliliğini koruyacağından, belirtilen hususa kararda yer verilmemesinin mahkeme kararının bozulmasını gerektirmediği gibi söz konusu talebe yönelik olarak Dairemizce hüküm kurulmasına da gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 25/10/2016 tarih ve E:2015/1623, K:2016/1724 sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda yazılı gerekçeyle reddine, istinaf aşamasında yapılan 118,70-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasındaki posta gideri avansından artan kısmın kararın kesinleşmesinden sonra mahkemesince davalıya iadesine, işyeri ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemin belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz engelleyecek nitelikte olması nedeniyle kararın tebliğini izleyen 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 06/04/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)