(2709 S. K. m. 41) (657 S. K. m. 72) (Sağlık Bakanlığı Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliği m. 20) (Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik m. 14)
İSTEMİN ÖZETİ: Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesinde Tıpta uzmanlık öğrencisi statüsünde kadrosuz olarak çalışmakta iken, Deri ve Zührevi Hastalıklar alanında ihtisas eğitimini tamamlayarak uzman tabip olan davacı tarafından, Devlet hizmet yükümlülüğünü yapmak üzere uzman tabip olarak atanmasından önce, eşinin Edirne İlinde Sultan 1. Murat Devlet Hastanesinde doktor olarak çalıştığından bahisle eş durumu mazeretine binaen yaptığı Edirne İli' ne atanma talebinin reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline ilişkin Edirne İdare Mahkemesi'nce verilen 07/10/2016 tarih ve E:2016/629, K:2016/1169 sayılı karara; tesis olunan dava konusu işlemde yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka aykırı ve iptali gerektirici bir cihet bulunmadığı ve mahkeme kararının dayandırıldığı gerekçelerde hukuki isabet olmadığı, kararın hukuka aykırı olduğu iddialarıyla itiraz edilerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
Karar veren İstanbul Birinci İdare Dava Dairesi Başkanlığınca işin gereği görüşüldü:
Dava; Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesinde Tıpta uzmanlık öğrencisi statüsünde kadrosuz olarak çalışmakta iken, Deri ve Zührevi Hastalıklar alanında ihtisas eğitimini tamamlayarak uzman tabip olan davacı tarafından, Devlet hizmet yükümlülüğünü yapmak üzere uzman tabip olarak atanmasından önce, eşinin Edirne İlinde Sultan 1. Murat Devlet Hastanesinde doktor olarak çalıştığından bahisle eş durumu mazeretine binaen yaptığı Edirne İli'ne atanma talebinin reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Bozulması istenilen mahkeme kararında özetle, 04.04.2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle değiştirilen Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin "Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği" başlıklı 20. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "Stratejik personelin yer değiştirme taleplerinde bu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi ile beşinci fıkrası uygulanmaz." düzenlemesinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada, Danıştay Beşinci Dairesi'nin 12.05.2016 tarih ve E.2016/1634 sayılı kararı ile söz konusu düzenlemenin yürütmesinin durdurulduğu, dolayısıyla davacının atanma talebinin reddine gerekçe gösterilen hükmün hukuka aykırı olduğunun yargı kararıyla tespit edildiğinin anlaşıldığı; bu durumda, genel yönetmelik olan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliğin 14/d maddesindeki "aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde kesintisiz son üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, ...atanması suretiyle yapılabilir." kuralı uyarınca 16.08.2014 tarihinden sonra stratejik personelin eş durumu mazereti nedeniyle nakil talebinde bulunma hakkının mevcut olduğu, davacının eşinin de 17.03.2015 tarihinden bu yana 4924 sayılı Kanun' a tabi olarak Edirne 1. Murat Devlet Hastanesi'nde sözleşmeli pratisyen hekim statüsünde çalıştığı için başka bir yere atanma imkanı bulunmadığı, davalı idare tarafından Yasa ile öngörülen farklı kurumlar ve farklı yerlerde çalışan eşlerin kurumları arasında eşgüdümün sağlanması yükümlülüğüne ve Anayasanın aile birliğinin korunması ilkesine aykırı biçimde işlem tesis edildiğinin anlaşılması karşısında, davacının Edirne İline atamasının yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçeleri ile hüküm kurulmuştur.
Ancak, eşi kamu personeli olmayan memurların eş durumu mazeretiyle atanmalarını düzenleyen mevzuat hükümlerinin iş bu dava konusu olaya uygulanma imkanı bulunmamaktadır. Zira, davacının eşi memur değilse de, bir kamu personelidir. Bu durum, 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un lafzı, ruhu ve sistematiğinden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, kararda bahsi geçen Danıştay dava dosyasında verilmiş olan ya da verilecek olan kararlar iş bu davanın esasına etki etmeyecektir.
Bu sebeplerle, mahkeme kararının gerekçesi yerinde değil ise de, işin esasının yeniden muhakemesinden çıkan gerekçeli sonuç şöyledir:
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde uzmanlık eğitimini tamamladığı ve 07.12.2015 tarihinde mezun olarak "Deri ve Zührevi Hastalıklar Uzmanı" ünvanını aldığı, Devlet hizmet yükümlülüğü yapmak üzere uzman tabip olarak atanmasından önce, eşinin Edirne İli'nde Sultan 1. Murat Devlet Hastanesinde doktor olarak çalıştığından bahisle 2016 yılı 67. Dönem Devlet Hizmeti Yükümlülüğü Eş ve Sağlık Mazereti Kurasından önce 26.01.2016 tarihinde elektronik ortamda ön başvuru formu ile eş durumu mazeretine binaen yaptığı Edirne İli'ne atanma talebinin Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 20.maddesi gerekçe gösterilerek reddedildiği, akabinde 67.Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü Genel Kurası ile 25.02.2016 tarihinde Bingöl Devlet Hastanesi'ne yerleştirilmesinin yapıldığı, sonrasında Bakanlığın bağlı kuruluşu olan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu'nun 18.03.2014 tarih, 184381 sayılı işlemi ile Bingöl Devlet Hastanesi'ne Deri ve Zührevi Hastalıkları Uzmanı olarak naklen tayin edildiği, iş bu davanın eş durumu nedeniyle Edirne İline atamasının yapılması istemiyle davacı tarafından yapılan başvurunun Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 20. maddesi gerekçe gösterilerek reddedilmesi üzerine açıldığı anlaşılmıştır.
