(2709 S. K. m. 2, 138) (652 S. KHK. Geç. m. 10) (Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine İlişkin Yönetmelik m. 13)
İSTEMİN ÖZETİ: Dava, Amasya İli, .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde müdür olarak görev yapmakta iken 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 10. maddesi gereği görevi sona eren ve görev süresi uzatılmayan davacının açtığı davalarda lehine verilen yargı kararlarının uygulanması amacıyla .... Hürriyet Ortaokuluna müdür olarak görevlendirilmesine ilişkin 06.04.2016 tarih ve 3882301 sayılı işlem ve bu işleme en son müdür olarak görev yaptığı .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde görevlendirilmesi istemiyle yaptığı itirazın reddine ilişkin 04.05.2016 tarih ve 4965498 sayılı işlemin iptali ve müdürlük görev süresinin eski okulunda kasıtlı olarak uzatılmamasından kaynaklanan manevi zarara karşılık olarak 5.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 30/11/2016 gün ve E:2016/745, K:2016/1552 sayılı kararıyla; davacının Amasya İli, .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde müdür olarak görev yapmakta iken görev süresinin uzatılmadığı, görev süresinin uzatılmaması işlemi ile sonraki süreçteki işlemlere karşı açılan davalarda da dava konusu işlemlerin iptal edildiği görüldüğünden, davacının görev süresinin 2014 yılında en son müdür olarak görev yaptığı okulda müdürlük görevine atanarak Mahkeme kararının uygulanması gerekirken Mahkeme kararın uygulanması amacıyla Amasya İli .... İlçesi Hürriyet Ortaokulu Müdürü olarak atanmasına ve bu atama işlemine yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı, manevi tazminat istemi yönünden ise, anılan atamanın davacının şeref, haysiyet ve onurunu kırıcı bir yanının bulunmadığı, davalı idare tarafından takdir yetkisinin kullanımında hataya düşülmüş olmakla ve bu hata hizmet kusuru oluşturmakla birlikte, idarenin söz konusu hatasından kaynaklı hizmet kusurunun, manevi tazminat gerektirecek nitelikte değerlendirilmesine olanak bulunmadığı, davacının söz konusu olay nedeniyle manevi tazminat yoluyla giderilmesi gereken herhangi bir zararının oluşmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının 5.000,00.-TL manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından; mahkeme kararlarına rağmen davalı idarenin kötü niyetli olarak hukuka aykırı tesis ettiği işlemlerin manevi dünyasında oluşturduğu tahribatın hafifletilebilmesi için tarafına tazminat ödenmesi gerektiği, davalı idare tarafından ise; davacının aynı ilçe içinde münhal kadrosu bulunan bir okula müdür olarak atandığı ileri sürülerek istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
DAVACI SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASININ ÖZETİ: Manevi tazminat isteminin reddine dair kararın onanmasına ve yargılama giderleriyle vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nce dava dosyası 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi hükümleri doğrultusunda incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, Amasya İli, .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde müdür olarak görev yapmakta iken 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 10. maddesi gereği görevi sona eren ve görev süresi uzatılmayan davacının açtığı davalarda lehine verilen yargı kararlarının uygulanması amacıyla .... Hürriyet Ortaokuluna müdür olarak görevlendirilmesine ilişkin 06.04.2016 tarih ve 3882301 sayılı işlem ve bu işleme en son müdür olarak görev yaptığı .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde görevlendirilmesi istemiyle yaptığı itirazın reddine ilişkin 04.05.2016 tarih ve 4965498 sayılı işlemin iptali ve müdürlük görev süresinin eski okulunda kasıtlı olarak uzatılmamasından kaynaklanan manevi zarara karşılık olarak 5.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Davacının istinaf dilekçesinde öne sürdüğü iddialar istinaf başvurusuna konu kararın tazminat isteminin reddine yönelik kısmının kaldırılmasına neden olacak mahiyette görülmediğinden davacının istinaf başvurusunun reddi gerekmektedir.
