(2577 S. K. m. 37, 43) (488 S. K. m. 3, 15, 18, 19, 22, 24) (43 Seri Nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği METİN)
Davacılar ...... Müt. İnş. Yem. Tur. Gıd. Tek. San. Tic. Ltd. Şti., …. MarketçiliK Temizlik Gıda Turizm Medikal Hiz. Organizasyon Nak. San. Ve İtc. Ltd. Şti. ve …… Müt. Tem. Yem. Öz. Güven. Post. Dağıt. Hiz. Turz. Teks. Nakl. Petr. Ür. Gıda San. Ltd. Şti. vekili Av. .......... tarafından, Kilis 7 Aralık Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığınca davacı şirketlere (iş ortaklığına) 29.12.2014 tarihinde ihale edilen 2014/154562 ihale kayıt numaralı ve noterde onaylanmayıp yüklenici ile idare arasında 23.02.2015 tarihinde sözleşmeye bağlanan "75 Kişi ile Genel Temizlik Hizmeti Alımı" ihalesine ilişkin olarak, ihale kararı üzerinden 8.715,18-TL, ihale sözleşmesi üzerinden 14.520,20-TL ve ihale hakediş ödeme belgeleri üzerinden 14.520,20-TL olmak üzere ödendiği belirtilen damga vergilerinin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi sonrası yapılan şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle, Gelir İdaresi Başkanlığı’na karşı açılan davada; Batman Vergi Mahkemesi'nin 18/10/2017 gün ve E: 2017/270 K: 2017/452 sayılı kararı ile davanın yetki yönünden reddedilmesi üzerine gönderildiği Gaziantep 2. Vergi Mahkemesi'nin 01/11/2017 gün ve E: 2017/540 K: 2017/495 sayılı kararıyla, yetkili mahkemenin belirlenmesi için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca Dairemize gönderilen dava dosyası incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı Kanunun "Görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlem" başlıklı 43. maddesinde; idare ve vergi mahkemelerinin idari yargının görev alanına giren bir davada, görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar vermeleri halinde dosyayı Danıştay'a veya görevli ve yetkili idare veya vergi mahkemesine gönderecekleri, görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda, Danıştay'ın davayı görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar vereceği; görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğü takdirde söz konusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyuşmazlığın bölge idare mahkemesince, aksi halde Danıştay'ca çözümleneceği, görev ve yetki uyuşmazlıklarında Danıştay ve bölge idare mahkemesince verilen kararların ilgili mahkemelere bildirileceği ve bu hususun taraflara tebliğ olunacağı, Danıştay ve bölge idare mahkemesince görev ve yetki uyuşmazlıkları ile ilgili olarak verilen kararların kesin olduğu hüküm altına alınmış, aynı Kanun'un "Vergi Uyuşmazlıklarında Yetki"yi düzenleyen 37. maddesinin (a) bendinde; uyuşmazlık konusu vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren, zam ve cezaları kesen, (b) bendinde, Gümrük Kanununa göre alınması gereken vergilerle Vergi Usul Kanunu gereğince şikayet yoluyla vergi düzeltme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerde, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren, (c) bendinde; Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasında ödeme emrini düzenleyen, (d) bendinde; diğer uyuşmazlıklarda dava konusu işlemi yapan Dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinin yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, Hakimler ve Savcılar Kurulunca alınan Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi İş Bölümü Kararında; vergi mahkemeleri arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıkları ve bağlantılı davalarda yapılacak merci tayininin, uyuşmazlığın esasını çözmekle görevli Vergi Dava Dairesince yapılacağı kurala bağlanmıştır.