Anayasanın 41. maddesinde "Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar." hükmü yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesinde "Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliğin değişik 14. maddesinin 1/a bendinde, aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere atanması suretiyle yapılacağı belirtilmiştir.
657 sayılı Kanun'a ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan Sağlık Bakanlığı Ve Bağlı Kuruluşları Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği" başlıklı değişik 20. maddesinde,
"(1) Eşlerin ikisinin de Bakanlık veya bağlı kuruluşlarda kamu personeli olması hâlinde;
a) Astlık üstlük sıralaması esas alınarak astın görev yeri üste bağlı olarak değiştirilir. Üstlük astlık sıralaması; Bakanlık ve Bağlı Kuruluş Merkez Teşkilatı kadroları, il sağlık müdürü/halk sağlığı müdürü/genel sekreter, başkan, hastane yöneticisi, başhekim, eğitim görevlisi, başasistan, yan dal uzmanları, uzman tabipler, uzman diş tabipleri, tabipler, diş tabipleri ve diğer sağlık personeli şeklindedir.
b) Her iki eşin birinci fıkranın (a) bendindeki aynı sıralama grubunda yer alması halinde aile birliğinin D veya C hizmet grubu bir ilde sağlanması esastır. D veya C hizmet grubunda aile birliğinin sağlanamaması halinde; her iki eşin unvan ve branşında eşlerinin görev yaptığı ilin standardına göre doluluk oranı az olan ilde aile birliği sağlanır. Doluluk oranlarının da eşit olması halinde; aynı hizmet bölgesinde görev yapan eşlerden yer değiştirme talebinde bulunanın, farklı hizmet bölgelerinde görev yapan eşlerden ise üst hizmet bölgesinde görev yapan personelin görev yeri değiştirilir.
c) 16 ncı maddenin ikinci fıkrası ile 19, 21 ve 24 üncü maddelerine göre atanan personelin eşinin görev yeri değişikliği talebinde D veya C hizmet grubu şartı aranmaz. Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre atanan personelin (Ek ibare: RG-30/9/2016-29843) eşinin görev yeri değişikliği talebinde eşinin atanma tarihinden itibaren bir yıl içerisinde D veya C hizmet grubu şartı aranmaz.
ç) Eşleri, kadrosunun bulunduğu il dışında herhangi bir aile hekimi pozisyonunda görev yapanların yer değişikliği talepleri bu fıkra ile ikinci fıkra hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
(2) Eşlerin farklı kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalışması halinde;
a) Varsa eşinin kurumuyla yapılan protokol hükümleri uygulanır.
b) Eşleri, mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tâbi olarak mülki idare amirliği, milli istihbarat, emniyet hizmetleri sınıflarından birinde görev yapanlar ile hâkim, savcı veya Türk Silahlı Kuvvetlerinde subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya uzman er olarak görev yapan personelin eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır.
c) Yer değişikliği talebinde bulunan personelin eşinin görev yaptığı yerin kendi unvan ve branşında C veya D hizmet grubunda olması halinde eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır. Aksi halde ilgili kurumla koordinasyon sağlanır. Eşinin görev yaptığı kurumun başka yerde teşkilatının bulunmaması, kadro veya mevzuatı açısından aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânının olmaması halinde talebi değerlendirilir.
ç) Eşi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında kurulan üniversitelerde öğretim üyesi olanların ataması eşinin görev yaptığı yere yapılır.
(3) Eşi, tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzmanlık veya yan dal uzmanlık eğitimi görmekte olanların yer değiştirme taleplerinde aslık üstlük, bölge ve hizmet grubu şartı aranmaz. Ancak, başvuru tarihi itibariyle eşinin kalan uzmanlık eğitim süresinin altı aydan fazla olması zorunludur.
(4) Personelin, milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
(5) (Değişik:RG-30/9/2016-29843) .....
(6) (Değişik: RG-30/9/2016-29843) Stratejik personelin yer değiştirme taleplerinde bu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendinin birinci cümlesi ile beşinci fıkrası uygulanmaz.
(7) (Mülga: RG-30/9/2016-29843)" düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bu hükümlerle aileyi parçalanmaktan kurtarmak, aile bireylerini bir arada tutmak suretiyle ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirmek ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri için gerekli ortamı sağlamak amaçlarının güdüldüğü kuşkusuzdur.
Bu durumda, eşi Edirne'de başka bir yere atanamayacak kamu personeli olarak çalışan davacının eş durumu özründen yararlanma olanağı bulunduğu açık olduğundan, gerek Anayasa, gerekse de Yasalar ile korunması emredilen aile birliğinin korunması ilkesinin gözardı edilemeyeceği, aksi halde aile birliğinin tesis edilme imkanının olmayacağı açık olup, davacının eş durumu mazereti sebebiyle atanma talebinin, Sağlık Bakanlığı Ve Bağlı Kuruluşları Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği" başlıklı değişik 20. maddesinin yukarıda aktarılan hükümlerinin aktarılan mevzuat çerçevesinde uygulanması suretiyle ve davacının aile birliğini devam ettirebileceği bir göreve atanmasıyla kabul edilmesi gerekirken, bunun aksi yönde bir sonuç doğuran dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun reddine, Edirne İdare Mahkemesi'nce verilen 07.10.2016 tarih ve E:2016/629, K:2016/1169 sayılı iptal kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, başvuru aşamasına ilişkin yargılama giderlerinin başvuran üzerinde bırakılmasına, başvuru sırasında tahsil edilen tebligat avansından artan kısmın ilgilisine iadesine, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. bendi ile ve 46. maddesinin (e) bendi uyarınca kesin olarak 22.02.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)