(213 S. K. m. 341) (2577 S. K. m. 45) (492 S. K. m. 57) (775 S. K. m. 1, 31, 33)
İSTEMİN ÖZETİ: ……. Mah. 1343 Ada 1 no.lu parselde kayıtlı inşaatların satış işlemleri sırasında tapu harcı beyanında bulunmayanların liste halinde tapu idaresince vergi dairesine bildirilmesi üzerine davalı idarece tapu harcı beyanında bulunulmadığından bahisle re'sen tarh edilen ve 2015.07.23....0109 tarih/sayılı vergi/ceza ihbarnamesi ile tebliğ edilen 2014/1-12 dönemine ilişkin 6.158,95-TL tapu harcı ile 1.539,74-TL vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle açılan davada, İstanbul 9. Vergi Mahkemesince özetle; 775 sayılı Gecekondu Kanunu önleme bölgesi ilan edilen ve sonrasında 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun kapsamında, kentsel dönüşüm amacıyla yapılıp bağımsız bölüm olarak tapuya tescil edilen gayrimenkulün üçüncü kişilere yapılan satışı işlemi, yeni inşa edilen bir binanın alım satım işlemi niteliğinde olduğundan bu satışın, 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un 7/9. maddesi hükmü kapsamında yapılmış ve tapu harcından muaf olduğu şeklinde değerlendirilemeyeceği, Kanunda yer alan muafiyet hükümlerinin Yönetmelik hükümleriyle de genişletilemeyeceğinden bu satış için tapu harcı tarh dilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, vergi ziyaı cezasına gelince, taşınmazların devir ve satışı sırasında vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği anda idarenin özgür iradesi sonucu tapu harcı tahakkuk ettirilmediği, bu durumda 213 sayıl Vergi Usul Kanunu'nun 341. maddesinde belirtildiği şekilde davacının vergilendirme ile ilgili ödevlerin zamanında yerine getirilmediği veya eksik yerine getirilmiş olması sonucu verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesine veya eksik tahakkuk ettirilmesine sebep olduğundan söz edilemeyeceğinden davacı adına vergi ziyaı cezası kesilmesinde hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle verilen "davanın; kısmen (vergi ziyaı cezası yönünden) kabulüne, kısmen (tapu harcı yönünden) reddine" ilişkin 25/01/2017 gün ve E:2016/2101; K:2017/56 sayılı kararının; davalı idare tarafından; 775 sayılı Yasanın uygulamasında, gecekondu bölgesinde yer alan taşınmazların belediyelerce kamulaştırma ya da satın alma yoluyla edinilmiş olması ve bu alanda bulunan arsaların aynı Yasanın 25. maddesinde belirtilen şartları taşıması gerektiği, kanunda belirtilen muafiyetin taşınmazın inşaasından önce arsa sahibi olan malikleri kapsadığı, 6306 sayılı Yasada yer alan muafiyetlerin, yeni yapılan binadaki bağımsız bölümlerin hak sahibi malikler ile müteahhitler adına tapuya tescili ile son bulan dönüşüm sürecinden sonra hak sahibi malikler ile müteahhitler adına tescil edilmiş bulunan dairelerin satımı kapsamadığından davacının, 775 ve 6306 sayılı Kanunların muafiyet ile ilgili hükümlerinden yararlandırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca vergi ziyaı cezalı tapu harcı tarhiyatına yönelik açılan bir başka davada İstanbul 12. Vergi Mahkemesince 22.11.2016 tarih, E:2015/1825, K.2016/2239 sayılı verilmiş "davanın reddine" ilişkin (istinafa başvurulmaksızın kesinleşmiş) bir karar bulunduğu ileri sürülerek, davacı tarafından ise; 775 sayılı kanun ile 6306 sayılı Kanun kapsamındaki alanlarda yapılan yapıların ilk alım satımlarının tapu harcından muaf olduğuna ilişkin mahkeme ve Danıştay kararları bulunduğu ileri sürülerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca istinaf yoluyla kaldırılması istenmektedir.
DAVACI SAVUNMASININ ÖZETİ: Yöntem ve Yasaya uygun nitelik taşıyan Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalının istinaf başvurusunun reddi gerektiği yolundadır.
DAVALI SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Beşinci Vergi Dava Dairesince, dava dosyasındaki tüm bilgi ve belgeler ile davalı idarenin 10/02/2017 havale tarihli, davacının 17/02/2017 havale tarihli istinaf başvuru dilekçeleri, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca birlikte incelenerek işin gereği görüşüldü:
Tarafların istinaf başvuruları; …… Mah. 1343 Ada 1 no.lu parselde kayıtlı inşaatların satış işlemleri sırasında tapu harcı beyanında bulunmayanların liste halinde tapu idaresince vergi dairesine bildirilmesi üzerine davalı idarece tapu harcı beyanında bulunulmadığından bahisle re'sen tarh edilen ve 2015.07.23....0109 tarih/sayılı vergi/ceza ihbarnamesi ile tebliğ edilen 2014/1-12 dönemine ilişkin 6.158,95-TL tapu harcı ile 1.539,74-TL vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle açılan davada, İstanbul 9. Vergi Mahkemesince verilen "davanın; kısmen (vergi ziyaı cezası yönünden) kabulüne, kısmen (tapu harcı yönünden) reddine" ilişkin 25/01/2017 gün ve E:2016/2101; K:2017/56 sayılı kararın, davalı ve davacı tarafından yukarıda istemin özetinde yazılı iddialarla kaldırılması istemine ilişkindir.