Diğer yandan, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 3.maddesinde, damga vergisi mükellefinin kağıtları imza edenler olup, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, 15.maddesinde, damga vergisinin; makbuz karşılığı, istihkaktan kesinti yapılması veya basılı damga konulması şekillerinden biriyle ödeneceği, bu ödeme şekillerinin hangi işlemler için ne suretle uygulanacağını tespite Maliye Bakanlığı'nın yetkili olduğu, 18.maddesinde, makbuz karşılığı ödemenin genel ödeme yöntemi olduğu benimsenerek, bu kanunda gösterilen haller dışında damga vergisinin makbuz karşılığında ödeneceği, Maliye Bakanlığı'nın makbuz karşılığı ödemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu, 22.maddesinde, makbuz karşılığı ödemelerde damga vergisinin; a) Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların vergisinin, ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve yirmialtıncı günü akşamına kadar ödeneceği, b) (a) bendi dışındaki hallerde ise, kâğıdın düzenlendiği tarihi izleyen onbeş gün içinde vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve aynı süre içinde ödeneceği, Maliye Bakanlığı'nın, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, lüzum göreceği işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin yukarıdaki sürelere bağlı kalmaksızın ve beyanname aranmaksızın kâğıdın düzenlenmesinden önce veya noterlerce işleme tâbi tutulması sırasında ödenmesi zorunluluğunu getirmeye, vergiyi işlem anında ilgili kamu kurum veya kuruluşuna makbuz karşılığı ödettirmeye yetkili olduğu, 19. maddesinde, genel ve özel bütçeli dairelerle il özel idareleri ve belediyeler, bankalar, iktisadi kamu teşekkülleri ile bunların iştirakleri ve müesseseleri ve benzeri teşekkül, iştirak ve müesseselerin ödemelerinde kullanılan ve nispi vergiye tabi bulunan makbuzlarla bu mahiyetteki kağıtlara ait vergilerin, a) Bu ödemelerin yapılması, b) Avans suretiyle ödemelerde avansın itası, sırasında ilgili daire ve müesseseler tarafından istihkaklardan kesinti yapılması şekliyle ödenmesine Maliye Bakanlığınca izin verilebileceği, Maliye Bakanlığı'nın lüzum gördüğü hallerde vergiyi istihkaktan kesinti yapılması şekliyle ödetmeye yetkili olduğu, 23.maddesinde, genel bütçeli daireler dışında kalan ve istihkaktan kesinti yapmak durumunda bulunan daire ve müesseseler tarafından bir ay içinde kesilen Damga Vergisinin, ertesi ayın 20 nci günü akşamına kadar ödemenin yapıldığı yer vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve 26 ncı günü akşamına kadar yatırılacağı, "Vergi ve Cezada Sorumluluk" başlıklı 24.maddesinde ise, 22 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanların, taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu oldukları, verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve fer'ilerinin, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınacağı, resmi daireler veya noterlerce düzenlenerek kişilere verilen veya dairede bırakılan ve Damga Vergisi hiç alınmayan veya noksan alınan kağıtların vergisinin mükelleflere, cezasının düzenleyenlere ait olduğu, vergi ve cezanın, vergi için mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları düzenleyenlerden alınacağı belirtilmiştir.
488 sayılı Yasa'nın verdiği yetkiye istinaden Maliye Bakanlığınca çıkartılan 8 ve 10 seri no.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliğlerinde, istihkaktan kesinti yapmak zorunda olan kuruluşlar, 1- Genel ve özel bütçeli kuruluşlar ile özel idareleri ve belediyeler, 2- Makbuz karşılığı ödeme usulüne tabi olan bütün kişi ve kuruluşlar, 3- Yaptıkları ödemelerden dolayı sorumlu sıfatıyla gelir vergisi kesintisi yapmak ve bu vergiyi muhtasar beyanname ile vergi dairesine bildirmek suretiyle ödeme yapmak zorunda olan gerçek ve tüzel kişiler, olarak sayılmış, genel bütçeli kuruluşların istihkaktan kesinti şekliyle ödemeleri gereken damga vergileri için beyanname vermelerine gerek bulunmadığı, doğrudan genel bütçeye gelir olarak aktaracakları vurgulanmış, Yine Maliye Bakanlığınca çıkartılan 8, 12, 16, 32, 43 seri no.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliğleri ile sürekli damga vergisi mükellefiyetine tabi olanlar belirlenmiş, bu kapsamda anonim şirketler, kurumlar vergisi kanuna tabi diğer mükellefler, vergi usul kanunu çerçevesinde bilanço esasına göre defter tutanlar, vergi usul kanunu hükümlerine göre işletme hesabı esasına göre defter tutanların da sürekli damga vergisi mükellefi oldukları kabul edilmiş, 04 Şubat 2005 tarih ve 25717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "43 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin"(3.5.) maddesinde, Damga Vergisi Kanunu 32 Seri No.lu Genel Tebliğinde sayılan kurum ve kuruluşlar (kurumlar vergisi kanununa tabi -A.