(3194 S. K. m. 42) (2577 S. K. m. 45, 46)
İSTEMİN KONUSU: Edirne İdare Mahkemesinin 31/05/2017 günlü, E:2016/621, K:2017/917 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve talepleri gibi karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ...... 4901 parselde ruhsat ve eklerine aykırı yapı (kabukluk) yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 32.maddesi uyarınca düzenlenen 17/02/2016 günlü yapı tatil zaptı ile bu zapta dayanılarak aynı Kanunun 42.maddesi uyarınca 16.692,32-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 26/02/2016 günlü, 14 sayılı Yenikarpuzlu Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Edirne İdare Mahkemesinin 31/05/2017 günlü, E:2016/621, K:2017/917 sayılı kararı ile; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve hükme esas alınabilir nitelikte bulunan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, ...... 4901 parseldeki taşınmazda 50,00 m2 büyüklüğünde yapının (kabukluk) ruhsatsız yapıldığı, imara aykırı olan yapı, yapı tatil zaptında 50,00 m2 olarak tespit edilmesine rağmen, imar para cezası 300,00m2 üzerinden verildiğinden, temel para cezasını sakatlayan bu durum nedeniyle para cezasının tamamının hukuka aykırı olduğu, bu durumda, davacının 4901 parsel sayılı taşınmaza ruhsatsız olarak 50,00 m2 büyüklüğünde inşaat (kabukluk) yaptığından bahisle düzenlenen yapı tatil zaptında hukuka aykırılık, bu yapı tatil zaptı esas alınarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 16.692,32-TL para cezası verilmesine ilişkin encümen kararında ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle idari para cezasına ilişkin encümen kararının iptaline, yapı tatil zaptı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLARIN İDDİALARI:
1- (DAVACI)
Yapı kullanma iznine ve ruhsata konu imalatların yapıldığı tarihte dava konusu kabukluk kısmının da yapılmış olduğu ve sonradan yapılamayacağı keşif sırasında görülmesine rağmen bilirkişi raporunda ve mahkeme kararında dava konusu yerin yapı kullanma izni kapsamında olmadığının belirtildiği, mimari projenin 2000 tarihli olduğu, inşaatın 2001 yılında bitirildiği ve 2013 yılına kadar yapı kullanma izni alınmadığı, 2013 yılında yapı kullanma izni verilmesi sırasında kabukluk kısmının görülmemesinin mümkün olmadığı, 2009 yılı öncesinden beri mevcut olan yapının bu kısmı nedeniyle Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gereği idari para cezası verilemeyeceği ileri sürülmektedir.
2- (DAVALI)
16.692,32-TL idari para cezasına ilişkin encümen kararının iptaline dair verilen kararın usul ve yasalara aykırı olduğu, gerek davacının belediye başkanlığına vermiş olduğu dilekçeden ve gerekse bu dilekçe ekinde sunulan mimari projeden de anlaşılacağı üzere yapı tatil zaptına konu yapının alanının zemin kat 250,00 m², 1. Kat ise 50,00 m² olduğu, bilirkişinin gerekli ölçümleri yapmadan zemine ve gerçeğe aykırı olarak raporunu oluşturduğu, yeniden keşif yapıldığı takdirde idari para cezasına konu yapının fiiliyatta ve gerçekte 300,00 m² lik alana sahip olduğunun ortaya çıkacağı, bilirkişi raporuna itirazları dikkate alınarak bilirkişiden ek rapor alınmadan veya yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan verilen kararın “iptale” ilişkin kısmının kaldırılarak idari para cezasına ilişkin encümen kararı yönünden de davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
DAVACI: Savunma verilmemiştir.
