(2709 S. K. m. 41) (657 S. K. m. 72) (3359 S. K. m. 3) (Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik m. 9, 12, 14) (Sağlık Bakanlığı Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliği m. 20)
İSTEMİN ÖZETİ: Aydın İli, .. Hastalıkları Hastanesinde hemşire olarak görev yapan davacı tarafından, eşinin Muğla İlinde bir ilaç firmasının ürün tanıtım temsilcisi olarak çalıştığından bahisle eş durumu mazereti nedeniyle Muğla İline atamasının yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 12.01.2016 tarih ve 126 sayılı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu işleminin iptali istemiyle açılan davada; davacının eşinin bir ilaç firmasının ürün tanıtım temsilcisi olarak 2010 yılından itibaren kesintisiz şekilde Muğla İlinde çalışmakta olduğu ve ikametinin Muğla İli olduğu görülmekle, davacının anılan yönetmelik hükmü kapsamında eş durumundan atanma şartlarına haiz olduğu anlaşıldığından, davacının naklen atama başvurusunun eşinin sigorta primlerinin Muğla ilinden yatırılmadığından bahisle reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, her ne kadar davalı idarece davacının stratejik personel olduğu belirtilmekte ise de, yukarıda aktarılan mevzuat hükmü uyarınca hemşire olan davacının stratejik personel olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren Aydın 2. İdare Mahkemesi'nin 05/10/2016 gün ve E:2016/445, K:2016/888 sayılı kararının; aile birliğinin korunması ilkesi ile kamu hizmetinin düzenli bir biçimde yürütülmesi arasında denge kurulması ve sadece eş durumu mazereti değil, kamu hizmeti gereklerinin de nazara alınması gerektiği, aile durumu, mazeretinin kamu hizmetlerinin gereklerine behemehal önceleyemeyeceği, dava konusu işlemin usule ve hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdare Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, Aydın İli, .. Hastalıkları Hastanesinde hemşire olarak görev yapan davacı tarafından, eşinin Muğla İlinde bir ilaç firmasının ürün tanıtım temsilcisi olarak çalıştığından bahisle eş durumu mazereti nedeniyle Muğla İline atamasının yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 12.01.2016 tarih ve 126 sayılı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 41. maddesinde; "Aile, Türk Toplumunun temelidir. Devlet, ailenin huzur ve refahı ve özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır. Teşkilatı kurar" hükmü yer almış olup, bu maddeyle Anayasa koyucunun ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirmek ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri için gerekli ortamı sağlamak amaçlarını taşıdığı kuşkusuzdur.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Yer Değiştirme Suretiyle Atanma” başlıklı 72. maddesinin 1. fıkrasında; "Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.", 2. fıkrasında; yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılacağı, yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak madde içeriğinde belirtilen şartlarda izin verilebileceği, son fıkrasında; "Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar." hükümlerine yer verilmiştir.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik'in "Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar" başlıklı 9. maddesinde: "Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.", "Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler" başlıklı 12. maddesinde; "Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.", 14. maddesinin (d) bendinde; "Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir." düzenlemeleri yer almıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği" başlıklı 20. maddesi; "...(2) Eşlerin farklı kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalışması halinde;
a) Varsa eşinin kurumuyla yapılan protokol hükümleri uygulanır.
b) Eşleri, mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tâbi olarak mülki idare amirliği, milli istihbarat, emniyet hizmetleri sınıflarından birinde görev yapanlar ile hâkim, savcı veya Türk Silahlı Kuvvetlerinde subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya uzman er olarak görev yapan personelin eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır.
c) Yer değişikliği talebinde bulunan personelin eşinin görev yaptığı yerin kendi unvan ve branşında C veya D hizmet grubunda olması halinde eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır. Aksi halde ilgili kurumla koordinasyon sağlanır. Eşinin görev yaptığı kurumun başka yerde teşkilatının bulunmaması, kadro veya mevzuatı açısından aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânının olmaması halinde talebi değerlendirilir.
ç) Eşi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında kurulan üniversitelerde öğretim üyesi olanların ataması eşinin görev yaptığı yere yapılır.(1)
(3) Eşi, tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzmanlık veya yan dal uzmanlık eğitimi görmekte olanların yer değiştirme taleplerinde aslık üstlük, bölge ve hizmet grubu şartı aranmaz. Ancak, başvuru tarihi itibariyle eşinin kalan uzmanlık eğitim süresinin altı aydan fazla olması zorunludur.
(4) Personelin, milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
(5) (Değişik: RG-30/9/2016-29843) Kamu görevlisi olmayan eşinin, atanma talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son dört yıl içinde 720 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde, personelin yer değişikliği suretiyle ataması yapılır. Kendi adına çalışanlardan borçlarını yapılandıranlar ile atama talep edilen yer dışında sosyal güvenlik primleri ödenenlerden, atama talep edilen yerde iş yerinin faaliyette olduğunu ve bu işyerinde en az 720 gün çalıştığını belgelendirenlerin talepleri de değerlendirmeye alınır.