Ş.ler hariç- diğer mükellefler, kolektif ve adi komandit şirketler, vergi usul kanununa göre bilanço esasına göre defter tutanlar) ile listeye bu tebliğin (3.4.) ayrımı ile yeni eklenenlerin (vergi usul kanununa göre işletme hesabı esasına göre defter tutanlar) sürekli damga vergisi mükellefiyeti tesis ettirmesi ve defter tutmalarının ihtiyari olduğu, sürekli mükellefiyet tesis ettirmek istemeyen bu mükelleflerin, damga vergisine ilişkin kayıtlarını 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre tutmak zorunda oldukları defterlerinde ayrıntılı olarak göstermek şartı ile ayrıca damga vergisi defteri tutmalarına da gerek bulunmadığı, 488 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sürekli damga vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmesi durumunda, damga vergisinin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine beyan edilip ödenmesi uygulamasına devam edileceği, bankalar, anonim şirketler gibi merkezleri dışında başka il veya ilçelerde faaliyet gösteren şubelerin düzenledikleri kağıtlara ait damga vergilerinin ise, şubeler tarafından, muhtasar beyannamelerinin verildiği vergi dairelerine sürekli damga vergisi mükellefiyeti tesis ettirerek beyan edilip ödeneceği, diğer yandan, anonim şirketler dahil sürekli mükellefiyete tabi bulunanların sayıldığı 16 Seri No.lu Damga Vergisi Genel Tebliği dışında kalan ve ihtiyarilik hakkını kullanarak sürekli damga vergisi mükellefiyeti tesis ettirmeyen mükelleflerin ise, düzenledikleri veya taraf oldukları kağıtlara ilişkin damga vergilerini 488 sayılı Kanunun 22/b bendine göre kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen onbeş gün içinde ilgili vergi dairesine damga vergisi beyannamesi ile bildirecek ve aynı süre içinde ödeyecekleri, (3.9.) maddesinde, noterliklerde düzenlenen veya tasdik için noterlere getirilen kağıtların damga vergisinin noterler tarafından tahsil edilmesi uygulamasına devam edileceği, (4.1.) maddesinde, zorunlu veya ihtiyari olarak sürekli damga vergisi mükellefiyeti tesis ettiren mükellefler ile diğer kişiler arasında düzenlenen ve damga vergisine tabi olan kağıtlara ait verginin tamamının sürekli damga vergisi mükellefiyeti tesis ettiren mükellefler tarafından Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen süre içinde beyan edilip ödeneceği, verginin zamanında beyan edilip ödenmemesi veya eksik ödenmesi durumunda, vergi, ceza ve fer’ilerinin işleme taraf olan ve damga vergisini sürekli makbuz verilmesi şekliyle ödemek zorunda olan mükelleflerden alınacağı, ancak bu mükelleflerin vergi aslı için karşı tarafa rücu hakkının saklı olduğu düzenlenmiş; 25 Nisan 2005 tarih ve 25788 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "44 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin"2.maddesinde "Uygulamayı kolaylaştırmak amacıyla, 488 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunmayan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin düzenledikleri kağıtlara ilişkin damga vergisini, gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairelerine, 488 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olan ve gelir veya kurumlar vergisi yönünden mükellefiyeti bulunmayan mükelleflerin süreksiz mükellefiyet çerçevesinde düzenledikleri kağıtlara ilişkin damga vergisini, -Tek vergi dairesi bulunan il ve ilçelerde mevcut vergi dairelerine, -Bağımsız vergi dairesi olmayan ilçelerde bağlı vergi dairesine (Malmüdürlüklerine), -Birden fazla vergi dairesi bulunan il ve ilçelerde bu vergi dairelerinden herhangi birine, kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen onbeş gün içinde damga vergisi beyannamesi ile beyan edip aynı süre içinde ödemeleri uygun görülmüştür." düzenlemesine yer verilmiş, aynı Genel Tebliğin 1.maddesinde, genel bütçeli daireler ile kişiler arasında düzenlenen kağıtlara (ihale kararları hariç) ait damga vergisi ile genel bütçeli daireler tarafından alınan ihale kararlarına ait damga vergisinin, müteahhitler tarafından, genel bütçeli idarelere hizmet veren saymanlıklara veya mükellefin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine makbuz karşılığı ödeneceği, söz konusu kağıtların noterliklerde düzenlenmesi halinde ise, bu kağıtlara ait damga vergilerinin 1512 sayılı Noterlik Kanunu çerçevesinde noterler tarafından makbuz karşılığı tahsil ve beyan edilmesi uygulamasına devam edileceği belirtilmiştir.