DAVALI: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
...... 4901 parselde yapılan yapının (kabukluk) ruhsatsız olduğundan bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 32.maddesi uyarınca 17/02/2016 günlü yapı tatil zaptı düzenlenmiştir. Anılan zapta dayanılarak davacıya aynı Kanunun 42.maddesi uyarınca 16.692,32-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 26/02/2016 günlü, 14 sayılı Yenikarpuzlu Belediye Encümeni kararı alınmıştır. Her iki işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmı yönünden;
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 3. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.”; 6. fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesi kararının, yapı tatil tutanağı yönünden davanın reddine ilişkin kısmı hukuka uygun olup, davacı tarafından ileri sürülen hususlar kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmı yönünden;
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir..." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle arttırılacağı kurala bağlanmış; (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu arttırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı düzenlemesine yer verilmiş, (c) bendinin 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise % 20 oranında, 8. alt bendinde; ruhsatsız ise cezanın % 180 oranında, 12. alt bendinde; inşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise % 20 oranında arttırılarak hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu sebeple; para cezası miktarının maddede öngörüldüğü şekilde belirlenebilmesi için öncelikle; ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapıldığının bir tutanakla tespitinin gerektiği, bu tutanakta; ruhsata aykırı ya da aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümü inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanılıp kullanılmadığı gibi niteliği gereği yerinde tespiti gerektiren hususların açık bir şekilde belirtilmesinin gerektiği, yapının sınıf ve grubu, hisseli kamuya veya başkasına ait parselde yapılıp yapılmadığı gibi sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile anlaşılabilecek ve açıklığa kavuşturulacak hususların tutanakta yer almamasının işlemi kusurlandırmayacağı, yapının; mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit edip etmediği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verip vermediği hususlarına ilişkin olarak somut tespitlerin, tutanakta veya para cezasına ilişkin işlemde belirtilmesinin gerektiği, bu tespitlerden sonra; yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı arttırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; ...... 4901 parsel sayılı taşınmazda bulunan yapıda ruhsat ve eki projesine aykırı ilaveler yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya 16.692,32.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 26/02/2016 günlü, 14 sayılı Yenikarpuzlu Belediye Encümeni kararının alındığı, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan raporda; yapı tatil tutanağında belirtildiği üzere 10,00x5,00m=50,00m2 kabukluk olarak kullanılan "kapalı ilave alan oluşturulduğu" ve bu haliyle ilave imalatın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan ruhsata tabi "yapı" kapsamında olduğu, dava dosyası içerisinde yer alan yapı ruhsatının 1251-1252 parsel için 28.10.2010 tarihinde fabrika binası olarak, bağımsız bölüm sayısı 2 ve toplam yapı sayısının 1 olarak düzenlendiği, bahse konu ruhsat eki 04.10.2000 tarihli mimari proje incelendiğinde ise toplamda 1.000,00m2 alana sahip fabrika binası projesinin olduğu ve ruhsat ile projenin örtüştüğü, ancak 10.00x5,00=50,00m2 alanlı söz konusu yapının (kabukluk) ruhsat ve ruhsat eki mimari projede yer almadığı, yapı kullanma izni kapsamında olmadığı, yapı tatil tutanağında aykırılığın toplam alanının 10,00x5,00 m2 olarak tespit edildiği, Yenikarpuzlu Belediye Encümeninin 26.02.2016 tarih ve 14 no'lu kararında 300,00m2 alanın imara aykırılıktan etkilendiği belirtilerek işlem tesis edildiği, para cezasının niteliği ve yapı sınıfı doğru olarak tespit edilmesine rağmen cezaya esas miktarın 50,00m2 yerine 300,00m2 olarak dikkate alınmış olması nedeniyle yanlış hesaplandığının belirtildiği, İdare Mahkemesince bilirkişi raporunda belirtilen görüş ve kanaatlerin hükme esas alınabilir yeterlilikte olduğu değerlendirilerek, dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davalı idare elemanlarınca düzenlenen yapı tatil zaptındaki tespitler çerçevesinde, dava konusu işlemde, para cezasına konu