(2577 S. K. m. 45) (4342 S. K. m. 26) (2886 S. K. m. 75)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı vekilleri tarafından, Erzurum İli, Oltu İlçesi, ..... Mahallesi sınırları içerisinde bulunan meraya davacının hayvan sokmak suretiyle işgal ettiğinden bahisle davacı hakkında 44.494,00.-TL tutarında ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesine ilişkin 23/10/2015 tarih ve 34 sayılı Erzurum Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada; davanın reddine karar veren Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 21/04/2017 tarih ve E:2016/101, K:2017/1363 sayılı kararının; hukuka aykırı olduğu öne sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesi uyarınca incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; davacı vekilleri tarafından, Erzurum İli, Oltu İlçesi, ..... Mahallesi sınırları içerisinde bulunan meraya davacının hayvan sokmak suretiyle işgal ettiğinden bahisle davacı hakkında 44.494,00.-TL tutarında ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesine ilişkin 23/10/2015 tarih ve 34 sayılı Erzurum Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin istemiyle açılmıştır.
Mahkemesince; Erzurum İli, Oltu İlçesi, ..... Mahallesi sınırları içerisinde bulunan merada 900 adet hayvan otlattığını tutanağı imzalayarak ikrar eden davacı hakkında objektif kriterlere göre 44.494,00.-TL ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
4342 sayılı Mera Kanunu'nun ''Mera, Yaylak ve Kışlaklardan Yararlananların Yükümlülükleri'' başlıklı 26. maddesinde; ''Mera, yaylak ve kışlaklardan yararlanan çiftçi aileleri, yapılacak bakım ve ıslah çalışmalarına ait giderlere, komisyonca gerekli görülmesi halinde, valiliğin onayı ile belirlenecek süre ve miktarlarda katılmakla yükümlüdürler. Bu katılma şekli nakdi olabileceği gibi, işçilik, araç, makina veya bunların işletme giderleri şeklinde de olabilir. Mera, yaylak ve kışlaklardan komisyonca tespit edilecek otlatma haklarına göre yararlanacak hak sahipleri bölgenin ekonomik durumu, otlatma kapasitesi ve otlatma süresi dikkate alınarak, komisyonca her yıl tespit edilecek belli bir ücreti ödemekle yükümlüdürler. Bu alanlarda otlatma hakkının üstünde hayvan otlatılamaz, otlatma haklarından fazla hayvan otlatanlardan bu ücret, fazla her hayvan sayısı için üç katı olarak tahsil edilir. Muhtarlık veya belediyeler tarafından bu amaçla yapılacak tahsilat, o yerin mera alanlarının ıslah ve geliştirilmesi amacı ile köy sandığına veya belediye bütçesinde ayrı bir hesaba gelir kaydedilir ve amacı dışında kullanılamaz. Komisyonca tespit edilen ücret ve para cezalarının takip ve tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek veya tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hususları hükme bağlanmıştır. .
Aynı Yasa’nın 9. maddesinde de; “Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur.” hükmü yer almaktadır.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, Ecrimisil; hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalden önceki haliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak idarece talep edilen tazminat, Fuzuli şagil (İşgalci) ise; kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış, "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 85. maddesinin 2. fıkrası; “Ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın İdarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.” hükmüne yer verilmiştir.
312 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 4. bendinde ise, Ecrimisil tespit ve takdir edilirken; Taşınmazın imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi, altyapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, işgalden önceki haliyle kullanılması halinde getirebileceği gelir gibi her türlü objektif ölçülerin dikkate alınarak rayiç değerin tespit edileceği düzenlemesi yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Erzurum İli, Oltu İlçesi, ..... Mahallesi sınırları içerisinde bulunan meraya davacının hayvan sokmak suretiyle işgal ettiğinden bahisle davacı hakkında 2886 sayılı Kanunun 75. maddesi uyarınca 44.494,00.-TL tutarında ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesine ilişkin 23/10/2015 tarih ve 34 sayılı Erzurum Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malı, rıza veya muvafakata dayanmaksızın kullanan kişinin kusuru bulunup bulunmadığına bakılmaksızın fuzuli şagil sayılacağı, söz konusu taşınmazların işgal edilmesi halinde ilgililerden bu işgal nedeniyle, taşınmazın kullanım bedeli karşılığı olarak da ecrimisil istenileceği; öte yandan, Mera Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca meralardan hayvan otlatmak suretiyle yararlanan çiftçilerin komisyonca belirlenen ot bedelini ödemekle yükümlü oldukları, otlatma hakkının üzerinde hayvan otlatan kişilerden ot bedelinin, kapasite üstünde otlatılan her bir hayvan için 3 kat olarak alınacağı anlaşılmaktadır.
Olayda; davacı tarafından, mera vasıflı arazide hakkı olmadığı halde hayvan otlatmak suretiyle işgalde bulunulduğu gerekçesiyle ecrimisil ihbarnamesi düzenlendiği anlaşılmakta ise de, işgal edilen mera vasıflı taşınmazın, 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 26. maddesi kapsamında mera alanlarında hakkı olmadığı halde kapasite üstünde hayvan otlatan kişilerden otlatılan her bir hayvan için 3 katı tutarında alınacak olan ot bedeli olduğu, dolayısı ile bu tutarın ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesi yoluyla tahsili cihetine gidilmesinin mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, işgale konu merada meydana gelen ve idarece tespit edildiği belirtilen zarar kapsamında hesaplanan ot bedelinin 4342 sayılı Mera Kanunu uyarınca genel hükümlere göre davacıdan tahsili yoluna gidilebileceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Erzurum 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 21/04/2017 tarih ve E:2016/101, K:2017/1363 sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan ilk derece ve istinaf aşamasına ait toplam 346,60.-TL yargılama giderleri ile karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1090,00.-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin taraflara mahkemesince resen iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45/6. maddesi uyarınca kesin olarak, 21/02/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)