(2918 S. K. m. 48, 51, 112, 118) (2577 S. K. m. 14, 15) (5326 S. K. m. 19)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, alkollü araç kullandığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Yasa'nın 48/5. maddesi uyarınca sürücü belgesinin 5 yıl süre ile geri alınmasına ilişkin 05/02/2016 gün ve 26417 sayılı sürücü belgesi geri alma tutanağının ve 1.698,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin aynı gün ve 775112 sayılı trafik idari para cezası karar tutanağının iptaline istemiyle açılan dava sonucunda, Adana 3. İdare Mahkemesi'nce; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen 09/11/2016 günlü, E:2016/140, K:2016/1360 sayılı kararın, davalı idare tarafından, şahıs hakkında 2918 sayılı Kanunun 48. maddesine göre tesis edilen işlemin dayanak noktası şahsın ticari araç kullanması değil, kullandığı araç cinsinin Kamyonet olması olduğu, hususi otomobil türü araçlar dışındaki tüm araçlarda alt limitin 0,21 olarak uygulandığı, davacının işlemler sırasında hakkında düzenlenen trafik idari para cezası karar tutanağı ile alkolmetre ölçüm çıktısını itiraz etmeyerek imzaladığı, yapılan işlemin 2918 sayılı Yasanın 48/5 maddesine ve Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesine uygun olarak işlem yapıldığı ileri sürülerek istinaf başvurusu kapsamında incelenerek kaldırılmasına karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: 2918 sayılı Yasanın 48/5. maddesinde aracın hususi araç olup olmadığını belirleyici olarak kabul edildiği, davacının araç ruhsatında da hususi olduğunun davalı idarece kabul edilip ruhsata işlendiği, kullandığı aracın hususi amaçla kullandığı gibi ruhsatında da hususi olduğunun aşikar olduğu, bu nedenle Kanunun burada araç cinsine göre değil aracın kullanım amacına göre ayrım yaptığı, aksi halde araç ruhsatına hususi ibaresinin eklenmesinin hiçbir amacı olmayacağı ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi'nce, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü;
Dava, davacı tarafından, alkollü araç kullandığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Yasa'nın 48/5. maddesi uyarınca sürücü belgesinin 5 yıl süre ile geri alınmasına ilişkin 05/02/2016 gün ve 26417 sayılı sürücü belgesi geri alma tutanağının ve 1.698,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin aynı gün ve 775112 sayılı trafik idari para cezası karar tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
Adana 3. İdare Mahkemesi'nce işin esası incelenerek verilen 09/11/2016 günlü, E:2016/140, K:2016/1360 sayılı kararla, dava dosyasının incelenmesinden; trafik ekiplerince 05/02/2016 günü, saat 23.30'da Adana İli, …….. Bulvarı, …….. Kavşağında yapılan kontrolde ……. plakalı aracı kullanan davacıya yapılan alkol ölçümünde davacının 0,40 promil alkollü olduğunun tespit edildiğinin, 3. defa veya daha fazla kez alkollü araç kullanmak nedeni ile davacının sürücü belgesine 5 yıl süre ile el konularak 1.698,00 TL idari para cezası düzenlendiğinin, anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı, dava konusu olayda, belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; davacının olay günü 23:30'da alkolmetre ile yapılan alkol muayenesinde 0,40 promil alkollü olduğu tespit edildiği, kullandığı aracın cinsinin kamyonet-panelvan olduğu, hususi otomobil dışındaki tüm araçlarda alt limit 0,21 promil olduğu gerekçesiyle cezanın uygulandığının belirtildiği, buna karşılıklık davacı tarafından kullanılan aracın, araç özet bilgilerinde araç cinsinin panelvan - kamyonet olarak gösterildiği, aracın kullanım türü olarak da hususi kaydının bulunduğu, araç cinsi olarak kamyonet- panelvan gösterilen tüm araçların ticari kullanıma özgülendiği söylenemeyeceğinden araç özet bilgilerinde kullanım amacının hususi olması ve davacının alkol oranının 0,50 promilin altında kaldığı anlaşıldığından, idari para cezasının ve ehliyete el konulması işleminin uygulanabilmesi şartlarının sağlamadığından, 1698,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlem ile sürücü belgesine 5 yıl süreyle el konulmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptallerine karar verilmiştir.
Davalı idare, İdare Mahkemesinin kararını istinaf başvurusuna konu etmekte ve kaldırılmasını istemektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14/3. maddesinde dilekçelerin sırasıyla, a) Görev ve yetki, b) İdari Merci Tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları, yönlerinden sırasıyla inceleneceği hüküm altına alınmış, 15/1-a maddesinde de; 3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil "Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri" başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken; 12.7.1013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle yapılan değişiklik ile, maddenin başlığı, "Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki" şeklinde, madde ise, "Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı "100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.
……. " şeklinde düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanununun "Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi, "(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" şeklinde düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanununun "Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde, "diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ….. ehliyetin geri alınması, ……. gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan "ehliyetin geri alınması"na ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği dikkate alındığında, davanın sürücü belgesi geri alma işlemine yönelik kısmının görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Davanın idari para cezası ile ilgili kısmına gelince; sürücü belgesi geri alma işlemine yönelik kısmının görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, trafik idari para cezası yönünden görevli yargı yerinin belirlenmesinin, sürücü belgesi geri alma işleminden bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, trafik idari para cezasının 5326 sayılı Kanunun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda son olarak 12/07/2013 gün ve 6495 sayılı Kanun’la değişiklik yapıldığı, bu haliyle de idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, bu durumda, Kabahatler Kanununun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, davanın idari para cezası işlemine yönelik kısmının görüm ve çözümünde de adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, adli yargının görevinde bulunan uyuşmazlıkla ilgili davanın, 2577 sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, bu husus dikkate alınmadan, uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle istinaf isteminin kabulüne, Adana 3. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/11/2016 günlü, E:2016/140, K:2016/1360 sayılı kararın kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye iadesine, Mahkemece verilecek kararla istinaf yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm kurulmasına gerek olmadığına, 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanunla değişik 45. maddesinin 6. fıkrası gereğince kesin olarak, 07/02/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)