olan ruhsata ve mevzuata aykırı şekilde inşa edilen ilavelerin toplam alanının 300,00 m² olduğunun anlaşıldığı, davalı idarece bilirkişi raporuna itiraz ve istinaf dilekçelerinde; 29/02/2016 tarihli ruhsat başvuru dilekçesine ekli mimari projede kabukluk alanının zemin kat kabuk deposunun 250 m2, 1. kat deponun 50 m2 olarak belirtildiği, aykırılığa konu imalatın fabrika binasının arkasına ilave edilen kabukluk imalatına ait alan olduğu, yapı tatil zaptında belirtildiği üzere kabukluğun ön cephesinin genişliğinin 25 m, derinliğinin ise 10 m olduğu, dolayısıyla alan büyüklüğünün 250 m2 olduğu, bunun haricinde kabukluk imalatının zeminin dışında 5 m genişliğinde ve 10 m derinliğinde 1. kata yapılan imalatın da bulunduğu, 50 m2 alana sahip bu alanla birlikte toplam aykırı alan büyüklüğünün 300 m2 olduğunun öne sürüldüğü, 17/02/2016 günlü yapı tatil zaptında bilirkişi raporunda belirtilenin aksine ruhsat ve eki onaylı projesine aykırı ilave alanın (kabukluk) 300 m2 olarak belirlendiği, istinaf dilekçesi ekinde dosyaya sunulan tadilat ruhsatına esas mimari projenin 250,00 m2 zemin kat kabuk deposu ve 50,00 m2 1. kat depo alanına ilişkin olarak hazırlanması suretiyle yapı tatil zaptında belirtilen ruhsata aykırı alan miktarının doğrulandığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, İdare Mahkemesince, bilirkişi raporu esas alınarak, ruhsat ve eki projesine aykırı imalat alanının hatalı şekilde 50,00 m2 yerine 300,00 m2 olarak belirlenmesinin temel cezayı etkileyecek nitelikte olduğu gerekçesiyle dava konusu encümen kararının iptaline karar verilmiş ise de; bilirkişi tarafından da doğru olarak belirlendiği tespit edilen II/B yapı sınıf ve grubuna göre 300 m2 inşaat alanı üzerinden belirlenen temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde belirtilen kriterlere uygun olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır.
Encümen kararının, temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde sayılan artırım nedenlerinden 5., 8. ve 12. alt bentler uygulanarak artırılmasına ilişkin kısımlarına gelince;
İşleme konu yapının uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış olması nedeniyle temel para cezasında 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5.alt bendi uyarınca % 20 oranında, ruhsatsız olması nedeniyle (c) bendinin 8.alt bendi uyarınca % 180 oranında ve inşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor olması nedeniyle de (c) bendinin 12.alt bendi uyarınca % 20 oranında artırım uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yapı sınıf ve grubunun ve aykırı alan miktarının davalı idarece doğru olarak tespit edilmesi suretiyle hesaplanan temel para cezasına 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5., 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak hesaplanan 16.692,32-TL idari para cezasına ilişkin encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Karar sonucu: Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca DAVACININ İSTİNAF BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
2-Aynı Kanun'un 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca DAVALI İDARENİN İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KABULÜNE, Edirne İdare Mahkemesinin 31/05/2017 günlü, E:2016/621, K:2017/917 sayılı kararının para cezasına ilişkin 26/02/2016 günlü, 14 sayılı Yenikarpuzlu Belediye Encümeni kararının iptaline ilişkin kısmının KALDIRILMASINA,aynı Kanun maddesi uyarınca 26/02/2016 günlü, 14 sayılı Yenikarpuzlu Belediye Encümeni kararına ilişkin kısmı yönünden DAVANIN REDDİNE,
3-Aşağıda dökümü gösterilen ve davacı tarafından karşılanan 1.198,00.-TL ilk aşama yargılama gideri ile 122,85.-TL istinaf yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf safhasında davalı idare tarafından karşılanan 122,85.-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5-İlk derece mahkemesi kararının davacının istinaf başvurusu reddedilmek suretiyle kesinleşen davanın reddine ilişkin kısmında davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden, davalı idare lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmesine gerek olmadığına,
6-İstinaf aşamasında fuzulen yatırılan 31,40.-TL karar harcının istemi halinde davalı idareye, artan posta giderlerinin mahkemesince istinaf isteminde bulunanlara iadesine,
7-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 6.bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
8-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 29/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)