Davalı idarenin istinaf başvurusuna gelince;
10.6.2014 tarih ve 29026 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine İlişkin Yönetmeliğin 15. maddesinin 1. fıkrasında, "Görev sürelerinin uzatılmasını isteyen müdürler elektronik ortamda başvuruda bulunur. Müdürlükte dört yıllık görev süresini dolduranlar ile görev yaptıkları eğitim kurumunda sekiz yıllık görev süresini dolduran müdürler, Ek-1’de yer alan Görev Süreleri Uzatılacak Eğitim Kurumu Müdürleri Değerlendirme Formu üzerinden değerlendirilir." hükmüne; 16. maddesinde ise, "Dört yıllık görev süresi sona eren müdürlerden halen görev yapmakta oldukları eğitim kurumundaki görevlerinin uzatılması için başvuruda bulunanların görev süreleri, Ek-1’de yer alan Form üzerinden yapılan değerlendirme sonucunda 100 üzerinden 75 ve daha üstü puan almaları halinde, il milli eğitim müdürünün teklifi üzerine valinin onayı ile uzatılır." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 18.02.2015 tarih ve E:2014/1151 sayılı kararıyla, Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine İlişkin Yönetmelik Ek-1'de yer alan Görev Süreleri Uzatılacak Eğitim Kurumu Müdürleri İçin Değerlendirme Formu'nun "Açıklama" başlıklı kısmının 3. maddesinde "en az altı ay çalışmış olma" şartının, İlçe Milli Eğitim Müdürü, Eğitim Kurumundan Sorumlu Şube Müdürü ve İnsan Kaynaklarından Sorumlu Şube Müdürleri için aranmamasına ilişkin eksik düzenlemede hukuka uyarlık..." görülmediği gerekçesiyle söz konusu düzenlemenin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Bu süreç sonunda, 10.06.2014 tarih ve 29026 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmesine İlişkin Yönetmelik 06.10.2015 tarih ve 29494 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine Dair Yönetmeliğin 35. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Anılan Yönetmeliğin; "Yönetici görevlendirmede izlenecek yöntem" başlıklı 13. maddesinde, müdür başyardımcılığı ve müdür yardımcılığına görevlendirmenin yazılı sınav sonucuna göre, müdürlüğe görevlendirmenin ise değerlendirme ve sözlü sınav sonucuna göre yapılacağı düzenlendikten sonra, "Müdür adaylarının değerlendirilmesi" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasında, "Müdürlükte dört yıllık ya da aynı eğitim kurumu müdürlüğünde toplam sekiz yıllık görev süresi dolanlar ile duyurunun son günü itibarıyla 5 ve 6 ncı maddelerde belirtilen şartları taşıyanlar arasından müdür olarak görevlendirilmek üzere başvuruda bulunanlar Ek-1’de yer alan form üzerinden değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirilir.", "Sözlü Sınav" başlıklı 20. maddesinin birinci bendinde ise, "Değerlendirme sonucunda oluşan puan sıralamasına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere, eğitim kurumlarının boş bulunan müdürlük sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır." hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Amasya İli, .