(2577 S. K. m. 45) (4734 S. K. m. 54, 55, 56)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Onikişubat Belediye Başkanlığı ile arasında imzalanan "Belediye Hizmet Binası" işine dair sözleşmeye ilişkin ihale kararı ve sözleşme için ödenen 350.665,20-TL sözleşme damga vergisi ile 210.473,10-TL sözleşme karar pulunun iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen söz konusu tutarların iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davayı, "213 Sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereğince, davacı şirket tarafından üstlenilen ihalenin, Kamu İhale Kurulu tarafından iptal edilmesi karşısında, sonrasında da anılan ihaleye konu işin devamı yönünde belediye ile davacının iradesinin bulunmaması nedeniyle damga vergisi yönünden vergiyi doğuran olayın gerçekleşmediği sonucuna varıldığından, söz konusu ihale kararı ve ihale kararına istinaden düzenlenen sözleşme için davacı tarafından ödenen damga vergisi ve karar pulunun iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle kabul eden Kahramanmaraş Vergi Mahkemesi'nin 27/09/2017 gün ve E:2017/114, K:2017/200 sayılı kararının; dava konusu edilen olayda herhangi bir vergi hatası bulunmayıp yorum gerektiren konu hakkında 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun düzeltme hükümlerinin tatbikinin mümkün olmadığı, kanun hükmünde de açıkça belirtildiği üzere, ihalenin iptal edilmiş olması halinde sözleşmeye ilişkin damga vergisinin red ve iade edilmeyeceği, diğer taraftan; damga vergisinde vergiyi doğuran olay kağıtların düzenlenerek hukuken tekemmül etmesi olup, kağıdın hükmünden istifade edilmemiş olması veya kısmen istifade edilmiş olması, o kağıdın bir hususu ispat ve belli edebilecek belge olma vasfını ortadan kaldırmayacağı gibi kağıt tekemmül ettikten sonra, kağıda konu muamelelerin feshedilmiş olmasının vergilendirmeyi etkilemeyeceği ileri sürülerek, istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi İkinci Vergi Dava Dairesi'nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 18.06.2014 tarih ve 6545 sayılı Kanunu'nun 19. maddesiyle değişik 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
Uyuşmazlıkta, inşaat taahhüt işine dair belediyece açılan ve davacı uhdesinde kalan ihale ile ilgili olarak ihale kararı ve ihale sözleşmesi üzerinden ödenen damga vergilerinin, ihalenin Kamu İhale Kurulunca iptal edildiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen tutarların iadesi istemiyle açılan davayı, yukarıda belirtilen gerekçeyle kabul eden mahkeme kararının, davalı idare tarafından istinafen incelenerek kaldırılmasına karar verilmesi istenilmektedir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1.maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu kanundaki "kağıtlar" teriminin, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği, 3.maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olup, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisinin kişilerce ödeneceği, 8.maddesinde, bu kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu ve bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılamayacağı hüküm altına alınmış, Ek 1 Tablonun "Kararlar ve Mazbatalar" başlıklı II.kısmında yer alan 2.maddede, ihale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarının binde 4,5; "Akitlerle İlgili Kâğıtlar" başlıklı I.kısmında yer alan 9.maddede, resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin yaptıkları ihalelerde, ihaleyi yapan idare ile düzenlenen sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 54, 55, 56.maddeleri incelendiğinde, ihale kararının hüküm ifade edebilmesi için, ihale yetkilisinin onayı ya da Kamu İhale Kurulu'na vaki itirazın sonuçlandırılmasının zorunlu olup, ihaleye ilişkin olarak düzenlenen kağıtlarda vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesinin, bu işlemlere ilişkin itirazın sözü edilen makamlarca karara bağlanarak hukuki durumun tekemmül etmesi halinde mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, ihaleye dair Kamu İhale Kurulu kararının yargı yerince denetlenerek ihalenin herhangi bir yönden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği takdirde, ihaleye ilişkin kağıtlar tekemmül etmemiş olacağından, bu kağıtlarla ilgili olarak damga vergisini doğuran olayın gerçekleşmediğini kabul etmek gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının Onikişubat Belediye Başkanlığınca düzenlenen "belediye hizmet binası" yapım işine ait ihaleye katılıp kazanması üzerine idare ile arasında 25.04.2016 tarihli ihale sözleşmesinin imzalandığı, daha sonra ihale kararı üzerinden nispi olarak 210.473,10-TL tutarında ve ihale sözleşmesi üzerinden de yine nispi olarak 350.665,20-TL damga vergilerinin ödendiği, bu arada söz konusu ihale ile ilgili olarak Kamu İhale Kurulu'na yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddi üzerine açılan davada Ankara 9.