(2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacılar tarafından, murisleri ....'in terör operasyonlarında öldürülmesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararlarının giderilmesi istemiyle 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptıkları başvurunun reddine ilişkin Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonu'nun 24.09.2010 tarih ve 2010/2-848 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmış olan davanın Van 1.İdare Mahkemesi'nin 09.03.2012 tarih ve E.2011/332, K.2012/248 sayılı kararı ile reddedildiği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 02.02.2016 tarih ve BN. 41465/09 sayılı kararıyla ceza soruşturması yönünden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ihlal edildiğine karar verildiği ileri sürülerek Van 1.İdare Mahkemesi'nin 09.03.2012 tarih ve E.2011/332, K.2012/248 sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi yoluyla ortadan kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada; yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar veren Van 1. İdare Mahkemesinin 10/05/2017 tarih ve E:2016/2018, K:2017/890 sayılı kararının; hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesi uyarınca incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hükmü veren Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava; davacılar tarafından, murisleri ....'in terör operasyonlarında öldürülmesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararlarının giderilmesi istemiyle 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptıkları başvurunun reddine ilişkin Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonu'nun 24.09.2010 tarih ve 2010/2-848 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmış olan davanın Van 1.İdare Mahkemesi'nin 09.03.2012 tarih ve E.2011/332, K.2012/248 sayılı kararı ile reddedildiği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 02.02.2016 tarih ve BN. 41465/09 sayılı kararıyla ceza soruşturması yönünden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ihlal edildiğine karar verildiği ileri sürülerek Van 1.İdare Mahkemesi'nin 09.03.2012 tarih ve E.2011/332, K.2012/248 sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi yoluyla ortadan kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Mahkemesi'nce; yargılamanın yenilenmesiyle kaldırılması istenilen Van 1.İdare Mahkemesi'nin 09.03.2012 tarih ve 2011/332 E - 2012/248 K sayılı kararının İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiği yönünde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararının bulunmadığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 02.02.2016 tarih ve BN. 41465/09 sayılı kararıyla "ceza soruşturması yönünden Sözleşme'nin ihlaline" karar verildiği, yenilenmesi istenilen Mahkememiz kararının ana gerekçesini oluşturan .... isimli teröristin ifadeleri yönünden İnsan Hakları Mahkemesi tarafından bir değerlendirmede bulunulmadığı gibi söz konusu ifadenin usule aykırı alındığı noktasında bir tespitin de mevcut olmadığı, ihlal gerekçesinde, "olaya müdahale eden jandarma erlerinin ifadeleri alınırken aralarında gizli anlaşma yapılmasını önlemek amacıyla gereken tedbirlerin alınmaması, davacıların murisinin ateşli silah kullanıp kullanmadığı yönünde yeterli araştırmanın yapılmaması, yakalama operasyonuna katılan askerlere gurupta silahsız kişilerin olabileceği yönünde bilgi verilmemesi ve gece görüş gözlüğü kullanılmaması" hususlarının yer aldığı anlaşıldığından, yargılamanın yenilenmesini gerektirecek bir durumun mevcut olmadığı görülmüş olup, bu yöndeki talebin reddi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmiştir.
Davacılar tarafından, anılan mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
Dava konusu olayda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 02.02.2016 tarih ve BN. 41465/09 sayılı kararıyla soruşturmada eksiklikler olduğu, maktulün yakınlarının adli makamlarca dinlenmediği ve dikkate alınmadığı, operasyon düzenlenmesinde yer alan ihmal ve eksiklerin inceleme konusu yapılmadığı, bu suretle de eksiklikler sebebiyle soruşturmanın etkin bir şekilde yürütülmediğinden "ceza soruşturması yönünden Sözleşme'nin ihlaline" karar verildiği, söz konusu ceza yargılanması ile idari yargının aynı maddi olaya dayandığı görüldüğünden, yargılanmasının yenilenmesi şartlarından olan hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmesinin 2.maddesini ihlal ettiğinin yargı kararıyla belirlendiğinden, yargılanmanın yenilenmesi şartları mevcut olduğu görüldüğünden, İdare Mahkemesi kararında bu yönüyle hukuka uyarık bulunmamaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Yargılamanın yenilenmesi” başlıklı 53. maddesinde; “Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.
a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,
b) Karara esas olarak alınan belgenin sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkında hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılanmanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,
c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması,
d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi,
e) Lehine karar verilen tarafın, karar etkisi olan bir hile kullanmış olması,
f) Vekil veya kanunu temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,
g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması,
h) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir
mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması,
1.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması.
2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır.
3. Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür. Bu süreler, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır” hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacıların yakını ....'in öldürülmesi nedeniyle 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptıkları başvurunun reddine ilişkin Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonu'nun 24.09.2010 tarih ve 2010/2-848 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, "davacıların murisi ....'in terör örgütüne yardım ederken çıkan çatışmada hayatını kaybettiği ve giderilmesi istenen zararın 5233 sayılı Yasanın kapsamı dışında kaldığı" gerekçesiyle 09.03.2012 tarih ve E:2011/332, K:2012/248 sayılı kararla davanın reddi yoluna hüküm tesis edildiği, anılan hükmün Danıştay 15.Dairesi'nin 17.04.2014 tarih ve E:2012/10153, K:2014/2859 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, davacılar tarafından murisleri ....'in öldürmesiyle ilgili olarak yürütülen ceza soruşturması ve muhakemesi tekemmül ettirilirken Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ihlal edildiğinden bahisle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurulduğu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 02.02.2016 tarih ve BN. 41465/09 sayılı kararıyla etkili soruşturma yapılmaması sebebiyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2.maddesinin usul yönünden ihlal edildiğine karar verilmesi üzerine, Van 1.İdare Mahkemesi'nin 09.03.2012 tarih ve E:2011/332, K:2012/248 sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi yoluyla ortadan kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda açık düzenlemesine yer verilen mevzuat hükmünden, yargılamanın yenilenmesi isteminin kabul edilebilmesi için yeniden yargılamayla ortadan kaldırılması istenilen hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacıların yakını ....'in öldürülmesi ilgili olarak yürütülen ceza soruşturması ve muhakemesi tekemmül ettirilirken, Yüksekova Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülün soruşturmada eksiklikler olduğu, maktülün yakınlarının adli makamlarca dinlenilmediği, operasyon düzenlenmesinde yer alan ihmal ve eksiklerin incelenme konusu yapılmadığı hususlarının birlikte değerlendirilmesinden, söz konusu olayla ilgili etkili soruşturma yapılmaması sebebiyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2.maddesinin usul yönünden ihlal edildiğine karar verilmesi sonucunda bu olaydan dolayı uğranılan zararların giderilmesi istemiyle açılan davanın sonucunu etkileyeceğinden, yargılamanın yenilenmesi koşullarının mevcut olduğu sonucuna varıldığından, yargılanmanın yenilenmesi isteminin reddine ilişkin istinafa konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf isteminin kabulüne, Van 1. İdare Mahkemesinin 10/05/2017 tarih ve E:2016/2018, K:2017/890 sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kaldırılmasına, yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, kesin olarak, 21/02/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)