(2942 S. K. m. 30) (6446 S. K. Geç. m. 9) (2577 S. K. m. 45)
İstemin Özeti: Muğla İli, Bodrum İlçesi, ....... Mevkii, 1529, 1530 ve 1531 parsel sayılı davacılara ait taşınmazların da bulunduğu alanda ....... Elektrik Üretim Ltd. Şti. adına verilen Akyar ....... Enerjisi Santrali yapımına yönelik 09/02/2012 tarih ve EÜ/3683-25/2242 sayılı üretim lisansının iptali istemiyle açılan davada; Muğla İli, Bodrum İlçesi,....... Mevkiinde 26.950 m2'lik 1529 parsel, 38.200 m2'lik 1530 parsel ve 26.950 m2'lik 1531 parselde bulunan, tapu belgelerinde yer alan beyanlarda 1. derece arkeolojik sit alanında ve doğal sit alanında bulunduğu anlaşılan davacıların mülkiyetindeki tarla vasıflı taşınmazları da kapsayan sahada 15 MW gücünde 12 adet türbinden oluşan rüzgar enerji santrali kurmak için yapılan başvuru üzerine ....... Elektrik Üretim Ltd. Şti. adına Akyar RES üretim tesisi için 09/02/2012 tarih ve EÜ/3683-25/2242 sayılı üretim lisansının düzenlendiği, söz konusu lisansa düzenlendiği tarihteki mevzuata göre inşaat öncesi dönem için 22 ay, inşaat dönemi için 30 ay olmak üzere 52 ay, tesis tamamlama tarihinin ise 09.06.2016 olarak derç edildiği, lisansa konu alanda 1. derece arkeolojik sit, 3. derece arkeolojik sit ile doğal sit alanlarının ve tescilli yapıların bulunduğu, özel mülkiyete tabi 26 adet tarla veya arsa vasıflı taşınmazın, kamu tüzelkişiliğine ait taşınmazların, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan ve Maliye Hazinesi'ne ait taşınmazların bulunduğu, davacılara ait parsellerin de 26 adet özel mülkiyete konu taşınmazlar arasında bulunduğu ve proje kapsamında söz konusu parsellerde türbin ve yol yapımının planlandığı, inşaat öncesi dönemi 09.12.2013 tarihinde bitecek olan santralin, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 9. maddesinde yer alan hüküm ile Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin geçici 15. maddesi uyarınca inşaat öncesi süresinin 09.06.2014 olarak revize edildiği, Yönetmeliğin geçici 15. maddesi kapsamında bu sürenin sonuna kadar yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin yerine getirildiğini gösterir belgelerin Kuruma sunulmasının istenilmesi üzerine lisans sahibi şirket tarafından sunulan belgeler üzerinde yapılan inceleme kapsamında Kamulaştırma Daire Başkanlığı'nın 21.11.2014 tarihli yazısında, ''kamu yararı kararı alınarak dosyaları Maliye Bakanlığı'na gönderilen özel mülkiyete konu taşınmazların kullanım haklarının henüz elde edilemediği, kamu tüzelkişiliğine ait taşınmazlar için Kamulaştırma Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında kurul kararı alınarak dosyanın Maliye Bakanlığı'na gönderildiği ancak henüz kullanım haklarının elde edilemediği, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan ve Maliye Hazinesi'ne ait taşınmazların irtifak hakkı tesisi ve kiralama işlemlerinin devam ettiği ancak henüz kullanım haklarının elde edilemediği, mera vasıflı taşınmazların vasıf değişikliği işlemlerinin yapıldığı ancak tapuya tescilleri devam ettiğinden henüz kullanım haklarının elde edilemediği ve üretim tesisi ile ilgili imar planlarının ise onaylanmadığının'' bildirilmesi üzerine şirketin Yönetmeliğin geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerini 09.06.2014 tarihi itibariyle de yerine getiremediğinin tespit edildiği, ancak Kurulun 15.09.2015 tarih ve 5214-1 sayılı kararı ile rüzgar enerjisine dayalı üretim santrallerine ilişkin yapılan araştırma sonucunda bu kapsamdaki üretim lisanslarının inşaat öncesi sürelerine 10 ay ilave süre verilebilmesi yönündeki 25.11.2014 tarih ve 5317-2 sayılı Kurul kararının alındığı ve dava konusu