İdare Mahkemesince 26.05.2016 tarih ve E:2016/1822, K:2016/1297 sayılı kararla kurul kararının iptaline karar verildiği, Kamu İhale Kurulunca mahkeme kararının uygulanarak itirazen şikayet başvurusunun kabulü ile düzeltici işlem yapılması yönünde işlem tesis edildiği, ancak daha sonra Danıştay 13.Dairesi'nin 07.11.2016 gün ve E:2016/3029, K:2016/3632 sayılı kararı ile söz konusu mahkeme kararının bozulması üzerine mahkemece davanın reddine karar verildiği, bunun üzerine de Kamu İhale Kurulunca 18.01.2017 tarihli karar ile düzeltici işlemin geri alındığı ve itirazen şikayet başvurusunun reddedildiği, bu arada ihale makamınca (Onikişubat Belediyesince) söz konusu Danıştay kararından bahisle davacı tarafından verilen teklifin geçerlilik süresinin 24.11.2016 tarihinde sona erdiği belirtilerek davacıdan teklif geçerlilik süresinin uzatılmasını talep etmesi ve daha önceden verdiği geçici teminata dair teminat mektubunun da süresinin uzatılması suretiyle tekrar belediyeye vermesi durumunda ihaleye konu işe devam edebileceğinin bildirildiği, bu bildirimin bir kaç kez yapılmasından sonra da davacı tarafından teklif geçerlilik süresinin uzatılmayacağının bildirilmesi üzerine, en avantajlı ikinci teklifin de uygun görülmeyerek ihalenin iptaline karar verildiği, bu arada ihalenin yargı kararı ile iptal edilmesi ve onun uygulanması aşamasına kadar ihale konusu işin bir kısmının davacı tarafından yapılıp işle ilgili olarak 2 adet hakediş (3.227.490,01-TL) alındığı, yine bu arada davacı tarafından söz konusu idare mahkemesi kararından sonra Danıştay'ın bozma kararı çıkmadan önce Aslanbey Vergi Dairesi'ne hata düzeltme başvurusunda bulunularak, ihalenin iptal edildiğinden bahisle ihale ile ilgili olarak ödenen dava konusu damga vergilerinin 3.227.490,01-TL tutarındaki hak ediş ödemesine isabet eden kısmı hariç iadesinin talep edildiği, adı geçen vergi dairesince hata düzeltme talebinin reddi üzerine aynı taleple Gelir İdaresi Başkanlığına başvurulduğu, ancak 60 günlük süre içerisinde cevap alınamaması üzerine, bu kez söz konusu ihale ile ilgili olarak ihale kararı üzerinden ödenen 210.473,10-TL tutarında ve ihale sözleşmesi üzerinden yine nispi olarak ödenen 350.665,20-TL tutarında damga vergilerinin iptal ve iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, ihalenin yargı kararı üzerine Kamu İhale Kurulunca iptal edilmesinden sonra yine yargı kararı uyarınca iptal işleminin geri alındığı, ancak daha sonra ihale makamınca en son yargı kararının uygulanması yönünde işlem yapılırken davacının teklifin geçerlilik süresini uzatmaması nedeniyle ve ikinci en avantajlı teklif de uygun bulunmayarak ihalenin iptal edildiği, dolayısıyla ihalenin yargı kararına dayanılarak ihale makamınca iptal edildiği anlaşıldığından, düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemi iptal eden mahkeme kararında, hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, davacı tarafından gerek hata düzeltme gerekse şikayet başvurularında ihale ile ilgili olarak aldığı hakediş ödemelerine (3.227.490,01-TL'ye) isabet eden damga vergileri hariç ihaleye dair ödediği diğer damga vergilerinin iptal ve iadesi talep edildiği nazara alınarak, mahkemesince, hak ediş ödemeleri ile alınan tutarlara isabet eden damga vergileri hariç olmak üzere iptal ve davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken, aksi yönde olmak üzere dava konusu edilen tutarların tamamen iptal ve iadeye hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, Kahramanmaraş Vergi Mahkemesi'nce verilen 27/09/2017 gün ve E: 2017/114, K: 2017/200 sayılı kararın yukarıda belirtilen kısmının kaldırılmasına, diğer kısımlarına yönelik istinaf başvurusunun reddine, yeniden yapılan yargılama neticesinde, dava konusu işlemin davacı tarafından alınan hak ediş ödemelerine isabet eden damga vergilerine ait kısmına yönelik iptal isteminin reddine, dava konusu edilen damga vergilerinin hak ediş ödemesi yoluyla tahsil edilen sözleşme bedeline isabet eden kısımlarına yönelik iade talebinin reddine, yargılamanın bütünü nazara alınarak aşağıda dökümü yapılan 109,75-TL yargılama giderlerinden 4,75-TL.sinin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 105,00-TL.sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, istinaf aşamasında davalı idarece sarf edilen 71,30-TL istinaf yargılama giderlerinin ise 67,30-TL.sinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, kalan 4,00-TL.sinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, davacı lehine A.A.Ü.T. uyarınca belirlenen 1.100,00-TL vekalet ücretinin de davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta giderine karşılık yatırılmış olan avanstan artanının kararın kesinleşmesinden sonra mahkemesince ilgili tarafa re'sen iadesine, 31,40-TL tutarındaki maktu karar harcı ile Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesinin parantez içi hükmü uyarınca istinaf aşamasında davalı idareden alınmayan 90,80-TL tutarındaki istinaf başvuru harcının davalı idarece davacıdan alınmasına, kararın tebliğini izleyen günden itibaren otuz (30) gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 28/12/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)