(5393 S. K. m. 24) (6100 S. K. m. 333)
İSTEMİN ÖZETİ: Ergani Belediyesi'nde belediye meclis üyesi olan davacının, çeşitli tarihlerde Çevre ve Temizlik Komisyonu ile Kültür ve Sosyal İşler Komisyonlarında yaptığı çalışmaları dolayısıyla kendisine ödenen huzur hakkının Mülkiye Başmüfettişi tarafından düzenlenen 27/01/2016 tarihli ve 9/3 sayılı raporu ile haksız ödendiğinden bahisle kamu zararı tespiti yapılarak davacı adına düzenlenen 6.436,12 TL borç bildirimine karşı yapılan 06/06/2016 tarihli itiraz başvurusunun reddine ilişkin 06/06/2016 tarihli ve 301 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 28/02/2017 tarih ve E:2016/714, K:2017/281 sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın; ihtisas komisyonlarının kurulması için meclis kararı olması gerektiğini bilmediği, bu konuda belediye yazı işleri müdürlüğünce uyarılmadığı, herhangi bir kasıt ve ihmalinin olmadığı, huzur haklarının çalışmasının ve emeğinin karşılığı olduğu ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenip kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Dördüncü İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü;
Dava; Ergani Belediyesi'nde belediye meclis üyesi olan davacının, çeşitli tarihlerde Çevre ve Temizlik Komisyonu ile Kültür ve Sosyal İşler Komisyonlarında yaptığı çalışmaları dolayısıyla kendisine ödenen huzur hakkının Mülkiye Başmüfettişi tarafından düzenlenen 27/01/2016 tarihli ve 9/3 sayılı raporu ile haksız ödendiğinden bahisle kamu zararı tespiti yapılarak davacı adına düzenlenen 6.436,12 TL borç bildirimine karşı yapılan 06/06/2016 tarihli itiraz başvurusunun reddine ilişkin 06/06/2016 tarihli ve 301 sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "İhtisas Komisyonları" başlıklı 24. maddesinde; "Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir. İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur. Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır. İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır." hükmü,"Başkanlık Divanı" başlıklı 19.maddesinde;"...Meclise belediye başkanı, katılamaması durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder." hükmü, "Gündem" başlıklı 21.maddesinde;"Her ayın ilk günündeki belediye meclis gündemi belediye başkanı tarafından belirlenerek en az üç gün önceden üyelere bildirilir ve çeşitli yöntemlerle halka duyurulur." hükmü, "Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri" başlıklı 38.maddesinde; "Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır: a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak. ...d) Meclise ve encümene başkanlık etmek." hükümlerine yer verilmektedir.
09/10/2005 gün ve 25961 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nin "İhtisas Komisyonlarının Oluşumu" başlıklı 21.maddesinde; "Meclis, görev süresi bir yılı geçmemek üzere, nisbi çoğunlukla en az üç, en çok beş üyeden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Büyükşehir belediyelerinde bu komisyonlar en az beş en çok dokuz üyeden oluşturulur. Meclis, komisyonlara üye seçiminden önce kurulacak komisyonu ve üye sayısını belirler. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000 in üzerinde olan belediyelerde plan ve bütçe komisyonu ile imar komisyonunun (Ek ibare: RG-27/11/2014-29188) , büyükşehir belediyelerinde ise plan ve bütçe, imar ve bayındırlık, çevre ve sağlık, eğitim, kültür, gençlik ve spor ile ulaşım komisyonunun kurulması zorunludur. Komisyonlar, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İhtisas komisyonlarına siyasi parti grupları aday gösterebileceği gibi, üyeler de o partiden aday olabilir. Birden fazla komisyonda görev almak mümkündür. ...İmar ve bütçeye ilişkin konular hakkında meclis tarafından karar alınmadan önce ilgili komisyonlarda görüşülmesi zorunludur. İhtisas komisyonları toplantılarını, meclisin toplantı süresinde veya müteakip günlerde yapar. İmar ve bayındırlık komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır ve raporunu meclise sunar. Rapor Kanunda öngörülen sürenin sonunda meclise sunulmadığı takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır." hükmü, "Toplantı gündemi ve duyurulması" başlıklı 8. maddesinde; "Gündem, belediye başkanı tarafından belirlenir ve toplantı günü de belirtilerek üyelere en az üç gün önceden bildirilir." hükmü, "Başkanlık divanı" başlıklı 9. maddesinde; "Meclise, belediye başkanı başkanlık eder. Belediye başkanının bulunmadığı durumlarda meclis birinci başkan vekili, onun da olmadığı durumda ikinci başkan vekili meclise başkanlık eder." hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda ayrıntılı bir şekilde yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, belediye meclisinin kararı ile ihtisas komisyonlarının oluşturulabileceği, oluşturulan bu ihtisas komisyonlarının belediye meclisi tarafından kendilerine havale edilen işleri görüşerek karara bağlayıp konuya dair raporu meclise sunacakları, belediye meclisi tarafından kendilerine havale edilen işler için yaptıkları çalışmalar karşılığında kendilerine huzur hakkı ödeneceği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının ise, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Diyarbakır İli, Ergani Belediye Başkanlığı'nda Belediye Meclis Üyesi olarak görev yapan davacı hakkında, Mülkiye Başmüfettişi tarafından hazırlanan 27/01/2016 tarih ve 9/3 sayılı rapor uyarınca haksız olarak ihtisas komisyonlarında huzur hakkı elde edildiğinden bahisle çıkarılan 6.436,12 TL tutarlı borç bildirimine davacı tarafından 06/06/2016 tarihinde yapılan itiraz başvurusunun reddine ilişkin 06/06/2016 tarihli ve 301 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; 01/10/2010-02/09/2015 tarihleri arasında Ergani Belediye Meclisi tarafından oluşturulan davacının da içerisinde bulunduğu bahse konu ihtisas komisyonlarının, Belediye Kanunu ve Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde yer alan açık hükümlere aykırı olarak, belediye meclisi tarafından kendilerine havale edilen bir iş olmamasına rağmen toplandıkları, her ay kendi görev alanlarına girdiğini düşündükleri ve kendi belirledikleri bir konuda çok genel ifadelerin yer aldığı 1-2 paragraflık raporlar hazırladıkları, ancak bu raporları belediye meclisine sunmadıkları, dolayısıyla da bu raporların belediye meclisinde görüşülmediği ve karara bağlanmadığı, mevzuata aykırı olarak re'sen yaptıkları bu toplantılar için Belediye bütçesinden huzur hakkı aldıkları görülmektedir.
Yapılan ödemenin her zaman geri alınabilmesi olanağını tanıyan "açık hata" halinin; yapılan ödemede, ödemenin muhatabı olan kişinin (idare edilenin) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın mevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmektedir. Uygulamada bu çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekilde ve hiç gereği yokken yapılan ödemeler şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Olayda, davacıya yapılan ödemelerin davacının kolayca anlayabileceği şekilde açıkça mevzuata aykırı olduğu gözönünde bulundurulduğunda "açık hata" halinin de bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca, davacıya yersiz ödendiği tespit edilen dava konusu ödemelerin geri istenilmesi yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 28/02/2017 gün ve E:2016/714, K:2017/281 sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine, aşağıda dökümü yapılan istinaf yargılama giderlerinin istinaf yoluna başvuran taraf üzerinde bırakılmasına, istinaf giderine karşılık yatırılmış olan avanstan artanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca mahkemesince ilgili tarafa resen iadesine, 25/12/2017 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi. (¤¤)