üretim lisansının inşaat öncesi süresinin 09.04.2015, tesis tamamlama süresinin 62 ay ve tesis tamamlama tarihinin ise 09.04.2017 olarak yeniden belirlendiği, yükümlülüklerini 09.04.2015 tarihine kadar da yerine getiremeyen şirketin 09.04.2015 tarihli dilekçesi ile kadastral paftaların belirlenmesi ve kamulaştırma davaları sebebiyle ek süre verilmesini talep ettiği, yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketin bu hususa ilişkin bilgi ve belgeleri 09.04.2015 tarihinden önce kuruma sunmaması sebebiyle savunmasının istenildiği, bunun üzerine şirketçe ''kadastro çalışmalarının sürdüğü, sit alanlarına ait tespit ve tescil çalışmalarının devam ettiği, koruma kurulunca arkeolojik sit alanlarındaki yeni tespitler nedeniyle proje kapsamındaki imalatların bir kısmının 1. derece arkeolojik sitte kalması nedeniyle proje değişikliği yapıldığı ve kurum görüşlerinin yeniden alındığı, 3. derece arkeolojik sit alanlarının bir kısmında sondaj çalışması yapıldığı ancak sit alanı tescil işlemleri devam ettiğinden imar planı teklifinin değerlendirilemeyeceğinin Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü tarafından 13.08.2015 tarihinde şirkete bildirildiği, davacılar tarafından lisansın iptali için dava açıldığı, bu davada verilen yürütmeyi durdurma kararı üzerine işlemlerin durduğu, acele kamulaştırmaya karşı açılan davada ise Danıştay tarafından iptal kararı verildiği'' hususları belirtilerek kaybedilen sürenin inşaat öncesi döneme eklenmesinin istendiği, davalı idarece yapılan değerlendirme sonucunda şirketin kendisi tarafından talep edilen acele kamulaştırma yöntemi üzerine Bakanlar Kurulu'nca alınan acele kamulaştırma kararının Danıştay'ca iptal edileceğinin şirketçe bilinemeyeceğinden bahisle, bu sebeple kaybedilen süreler hesaplanarak şirkete 17 ay daha ilave süre verilmesi yönündeki 19.11.2015 tarih ve 5877-14 sayılı Kurul kararının alındığı, böylece inşaat öncesi sürenin 09.09.2016, tesis tamamlama tarihinin ise 09.09.2018 olarak yeniden belirlendiği, lisans sahibi şirketçe Ocak 2016 raporuna göre Akyar RES projesinin ilerleme oranının %11,43 olarak kuruma bildirildiği, şirketin 30.12.2015 tarihli yazısı ile ''Muğla 2. İdare Mahkemesi'nde lisansa konu alana ilişkin olarak alınan kamulaştırma kararlarına ve kamu yararı kararlarına karşı E:2015/1375-1376-1507 sayılı davaların açıldığı, normal kamulaştırma işlemlerinin de durduğu, Muğla Valiliği Kadastro Müdürlüğü tarafından kadastro haritalarının yeniden düzenlenmesi sonucunda kiralanan, irtifak hakkı kurulan ve kamulaştırılan alanlarda nev'i değişiklikleri olduğu, bu değişikliklerin kadastro tarafından bildirilmesinin beklendiği, lisans, çevresel etki değerlendirmesi kararı, acele kamulaştırma, kamulaştırma ve kamu yararı kararlarına karşı açılmış olan davalar, kadastro işlemlerine yapılan itirazlar sebebiyle Geçici 15. maddede belirtilen sahanın mülkiyet ve kullanım hakkının elde etme ve imar planlarını onaylatma yükümlülüklerini yerine getirme hususlarında ilerleme sağlanamadığı ve sürecin ne zaman sonlanacağının bilinemediği'' gerekçeleriyle 09.09.2016 olarak belirlenen inşaat öncesi sürenin askıya alınmasını veya bu sürenin uzatılması talebinde bulunduğu, söz konusu başvurunun Enerji Piyasası ve Düzenleme Kurumunda değerlendirilme aşamasında olduğunun anlaşıldığı, dava konusu lisansın; ilk olarak ....... Elektrik Üretim Ltd. Şti. adına düzenlendiği ve limited şirketin anonim şirkete dönüşme isteği sebebiyle nev'i değişikliği tadil başvurusu üzerine 04.07.2012 tarih ve 852 sayılı olur ile tadil edildiği, ortaklık yapısındaki değişiklik sebebiyle 29.08.2013 tarih ve 