Yukarıda bahsi geçen damga vergisi mevzuatı nazara alındığında, genel bütçeli idareler tarafından alınan ihale kararları ile bu idareler ile yapılan ihale sözleşmelerine ait damga vergilerinin, müteahhit tarafından ya ilgili kuruluş saymanlığına ya da gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine ödeneceği, diğer resmi daireler tarafından alınan ihale kararları ile bu daireler ile yapılan ihale sözleşmelerine ait damga vergilerinin ise, gerek zorunlu olarak sürekli mükellefiyeti bulunan müteahhitler (anonim şirketler, bankalar, vs) gerekse ihtiyari olarak sürekli mükellefiyet kapsamından çıkmış olan müteahhitler (kurumlar vergisi kanununa tabi diğer mükellefler, kolektif ve adi komandit şirketler, vergi usul kanununa göre bilanço esasına göre defter tutanlar ve vergi usul kanununa göre işletme hesabı esasına göre defter tutanlar) tarafından gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulundukları vergi dairesine beyan edilerek ödeneceği, bahsi geçen kağıtların noterliklerde düzenlenmesi veya onaylanması halinde de ilgili damga vergilerinin noter tarafından makbuz karşılığında tahsil edilerek noterin bağlı bulunduğu vergi dairesine ödeneceği, ihale hakediş belgesinden doğan damga vergisinin ise genel bütçeli kuruluşlar hariç resmi daireler tarafından istihkaktan kesinti yapılarak ödemenin yapıldığı yer vergi dairesine beyan edilip ödeneceği, tüm bu damga vergilerinin beyan edildiği ve/veya ödendiği vergi dairelerince tarh ve tahakkuk ettirileceği, müteahhitlerce süresinde beyan edilmeyerek veya ödenmeyerek zamanında tarh ve tahakkuk ettirilmeyen damga vergilerinin ise, kendilerinin sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunmaması halinde, vergi asılları için rücu hakkı saklı olmak üzere, ihaleyi yapan ilgili resmi dairelerden (genel bütçeli kuruluşlar hariç) aranacağı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, vergi uyuşmazlıklarında yetkili mahkemeyi düzenleyen yasal hükme göre, düzeltme şikayet yoluyla açılan davalarda, yetkili mahkemenin ilgili vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren vergi dairesinin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesi olduğu açık olup, yanlış vergi dairesine beyan edilmiş ve yanlış vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilmiş olsa dahi, konuya ilişkin özel düzenleme içeren bu kural doğrultusunda uygulama yapılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, Kilis 7 Aralık Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından açılan ve davacıların oluşturduğu iş ortaklığı (Batman Vergi Dairesinin 333 076 5495 no.lu mükellefi) uhdesinde kalan 2014/154562 ihale kayıt numaralı "75 Kişi ile Genel Temizlik Hizmeti Alımı" konulu ihale kapsamında taraflar arasında 23.02.2015 tarihinde ihale sözleşmesinin imzalanması üzerine, iş ortaklığını oluşturan ortaklardan biri olan .... Marketçilik Tem. Gıda Turz. Med. Tic. Ltd. (Kilis Vergi Dairesinin ….. no.lu mükellefi) tarafından söz konusu ihale kararına ait 8.715,18-TL ve ihale sözleşmesine ait 14.520,20-TL olmak üzere toplam 23.235,38-TL tutarındaki damga vergilerinin kendi adına Kilis Vergi Dairesine bildirilerek ödendiği, (davacının iddia ettiği 14.520,20-TL tutarında hakediş belgesi üzerinden ödenmiş herhangi bir damga vergisinin mevcut olmadığı) daha sonra da bu vergilerin Batman Vergi Dairesine ödendiğinden bahisle Batman Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne hata düzeltme başvurusu yapılarak şikayet yolu ile müracaattan sonra bakılmakta olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtildiği üzere, düzeltme şikayet yoluyla açılan davalarda yetkili mahkeme, ilgili vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren vergi dairesinin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesidir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile Dairemizce verilen 20.12.2017 tarihli ve 19.04.2018 tarihli ara kararlarına alınan cevabi yazılara göre, uyuşmazlık konusu damga vergilerini tarh ve tahakkuk ettiren vergi dairesi Kilis Vergi Dairesi'dir. Dolayısıyla bu vergilerin iptal ve iadesi istemiyle düzeltme şikayet yoluyla açılan davanın görüm ve çözümünde Gaziantep Vergi Mahkemesi yetkilidir.
Açıklanan nedenlerle; Gaziantep 2. Vergi Mahkemesince verilen 01.11.2017 gün ve E: 2017/540, K: 2017/495 sayılı "davanın yetki yönünden reddine" ilişkin kararın kaldırılmasına, yetkili mahkemenin Gaziantep Vergi Mahkemesi olarak belirlenmesine, dava hakkında bir karar verilmek üzere dosyanın Gaziantep 2. Vergi Mahkemesine gönderilmesine, durumun Batman Vergi Mahkemesine de bildirilmesine ve kararın dosyanın gönderildiği mahkemece taraflara tebliğine, 06.06.2018 tarihinde, 2577 sayılı Yasanın 43/3 maddesi uyarınca kesin olarak, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)