(2577 S. K. m. 45) (3194 S. K. m. 28)
İSTEMİN KONUSU: Edirne İdare Mahkemesi Hakimliğinin 31/05/2017 tarih ve E:2016/1546, K:2017/943 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: … 227 ada, 5 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde, ruhsat ve eki projelere aykırı imalat yapıldığından bahisle yapı denetim sorumlusu olan davacı şirkete 3194 sayılı İmar Kanunun 42/2. maddesi uyarınca 10.584,45 TL idari para cezası verilmesine ilişkin 25/04/2016 tarih ve 316 sayılı Kırklareli Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Edirne İdare Mahkemesi Hakimliğinin 31/05/2017 tarih ve E:2016/1546, K:2017/943 sayılı kararı ile; " ... davacı şirketin, 3194 sayılı Kanunun yapı denetim şirketleriyle ilgili düzenleme içeren hangi maddelerindeki yükümlülükleri yerine getirmediği, fiilinin ne olduğu ve davacı şirkete hangi nedenle yapı müteahhidine ezanın aynısının uygulandığı konusunda bir açıklamanın yer almadığı, davacı şirketin binadaki projeye aykırılıkları süresi içinde belediyeye bildirip-bildirmediği hususlarının açıklığa kavuşturulmadığı hususları gözönüne alındığında dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesi ile dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; dava konusu yapıda ruhsat ve eki projeye aykırı tadilatlar yapıldığının yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, yapı tatil tutanağına uygun olarak açık ayrıntılı ve şüpheye mahal vermeyecek şekilde tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Dava konusu işlemin iptaline dair kararın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. Maddesinin 4. fıkrasında; Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." 6. Fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükümleri yer almaktadır.
İstinaf başvurusu; …… 227 ada, 5 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde, ruhsat ve eki projelere aykırı imalat yapıldığından bahisle yapı denetim sorumlusu olan davacı şirkete 3194 sayılı İmar Kanunun 42/2. maddesi uyarınca 10.584,45 TL idari para cezası verilmesine ilişkin 25/04/2016 tarih ve 316 sayılı Kırklareli Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline karar veren Edirne İdare Mahkemesi Hakimliğinin 31/05/2017 tarih ve E:2016/1546, K:2017/943 sayılı kararının davalı idare tarafından kaldırılması istemine ilişkindir.
3194 sayılı İmar Kanununun "Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar" başlıklı 28. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; "Bu Kanun kapsamındaki mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetine ilişkin harita, plan, etüt, proje ve eklerinin düzenlenmesi ve bunların yerine getirilmesinin; uygulamada bulunulacak alanın, yerleşme merkezinin ve yapının sınıfına, özelliğine ve büyüklük derecesine göre, uzmanlık alanlarına uygun olarak 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması mecburidir. Müellifler ve uygulamada bulunan meslek mensupları, işlerini bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirmekten sorumludur. Yapıda inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesuliyet, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensupları tarafından ayrı ayrı üstlenilmek zorundadır. Fenni mesul mimar ve mühendisler uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevlidir. Yapı sahibine ve idareye karşı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygun olarak yapıda yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması veya şantiye şefi bulundurulmaksızın yapım işinin sürdürülmesi veya yapının mevzuata aykırı yapılması veya istifaları halinde, bu durumları altı iş günü içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Bildirim üzerine, en geç üç iş günü içinde 32 nci maddeye göre işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun "İdari müeyyideler" başlıklı 42. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında ise;
"Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır.
a) Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için; 1) I. sınıf A grubu yapılara üç, B grubu yapılara beş Türk Lirası, 2) II. sınıf A grubu yapılara sekiz, B grubu yapılara onbir Türk Lirası, 3) III. sınıf A grubu yapılara onsekiz, B grubu yapılara yirmi Türk Lirası, 4) IV. sınıf A grubu yapılara yirmiüç, B grubu yapılara yirmibeş, C grubu yapılara otuzbir Türk Lirası, 5) V. sınıf A grubu yapılara otuzsekiz, B grubu yapılara kırkaltı, C grubu yapılara elliiki, D grubu yapılara altmışüç Türk Lirası, idari para cezası verilir. Bu miktarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılarak uygulanır.
b) Mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verilir.
c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100’ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si, 6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i, 7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si, 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si, 10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü, 11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u, 12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si,(a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat bir arada incelendiğinde, inşa edilen yapılarda "fenni mesuliyet" görevini üstlenen gerçek ya da tüzel kişilerin; yapıların malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevli olduğu, usulüne uygun inşa edilmeyen yapılardaki aykırılığın 6 iş günü içerisinde ilgili idarelere bildirilmemesi halinde ise sorumlu fenni mesullere 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinde öngörülen idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; …. 227 ada, 5 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ruhsat ve projesine aykırı olarak zemin katta F aksı ile 5 aksı kesişiminde bulunan SB 14 kolonu 25*69cm olması gerekirken, yerinde 25*60 yapıldığı; 2. ve 3. katta, S211 ve S311 kolonları 25*85cm olması gerekirken, yerinde 25*70 yapıldığı; tüm katlarda 25*69cm olması gereken kolonlar yerinde 25*64cm yapıldığı, KZ15 ve KZ16 kirişi Z+1+2+3. normal katta 25*50cm yerine 25*36cm yapıldığı, KZ39 kirişi 25*50cm Z+1+2+3. normal katlarda yerinde yapılmadığı, KZ18 kirişi KZ39 kirişi yerinde yapılmadığından, KZ40 kirişine saplandığının 19/04/2016 tarihli Yapı Tatil Tutanağı ile tespit edilmesi üzerine alınan 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca 10.584,45-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına dair, 25/04/2016 tarih ve 316 sayılı encümen kararını iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, yapı tatil tutanağı ile bazı temel kolonlarda statik projeye aykırı imalat gerçekleştirildiği hususu sabit olmakla, uyuşmazlığın özünü projeye aykırılıktan mütevellit mahzurdan davacı şirketin 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi hükmü gereği sorumlu tutulup tutulmayacağına ilişkindir.
İstinafa konu İdare Mahkemesi kararı incelendiğinde, dava konusu belediye encümeni kararının; birincisi "davacı şirketin, 3194 sayılı Kanunun yapı denetim şirketleriyle ilgili düzenleme içeren hangi maddelerindeki yükümlülükleri yerine getirmediği, fiilinin ne olduğu ve davacı şirkete hangi nedenle yapı müteahhidine uygulanan cezanın aynısının uygulandığı" hususunun belirsiz olması, ikincisi ise "binadaki projeye aykırılıkları süresi içinde belediyeye bildirip-bildirmediği hususlarının açıklığa kavuşturulmadığı" olmak üzere iki noktadan hukuka aykırı bulunduğu görülmekle, istinaf incelemesinin öncelikle İdare Mahkemesi kararında yer alan bu iki kabul üzerinden değerlendirilmesi uygun görülmüştür.
İdare Mahkemesi kararının, "Yapı denetim şirketleriyle ilgili düzenleme içeren hangi maddelerindeki yükümlülükleri yerine getirmediği, fiilinin ne olduğu ve davacı şirkete hangi nedenle yapı müteahhidine uygulanan cezanın aynısının uygulandığı" hususunun belirsiz olduğu gerekçesine ilişkin olarak;
Dava konusu belediye encümeni kararı, hesaplama raporu ile yapı tatil tutanağı ve eki rapor birlikte incelendiğinde, yapı müteahhidi olan şirket ile fenni mesullük görevini üstlenen davacı yapı denetim şirketi açısından ilgili raporlar ve yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ruhsata aykırılıklar nedeniyle; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2/a fıkrası uyarınca aykırılıktan etkilenen alan hesaplaması da yapılarak III. Sınıf B grubu yapı üzerinden 8.820,371844-TL temel ceza belirlendiği, bu temel cezaya 2/c fıkrasının (5) numaralı alt bendi uyarınca artırım uygulanarak toplam nispi idari para cezasının hesaplanarak toplam 10.584,45-TL idari para cezası verilmesine karar verildiği görülmüştür.