(6) (Değişik: RG-30/9/2016-29843) Stratejik personelin yer değiştirme taleplerinde bu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendinin birinci cümlesi ile beşinci fıkrası uygulanmaz.
(7) (Mülga: RG-30/9/2016-29843) ", 20/5.maddesinde, "Kamu görevlisi olmayan eşinin, atanma talep edilen yerde kesintisiz üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde, personelin yer değişikliği suretiyle ataması yapılır. Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamında çalışanlardan askerlik süresini borçlanıp primlerini ödeyenlerin askerlikte geçen süreleri üç yıllık süre kapsamında değerlendirilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu 3/c maddesinde, "Bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılması esastır. Sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesi bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenlenir. Bu düzenleme ilgili Bakanlığın görüşü alınarak yapılır..." hükmü yer almıştır.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca Sağlık Bakanlığınca yüklenilen sağlık hizmetinin etkili ve verimli yürütülmesini, sağlık hizmeti ve sağlık personelinin ülke düzeyinde dengeli dağılımını sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığına yürüttüğü kamu hizmetinin gereklerini saptama, istihdam politikasını belirleme, Bakanlığa bağlı her kademedeki sağlık hizmetlerini planlama ve programlama, yürütme, takip ve denetim altında bulundurma ve bu kapsamda düzenleme yapma yetkisi tanınmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Aydın İli, .. Hastalıkları Hastanesinde Hemşire olarak görev yapan davacının, eşinin merkezi İstanbul olan ... İlaç Sanayi Anonim Şirketi'nin Ege Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Muğla İlinde ürün tanıtım temsilcisi olarak çalıştığını belirterek eş durumu mazereti nedeniyle Muğla İline atanma talebinde bulunduğu, bu talebin eşinin SGK primlerinin Muğla İlinden yatırılmadığının anlaşıldığından bahisle 12.01.2016 tarih ve 126 sayılı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu işlemiyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Hukuki durumları (statüleri) 657 sayılı Kanun, özel yasalar ve kurumsal nitelikte yasa ve yönetmeliklerle düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin bu statüde kaldıkları sürece, görevlerine ilişkin olarak, öncelikle söz konusu Yasa ve Yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara uymakla bu kuralların ve kamu hizmetinin gereklerine uygun davranmakla yükümlü olduklarının kabulü gerekmektedir. Aksi halin, yani statünün gereklerinin ikinci sıraya alınmasının, kamu hizmetlerini yürütmek amacı ile kurulmuş olan kamu kurumlarının görevlerini yerine getirmekte zorlanmalarına, giderek görevlerini aksatmalarına neden olabileceği ve personelin istihdamı konusunda genel kabul görmüş, coğrafi bölge esası, ihtiyaca göre istihdam ve personelin birimler arasında dengeli dağılımı gibi belirli ilkelerin uygulanmasını engelleyecektir.
Bu bağlamda, idarece eş durumu başvuruları değerlendirilirken, sunulan kamu hizmetinin niteliği ve bu hizmetten yararlanacakların durumunun da değerlendirilmesi gerektiği, başvurunun doğrudan atama sonucunu doğurmayacağı da açıktır.
Bu durumda, yukarıda anılan hükümler ile aile birliğinin sağlanması ile kamu hizmetlerinin yürütülmesi arasında bir denge kurulmaya çalışıldığı, başka bir deyişle aile birliği ilkesinin kamu hizmetlerini aksatacak şekilde kullanılması amacının güdülmediği açık olup, anılan hükümlerin kamu hizmetlerinin yürütülmesine engel olacak şekilde kullanılmaması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır. Dava konusu işlemin, eşit ve dengeli sağlık hizmeti vermenin ön şartı olarak kabul edilen sağlık personelinin yurt genelinde dengeli ve adil dağılımının sağlanması kapsamında kamu yararı, hizmet gerekleri ve her iki ilin hemşire ihtiyacı gözetilerek tesis edildiğinin anlaşılması nedeniyle, davacı talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Aydın 2. İdare Mahkemesinin 05/10/2016 gün ve E:2016/445, K:2016/888 sayılı istinaf başvurusuna konu kararının kaldırılmasına, davanın reddine, davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü gösterilen dava yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasında davalı idarece yapılan 57,30-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 990,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, istinaf aşamasında davalıdan alınmayan 79,70-TL itiraz harcının Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca davacıdan tahsiline, yatırılan posta giderinden artan miktarın Mahkemesince HMK'nın 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine 21/02/2017 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
AZLIK OYU
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların istinaf yolu ile incelenip kaldırılmaları, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 2. fıkrasının göndermede bulunduğu aynı Kanunun 49. maddesinin 2. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Aydın 2. İdare Mahkemesi'nin 05/10/2016 gün ve E:2016/445, K:2016/888 sayılı kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kararın kaldırılmasını gerektiren başka bir neden de bulunmamaktadır.
Bu nedenle, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)