(213 S. K. m. 3, 236) (1136 S. K. m. 1, 164)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Milas Belediye Başkanlığınca hak kazandığı karşı vekalet ücreti üzerinden %20 oranında yapılan tevkifat işleminin iptali ve kesilen miktarın iadesi istemiyle açılan davayı, Milas Belediye Başkanlığı aleyhine müvekkili adına davayı açıp kazanan ve davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin, Milas Belediye Başkanlığınca Milas 1. İcra Müdürlüğüne yatırılması sırasında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94/2(b) maddesi uyarınca %20 oranında tevkifat yapılarak kesilen 9.158,40.TL gelir (stopaj) vergisinin iptali ve kesilen miktarın iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı, yasal düzenlemelerin incelenmesinden, avukatların hem müvekkilleriyle akdettikleri sözleşmeye dayalı olarak hak kazandıkları vekalet ücretiyle hem de yargılama giderlerinden olan ve Mahkemelerce Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hükmedilen vekalet ücretinin serbest meslek faaliyeti kapsamında elde edilen bir serbest meslek kazancı olduğu, her ne kadar davacı ile davada haksız çıkan taraf arasında doğrudan sözleşmeye dayalı bir muhataplık ilişkisi olmasa da, bu durumun avukatın yaptığı iş ve hizmetin serbest meslek faaliyeti olması niteliğini değiştirmeyeceği, yine karşı taraf vekilinin gerçekleştirdiği hizmetin vekalet hizmeti ve serbest kazanç geliri olması nedeniyle, yargı mercilerince hükmedilen vekalet ücretinin icra dairesinden tahsili sırasında davacı tarafından serbest meslek makbuzu düzenlenmesi gerektiğinin hüküm altına alındığı, dolayısıyla serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden gelir stopaj vergisi kesintisi yapılacağı konusunda ihtilaf bulunmadığı sonucuna varılarak, dava konusu karşı vekalet ücreti üzerinden kesilen tevkifat işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu kapsamda, dava konusu karşı vekalet ücreti üzerinden yapılan tevkifat işleminin kanuni düzenlemelere uygun olması nedeniyle kesilen miktarın iadesi yolundaki talebin de reddi gerektiği gerekçesiyle reddeden Muğla Vergi Mahkemesi'nin 14/03/2017 tarih ve E:2016/590, K:2017/214 sayılı kararının, yasal dayanaktan yoksun olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Yasal dayanaktan yoksun bulunan istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1.Vergi Dava Dairesi'nce, istinaf başvurusuna konu mahkeme kararı kaldırılarak gereği görüşüldü;
Dava, Milas Belediye Başkanlığınca hak kazandığı karşı vekalet ücreti üzerinden %20 oranında yapılan tevkifat işleminin iptali ve kesilen tutarın iadesi istemiyle açılan açılmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesinde, vergiyi doğuran ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan ve olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olacağı hükmü yer almıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlık Ücreti" başlıklı 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade edeceği belirtildikten sonra ücretin tespitine ilişkin esaslar belirlenmiş, bu maddenin son fıkrasında 02.05.2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanun'un 77. maddesiyle değişmeden önceki halinde, avukatla iş sahibi arasında aksine yazılı sözleşme bulunmadıkça, tarifeye dayanarak karşı tarafa yüklenecek avukatlık ücretinin avukata ait olduğu hükmüne yer verilmiş iken, 4667 sayılı Kanunla bu son fıkra, "Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez." şeklinde değiştirilmiştir.