Uyuşmazlık, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca gecekondu önleme bölgesi ilan edilen ve sonrasında 6306 Sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun" kapsamında, kentsel dönüşüm amacıyla yapılıp bağımsız bölümler olarak tapuya tescil edilen taşınmazların üçüncü kişilere yapılan ilk satışlarından, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca tapu harcı istenip istenemeyeceğine ilişkin bulunmaktadır.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde "Tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanlar, tapu ve kadastro harçlarına tabidir." hükmü yer almış, (4) sayılı tarifenin 20(a) fıkrasında ise, gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden nispi harç ödeneceği hükme bağlanmıştır.
775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 1.maddesinde, "Mevcut gecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımının önlenmesi ve bu amaçlarla alınması gereken tedbirler hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.", 33.maddesinde, "Bu kanun hükümlerine dayanılarak yapılan ivazlı veya ivazsız devir, temlik, kamulaştırma, alım, satım, kira, geri alma, geri verme, ifraz, tevhit, tescil, cins değişikliği, rehin tesis ve terkini, ıslah, değişiklik, onarım, inşa ve ikmal gibi her türlü işlemler, sözleşmeler, beyannameler ve benzerleri, tasarruf bonosundan ve her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır." hükümleri yer almaktadır.
775 sayılı Kanun'un 31. maddesinde ise, "Toplu Konut İdaresi Başkanlığı bu Kanundaki hizmetlerde kullanılmak üzere özel mülkiyetteki arazi ve arsaları, bunlar içinde yapı veya sair he hangi bir tesis bulunduğu takdirde bu yapı ve tesisleri sahipleri ile anlaşarak satın alabilir veya kamulaştırabilir. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve bu Başkanlığın izni ile belediyeler, gecekonduların ıslah, tasfiye ve önlenmesi maksadiyle halk konutları, nüve konutlar ve geçici olarak kullanılacak misafir konutları inşasına yetkilidir." hükmü yer almakta olup bu hükümlere göre Bakanlar Kurulu'nca belirlenen yerlerde imar planı uygulaması yapılması, çevre düzenlemesi v.s hususlarda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile TOKİ'nin yetkili olduğu belirtilmiştir.
6306 sayılı (31.05.2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren) "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un", 7. maddesinin 9. fıkrasında; "Bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesnadır. (muaf'tır) " hükmüne yer verilmiştir.
"Yukarıda yazılı Yasa kurallarının birlikte değerlendirilmesinden; Genel olarak gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabı işlemlerinin tapu harcına tabi olduğu, ancak 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun ile 775 Sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında gecekondu önleme bölgelerinde üretilmiş gayrimenkullerin yapılacak ilk satış, devir ve tescillerinin tapu harcından müstesna (muaf) olduğu belirtildiğine göre anılan Kanunlar uyarınca yapılan gecekondu önleme ve afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi uygulamaları kapsamında üretilmiş ve tapu harcına konu taşınmazların ilk satışlarının, tapu harcı muafiyetinden yararlanması gerektiğinden, ihtilafa konu tapu harcının istendiği taşınmazla ilgili 6306 sayılı Yasa kapsamında tapuda gerçekleştirilen devir ve tescil işlemi nedeniyle tapu harcı istenmesine yönelik davacı adına yapılan dava konusu vergi ziyaı cezalı tapu harcı tarhiyatında hukuki isabet bulunmadığından, davacının yaptığı istinaf başvurusunun kabulü, davalı idarenin yaptığı istinaf başvurusunun ise reddi gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul 9. Vergi Mahkemesince verilen 25/01/2017 gün ve E:2016/2101; K:2017/56 sayılı KARARIN; "vergi ziyaı cezasına yönelik davanın kabulüne" ilişkin hükmünün ONANMASINA, "tapu harcına yönelik davanın reddine" ilişkin hükmünün ise KALDIRILMASINA ve tapu harcına yönelik davanın KABULÜNE, tapu harcı tarhiyatının iptaline, aşağıda dökümü gösterilen 201,30 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.100,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idarece istinaf aşamasında sarf edilen 22,00 TL posta giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin taraflardan ilgilisine iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, dava değeri 100.000-TL'nin altında olduğundan temyizi kabil olmamak üzere kesin olarak, 22/05/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)