299347 sayılı olur ile tadil edildiği, 25.11.2014 tarih ve 5317-2 sayılı kurul kararı ile süre uzatımı tadili yapıldığı, türbin değişikliği başvurusu kapsamında çevresel etki değerlendirme gerekli değildir belgesinin sunulması üzerine 2015 yılında türbin koordinat değişikliği hususunda tadil edildiği, daha sonra 19.11.2015 tarih ve 5877-14 sayılı Kurul kararıyla süre uzatımı tadili yapıldığının görüldüğü, Mahkemelerinin 22.01.2016 tarihli ara kararı üzerine ilgili idareler ve davalı tarafça dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; özel mülkiyete konu veya kamunun tasarrufunda olan birçok taşınmazı kapsayan alanda acele kamulaştırma yapılması yönündeki Bakanlar Kurulu kararının uyuşmazlığa konu taşınmaz yönünden acele kamulaştırma koşullarının bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay tarafından iptal edildiği, santral yapılması planlanan alanın 1. ve 3. derece arkeolojik sit alanları ile doğal sit alanları içerdiği, alanda halen sit alanı, kültür varlığı tespit ve tescil işlemlerinin devam ettiği, kadastro çalışmalarının henüz tamamlanmadığı, acele kamulaştırma kararının iptali üzerine alınan kamu yararı ve kamulaştırma kararlarına karşı davalar açıldığı, santral kurulmasına olanak verecek imar planı değişikliklerinin gerçekleştirilemediği, sonuç itibariyle lisansın verilmesinden itibaren 4 yıla yakın bir süre geçtiği halde halen alandaki taşınmazların mülkiyet/kullanma haklarının davacı şirketçe elde edilemediğinin görüldüğü, müdahil şirketin başvuruları üzerine öne sürdüğü hususlar davalı idarece her defasında mücbir sebep olarak kabul edilmek suretiyle, 30.03.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 9. maddesi ile işletmeye geçememiş olan lisanslar için öngörülen 6 aylık ek süre kat kat aşılarak dava konusu lisans birçok kez süre uzatımı tadiline tabi tutulduğu, mevzuat hükümlerine göre mücbir sebep halinde lisansa derç edilen inşaat öncesi ve inşaat dönemi sürelerinin dolayısıyla tesisin tamamlanma tarihinin tadil edilmesi mümkün ise de; tadil için öncelikle ortada bir mücbir sebep bulunması ve yükümlülüklerin bu mücbir sebep sonucunda yerine getirilememiş olması gerekmekte olup, anılan mevzuat hükümlerinde ise mücbir sebep; doğal afetler ve salgın hastalıklar, savaş, nükleer ve kimyasal serpintiler, seferberlik halleri, halk ayaklanmaları, saldırı, terör hareketleri ve sabotajlar, grev, lokavt veya diğer memur ve işçi hareketleri ile bunlara benzer durumlar olarak belirlendiği, müdahil şirketin lisans almasından sonra yerine getirmesi gereken ilk yükümlülük olan taşınmazların mülkiyet/kullanma haklarını elde etme aşamasında açılan davaların şirket tarafından öngörülmesinin mümkün olmadığından bahisle söz konusu davaların mücbir sebep olarak değerlendirilmek suretiyle lisans süre uzatımı talepleri kabul edilmiş ve tadil yoluyla inşaat öncesi, inşaat dönemi ve tesis tamamlama tarihleri sürekli ötelenmiş ise de; şirket tarafından süre uzatımı tadil taleplerinde öne sürülen hususların; santral kurulması planlanan alanın büyüklüğü, coğrafi özellikleri, mevkii, doğal yapısı, arkeolojik özellikleri ve mülkiyet durumu karşısında şirketçe öngörülebilecek nitelikte hususlar olduğunda tereddüt bulunmamakta olup, söz konusu hususların mevzuatta sayılan mücbir sebeplere benzer bir nitelik taşımadığı, dolayısıyla mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceği, bu durumda, 4628 sayılı Kanunu mülga eden 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 9. maddesi ile tanınan altı aylık sürede de yükümlülüklerini yerine getirmediği anlaşılan şirkete ait lisansın, söz konusu sürenin