Anılan Kanun'un 164. maddesinin gerek önceki ve gerekse sonraki metni, vekil ile müvekkil arasında çıkacak ücret uyuşmazlıklarının çözümlenmesine ilişkindir. Buna göre, vekil ile müvekkil arasında vekalet ücretine ilişkin olarak sözleşme yapılmaması, yapılmışsa da sözleşmede mahkeme tarafından hükmedilecek vekalet ücretinin kime ait olduğu yönünde bir ibare bulunmaması durumunda, mahkemece taraf lehine hükmedilen vekalet ücretinin avukata ait olacağı anlaşılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 65. maddesinde, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançların serbest meslek kazancı olduğu, serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlemin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanununu 94. maddesinin 1. fıkrasında Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmiştir.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 1. maddesinde avukatlığın, kamu hizmeti ve serbest bir meslek olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan yasal düzenlemelere göre, avukatlık mesleğinin, serbest meslek faaliyeti, bu meslekten elde edilen kazancın da serbest meslek kazancı olduğu açıktır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Makbuz Mecburiyeti" başlıklı 236. maddesinde; serbest meslek erbabının, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşterinin de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetinde olduğu, "Makbuz Muhteviyatı" başlıklı 237. maddesinde; serbest meslek makbuzlarına: 1. Makbuzu verenin soyadı adı veya unvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası; 2. Müşterinin soyadı, adı veya unvanı ve adresi; 3. Alınan paranın miktarı; 4. Paranın alındığı tarih; yazılacağı ve bu makbuzların serbest meslek erbabı tarafından imzalanacağı, serbest meslek makbuzlarının seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan yasal düzenlemelerde, serbest meslek makbuzunun hangi şartlarda, kime ve nasıl düzenleneceği açıkça gösterilmiş, ihtiva etmesi gereken bilgiler tek tek sayılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Milas Belediye Başkanlığı aleyhine müvekkili adına davayı açıp kazanan ve davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin, Milas Belediye Başkanlığınca Milas 1. İcra Müdürlüğüne yatırılması sırasında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94/2(b) maddesi uyarınca %20 oranında tevkifat yapılarak kesilen 9.158,40.TL gelir(stopaj) vergisinin iptali ile kesilen tutarın iadesi istenilmektedir.
Avukatlık ücreti; avukatlık sözleşmesinden kaynaklanan avukatlık ücreti ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre karşı tarafa yüklenen avukatlık ücreti olmak üzere ikiye ayrılır. Bunlardan ilki, yargılama giderlerine dahil olmadığı halde, ikincisi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinde yargılama giderleri arasında sayılmış olup, yine aynı Kanun'un 330. maddesine göre “taraf” lehine hükmedilir.
Yasa kuralı gereği stopaj mecburiyeti gerektiren ödemenin, aralarında hizmet alış verişi olan kişiler arasında olması gerektiği gibi, hizmeti alan kişi tarafından düzenlenecek serbest meslek makbuzunda gösterilmek üzere stopaj kesintisi yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla, aralarında hizmet alış verişi olmayan kişiler arasındaki, dava konusu olayda olduğu gibi, kaybedilen davada yargılama gideri olarak icra dairesine ödenen avukatlık ücreti, karşı taraf vekilinden herhangi bir hizmet alınması söz konusu olmadığından, stopaj kesintisi yapılmasını gerektiren bir ödeme değildir.
Mahkeme kararında hükmedilen vekalet ücretinin tahsili sırasında serbest meslek makbuzu düzenlemesi yasa gereği olmakla birlikte, serbest meslek makbuzu sadece müşteri adına düzenlenebileceğinden, dava konusu olayda vekalet hizmeti veren avukat tarafından tahsil edilen karşı taraf vekalet ücreti (Mahkeme kararında müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücreti) dolayısıyla düzenlenecek serbest meslek makbuzunun karşı taraf adına değil, davayı kazanan başka bir ifadeyle hukuki yardımdan faydalanan müvekkili adına düzenlemesi gerekmektedir.
Bu durumda, mevcut olayda mahkeme kararı ile hükmedilen karşı taraf vekalet ücretini icra müdürlüğüne ödeyen tarafın, ödediği ve kendisi açısından niteliği itibarıyla yargılama gideri olan tutardan gelir vergisi kesintisi yapma yükümlülüğü bulunmadığından, dava konusu yapılan gelir (stopaj) vergisi kesintisinde hukuka uyarlık bulunmadığı gibi, kesinti tutarı olan 9.158,40.TL'nin de davacıya iadesi gerekir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Muğla Vergi Mahkemesi'nce verilen 14/03/2017 gün ve E:2016/590, K:2017/214 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, kesinti tutarı olan 9.158,40.TL'nin davalı idarece davacıya ödenmesine, aşağıda dökümü yapılan 243,05 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Uyarınca belirlenen 1.100,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, yatırılan posta gideri avansından artan tutarın Mahkemesi'nce H.M.K'nun 333. maddesi uyarınca yatırana iadesine, 29/06/2017 tarihinde oybirliği ile kesin olmak üzere karar verildi. (¤¤)