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde müdür olarak görev yapmakta iken görev süresi sona eren davacının Değerlendirme Formu üzerinden 3. kez yapılan değerlendirme sonucunda başarısız sayılarak görev süresinin uzatılmamasına yönelik işleme karşı açtığı davada Samsun 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 14.10.2015 tarih ve E:2015/1286 sayılı yürütmenin durdurulması kararının uygulanması için 06.10.2015 tarihli yeni yönetmelik uyarınca sözlü sınava çağırıldığı, sözlü sınava çağırılmasına ilişkin bu işleme karşı açılan davada Samsun 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 16.02.2016 tarih ve E:2016/9 sayılı yürütmenin durdurulması (sonrasında ise 31.05.2016 tarih ve K:K:2016/746 sayılı karar ile iptali) kararı üzerine bu kararın uygulanması amacıyla davacının önceki görev yaptığı okulda okul müdürlüğü kadrosunun münhal bulunmadığından bahisle .... Hürriyet Ortaokuluna müdür olarak görevlendirilmesine ilişkin 06.04.2016 tarih ve 3882301 sayılı işlem ve bu işleme en son müdür olarak görev yaptığı .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde görevlendirilmesi istemiyle yaptığı itirazın reddine ilişkin 04.05.2016 tarih ve 4965498 sayılı işlemin iptali ve müdürlük görev süresinin eski okulunda kasıtlı olarak uzatılmamasından kaynaklanan manevi zarara karşılık olarak 5.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı hakkında düzenlenen son değerlendirme formu idare mahkemesi kararıyla önce yürütmesi durdurularak daha sonra da iptal edilmiş, değerlendirme formunun düzenlenmesine dayanak genel düzenleyici işlemin ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararıyla yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. İdare Mahkemesi kararının niteliği gereği değerlendirme formunun iptal edilmiş olması doğrudan davacının başarılı sayılması ve/veya görev süresinin uzatılması anlamına gelmemektedir. Zira aksi hal yerindelik denetimi olacağından hukuken kabulüne olanak bulunmamaktadır. Yine değerlendirmeyi yapacak kişilerin nitelikleri yönünden eksik düzenleme içeren yönetmeliğin ilgili maddesinin yürütmesinin durdurulması da bir değerlendirme yapılmaksızın davacının görev süresinin uzatılması sonucunu doğurmayacaktır.
Bu noktada uyuşmazlık Samsun 1.İdare Mahkemesi'nce davacının görev süresinin uzatılmamasına ilişkin verilen anılan yürütmenin durdurulması kararının nasıl uygulanacağından kaynaklanmaktadır.
Anayasanın 138. maddesinin son fıkrasında Yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır.
Diğer yandan, Anayasanın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesi, devlet organlarının ve idari mercilerin tüm işlem ve eylemlerini hukuk kurallarına uygun olarak yürütmelerini gerekli kılar. Bu bağlamda, idarenin tüm işlemlerini hukuka uygun olarak tesis etmesi gerektiği gibi, hukuka aykırı olduğu belirlenen idari işlemleri geri alması veya düzeltmesi de gerekmektedir.
İdare, yargı kararlarının gereklerini eylem ve işlemler yaparak yerine getirecektir. Bu bağlamda yargı kararının uygulanması için yapılan işlemler ve uygulamama biçiminde yapılan olumsuz işlemler de iptal davalarına konu olabilir. İlgililer yargı kararlarının uygulanmaması ya da yanlış veya eksik uygulanması üzerine bu işlemlerin iptalini isteyebilecekleri gibi uygulamanın başka yolda olması gerektiği, yani uygulamanın yargı kararına uygun olmadığı gerekçesiyle de dava açabileceklerdir. Bu durumda yargı mercileri uygulama için yapılan işlemlerin yargı kararına ve hukuka uygun olup olmadığını denetleyecektir.