bitimi tarihinde anılan maddede öngörüldüğü üzere idarece iptali gerektiği halde mücbir sebep sayılamayacak hususların mücbir sebep olarak kabul edilmesi suretiyle lisans süresinin yasal düzenlemelere aykırı biçimde sürekli olarak uzatıldığı, son olarak şirket tarafından 09.09.2016 olarak belirlenen inşaat öncesi sürenin askıya alınması veya bu sürenin uzatılması talebiyle yine başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından, dava konusu üretim lisansında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Ankara 4. İdare Mahkemesi'nce verilen 07/03/2017 gün ve E:2015/3006, K:2017/723 sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
Davacılar ……. gayrimenkul yatırım ve lojistik hizmetler San. Tic. Ltd. Şti. ve ……..'ın Savunmasının Özeti: Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
Müdahil (Davacı) ……'in Savunmasının Özeti: Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Ankara 4. İdare Mahkemesi'nce verilen 07/03/2017 gün ve E:2015/3006, K:2017/723 sayılı karar usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, istinaf başvurularının reddine, yargılama giderlerinin başvuruda bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktar ile istinaf aşamasında fazladan alınan 31,40-TL karar harcının istenilmesi halinde davalı (müdahil) ....... Elektrik Üretim A.Ş.'ye iadesine, 2577 sayılı Yasanın değişik 46. maddesi uyarınca kararın tebliğini izleyen günden itibaren30 (otuz) gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 01.03.2018 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
AZLIK OYU
Dava, Muğla İli, Bodrum İlçesi, ....... Mahallesinde kurulacağı belirtilen rüzgar enerji santrali ile ilgili olarak 1529, 1530 ve 1531 sayılı parselde bulunan davacılara ait taşınmazın da bulunduğu alanda ....... Elektrik Üretim A.Ş. adına verilen Akyar ....... Enerjisi Santralı yapımına yönelik üretim lisansının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Muğla İli, Bodrum İlçesi, ....... Mahallesinde kurulacağı belirtilen rüzgar enerji santrali ile ilgili olarak davacılara ait taşınmazın da bulunduğu alanı kapsayan sahada ....... Elektrik Üretim Ltd. Şti. Adına Akyar RES üretim tesisi için 09/02/2012 günlü ve EÜ/3683-25/2242 sayılı üretim lisansının düzenlendiği, söz konusu lisansın düzenlendiği tarihteki mevzuata göre inşaat öncesi dönem için 22 ay, inşaat dönemi için 30 ay olmak üzere 52 ay süre verildiği, bu süre içinde gerek mevzuattan kaynaklanan gerekse müdahilin kusurundan kaynaklanmadığı ileri sürdüğü nedenlerden dolayı şirkete Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından ek süreler verildiği son olarak Kurul'un 19/11/2015 günlü 5877-14 sayılı kararı ile inşaat öncesi sürenin 09/09/2016, tesis tamamlama tarihinin ise 09/09/2018 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Lisansın verilmesinden itibaren müdahil şirket tarafından lisans konusu alanda rüzgar santrali kurulması için gerekli girişimlerde bulunulduğu, buna göre Kurul tarafından mevzuata uygun olarak ek sürelerin verildiği, müdahil şirketin bu alanda çalışmalarının devam ettiği, müdahil şirketin kendi kusurundan kaynaklanmayan gecikmelerin sözkonusu olduğu, bunun Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 51. maddesi kapsamında mücbir sebep olarak değerlendirilebileceği görülmekle bu aşamada üretim lisansının iptalinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davalı ve yanında katılanın istinaf isteminin kabulü ile Ankara 4. İdare Mahkemesi'nin 07/03/2017 günlü, E:2015/3006, K:2017/723 sayılı kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla çoğunluk görüşüne katılmıyorum. (¤¤)