Diğer taraftan, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 1. fıkrasında "...ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere "idari para cezası verileceği öngörüldüğüne ve dosya içerisinde yer alan, uyuşmazlık konusu yapıya ait yapı ruhsatında, davacı şirketin yapı denetim kuruluşu olmasının yanı sıra 3194 sayılı Kanunun 28. maddesi kapsamında fenni mesul olarak da yer aldığı anlaşıldığına göre, hangi nedenle yapı müteahhidine uygulanan cezanın aynısının uygulandığı konusunda müphem bir nokta da bulunmamaktadır.
Bu haliyle İdare Mahkemesi kararı ile ulaşılan sonucun aksine, idari para cezası verilmesine gerekçe olan ruhsata aykırılığın kapsamı, davacıya atfedilen fiilin ne olduğu ile davacıya uygulanan yasa hükmünün belirsizliği söz konusu değildir.
İdare Mahkemesi kararının "binadaki projeye aykırılıkları süresi içinde belediyeye bildirip-bildirmediği hususlarının açıklığa kavuşturulmadığı" gerekçesine ilişkin olarak;
Olayda, davacı yapı denetim şirketinin ilk ruhsat tarihinden itibaren fenni mesullük görevini üstlenen yapı denetim kuruluşu olması, yapı inşaa tekniği ve yapı tespit tespit tutanağı ile belirlenen yapının seviyesi bir bütün halinde dikkate alındığında, yapının temelinden itibaren var olan ve statik projeye aykırı gerçekleştirilen söz konusu imalatlardan; yapının tamamının olumsuz etkilendiğinin, ayrıca bu imalatların "altı iş gününden" çok öncesinden gerçekleştirilmiş olduğunun kabulü zorunlu olup, dosya içeriğinden davacının bildirimde bulunmadığı açıktır.
Bu durumda, uyuşmazlığa aykırı imalatlar nedeniyle fenni mesul sıfatıyla sorumluğu bulunduğu anlaşılan davacı yapı denetim şirketine 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2/a fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu edilen belediye encümeni kararı ile verilen idari para cezasının 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2-a bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile 42/2-c bendi uyarınca hesaplanan artırım hükümleri yönünden ayrıca değerlendirilmesi Dairemizce gerekli görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanununun 42/2-a bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına (8.820,371844-TL) ilişkin olarak;
Dava konusu işleme esas alınan yapı tatil tutanağında; statik projeye aykırı imalatlardan etkilenen alanın; 279 m² olduğu belirtilmiş olup, 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2-a bendi uyarınca hatalı olmadığı, yapı ruhsatında gösterilen yapı sınıfı üzerinden 8.820,371844-TL olarak belirlenen temel cezanın doğru belirlendiği anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42/2-c bendinin (5) numaralı alt bendi (1.764,074369-TL) uyarınca uygulanan arttırıma ilişkin olarak;
Dava konusu yapının uygulama imar planı bulunan bir alanda yapıldığı anlaşıldığından, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına (c) bendinin 5. alt bendi uyarınca arttırım uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu durumda, dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca İSTİNAF BAŞVURUSUNUNKABULÜNE,
2-Edirne İdare Mahkemesi Hakimliğinin 31/05/2017 tarih ve E:2016/1546, K:2017/943 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Aynı kanun maddesi uyarınca davanın REDDİNE,
4-Aşağıda ayrıntısı yer alan 329,50-TL dava yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından karşılanan 163,60-TL istinaf yargılama giderleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.362.00-TLavukatlık ücretinin davacı tarafından davalı idareye ödenmesine,
5-İstinaf aşamasında fazladan yatırılan 31,40-TL karar harcın istemin halinde davalı idareye iadesine, artan posta giderinin mahkemesince istinaf isteminde bulunana iadesine,
6-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 6.bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
7-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 28.03.2019 tarihinde çokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
Edirne İdare Mahkemesi Hakimliğinin 31/05/2017 tarih ve E:2016/1546, K:2017/943 sayılı "dava konusu işlemin iptaline" yönelik kararına yapılan istinaf başvurusun "reddi" gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)