Genel düzenleyici bir işlemin iptali durumunda da idare organınca konuya ilişkin bir yasal düzenleme yapılması zorunludur. İptal kararı üzerine bir düzenlemenin yapılmadığı durumlarda ise doğan boşluğun, kararın gerekçesi ve hukukun genel prensipleri gözetilerek, yargı içtihatlarıyla giderilebileceği kabul edilmiştir. Ancak boşluğun yargı içtihadıyla doldurulabilmesi için iptal edilen düzenlemelerin, belli bir sistem içinde, iptal edilmeyen diğer düzenlemelerle bir bütünlük oluşturarak anlam ihtiva etmesi gerekli olup bütünlüğün bozulduğu durumlarda yasal bir düzenleme yapılması zorunlu hale gelmektedir. Zira düzenleyici işlemlerde işlemi tesis eden merciin iradesi esas olup, iptale konu işlemle, hukuk aleminden kısmen yada tamamen kaldırılmış bir düzenlemenin, iptal kararı üzerine kendiliğinden yeniden yürürlüğe girmesi, yada düzenleyici işlem gibi uygulanması işlem tesisi konusunda yetkili makam ve merciin bu konudaki iradesinin bertaraf edilmesi, yargısal denetim ile amaçlanan, iptali istenen işlemin hukuka uygunluğunu sağlamasının ötesinde idari işlemler tesisi anlamını taşıması sonucunu doğuracaktır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden; 4 yıllık görev süresini dolduran eğitim kurumu müdürlerinin, Ek-1 Görev Süreleri Uzatılacak Eğitim Kurumu Müdürleri Değerlendirme Formu üzerinden değerlendirileceğinin öngörüldüğü, ancak anılan formun 60 puanlık bölümünü değerlendiren İlçe Milli Eğitim Müdürü, Eğitim Kurumundan Sorumlu Şube Müdürü ve İnsan Kaynaklarından Sorumlu Şube Müdürü için değerlendirilen yönetici ile makul bir süre çalışmış olma şartına yer verilmemesi nedeniyle yürütmenin durdurulmasına karar verildiğinden, idarece yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar belirtilen paydaşlarca verilen puanların başarı sıralamasında esas alınmasına olanak bulunmadığı gibi idarece bu hususta yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar söz konusu Yönetmelik hükümlerine göre okul müdürü görevlendirmelerinin yapılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır. Bunda kazanılmış hak ilkesi yada geriye yürümezlik ilkesine aykırı bir durumda söz konusu değildir. Bir olaya ilişkin uygulanan mevzuat hükümlerinde daha sonra yapılacak değişikliler nedeniyle önceki tesis olunan hukuki durum değişmez. Ancak kişiler hakkında henüz uygulanmayan, yani müesses durum halini almayan işlemlerde ise yeni mevzuat hükümlerinin uygulanması gerekeceği açıktır.
Aksi durumun hukuka aykırılığı tespit edilerek iptal edilen genel düzenleyici bir işleme göre idareyi yeni işlemler tesis etmeye zorlamak olacaktır ki; bu durum yargı kararlarının herkesi bağlayıcılığı ilkesine aykırı düşecektir.
Bu durumda, davacı lehine verilen iptal kararının davacının görev süresinin uzatılması sonucunu doğurmadığı ve hakkında yeni bir işlem tesisi zorunlu olduğu gibi hukuka aykırı bulunan yönetmeliğe göre yeni bir değerlendirme yapma olanağı da bulunmadığı, nitekim oluşan hukuki boşluğun da 06.10.2015 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik ile giderilmiş olması karşısında yeni yönetmelik hükümleri uygulanarak görev süresinin uzatılıp uzatılmamasına karar verilmesi gerektiğinden dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Kaldı ki, Amasya İli .... Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde müdürlük görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işlemlerin mahkeme kararlarıyla 3 defa yürütülmesinin durdurulmasına rağmen görev süresi uzatılmayarak sözlü sınava çağrılmasına ilişkin işleme yapılan itirazın reddine ilişkin 19/11/2015 tarih ve 11912773 sayılı işlemin iptali ve 5.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle Samsun 2. İdare Mahkemesi'nde açılan davada Mahkemece 31.05.2016 gün ve E:2016/9, K:2016/746 sayılı karar ile işlemin iptaline, 2.500,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne, geri kalan tazminat istemi yönünden ise davanın reddine karar verildiği, bu karara karşı hem davacı ve hem de davalı idare tarafından yapılan itiraz üzerine Dairemizin 11.05.2017 gün ve E:2016/337, K:2017/387 sayılı kararı ile davacı itirazının reddine davalı idare itirazının kabulüne, kararın işleme yönelik kısmının bozulmasına ve bu kısım hakkında davanın reddine karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 30/11/2016 gün ve E:2016/745, K:2016/1552 sayılı kararının dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısma yönelik olarak davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan dava ve istinaf aşamasına ait yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 990,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca istinaf aşamasında harçtan muaf olması nedeniyle davalı idareden alınmayan 85,70 TL istinaf başvuru harcının davacıdan tahsili için Mahkemesince tahsil dairesine müzekkere yazılmasına, artan posta avansının taraflara iadesine, kesin olarak 18.05.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)