(3194 S. K. m. 27) (2577 S. K. m. 42, 45)
İSTEMİN KONUSU: İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nce verilen 29/03/2017 günlü, E:2015/1751, K:2017/793 sayılı kararın davanın reddine ilişkin kısmının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul İli, Şile İlçesi, ……. Mahallesi, 688 parselde mevcut 4 katlı binanın 3. ve 4. katlarının muhtarlık izni ile verilecek azami yüksekliği aştığından bahisle düzenlenen 26/06/2015 günlü, 0004 sayılı yapı tatil tutanağına dayanılarak 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu yapının 3. ve 4. katlarının yıkımına ilişkin 30/07/2015 günlü, 227 sayılı ve aynı Kanunun 42.maddesi uyarınca 26.884,44.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 25/06/2015 günlü, 191 sayılı Şile Belediye Encümeni kararlarının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin 29/03/2017 günlü, E:2015/1751, K:2017/793 sayılı kararı ile; 3/A yapı sınıf ve grubunda olduğu tespit edilen 283,30 m2 inşaat alanı için hesaplanan 6.933,67-TL temel para cezasına 42.maddenin c/1 bendi gereği hisseli parselde diğer maliklerin muvafakatı alınmaksızın yapıldığından bahisle % 30 oranında artırım uygulanarak 2.080,10-TL, c/5 bendi gereği uygulama imar planı bulunan bir alanda yapıldığı için % 20'sine karşılık 1.386,73-TL, c/8 bendi gereği ruhsatsız olduğu gerekçesiyle % 180'ine karşılık 12.480,61-TL, c/12 bendi gereği yapının inşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor olması nedeniyle % 20'sine karşılık 1.386,73-TL ilave edilmek suretiyle toplam 26.884,44.-TL para cezası verildiği, yıkıma ilişkin 30/07/2015 günlü, 227 sayılı encümen kararı yönünden; taşınmaza ilave olarak yapılan 3. ve 4. normal katın 3194 sayılı İmar Kanununun 27. maddesi kapsamında yapılmadığı, ruhsatsız olduğu ve ruhsata bağlanma imkanı olmadığı anlaşıldığından yıkıma ilişkin 30/07/2015 günlü, 227 sayılı encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, para cezasına ilişkin 25/06/2015 günlü, 191 sayılı encümen kararı yönünden; idari para cezasının yapının sınıfı, aykırılıktan etkilenen alan ve buna göre belirlenen temel para cezası ve artırım sebepleri yönünden hukuka aykırılık, buna karşılık toplam para cezasının beşte bir olarak uygulanmamasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, 26.884,44-TL idari para cezasının beşte biri olan 5.376,88-TL'lik kısmı yönünden hukuka aykırılık, kalan 21.507,52-TL'lik kısmı yönünden ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle yıkıma ilişkin 30/07/2015 günlü, 227 sayılı encümen kararı ile idari para cezasına ilişkin 25/06/2015 günlü, 191 sayılı encümen kararının 5.376,88.-TL idari para cezasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, 25/06/2015 günlü, 191 sayılı encümen kararının 21.507,52.-TL idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davacı tarafından; taşınmazın tamamının 1995 yılında yapıldığı, keşif ve emsal araştırması yapılmadan davanın reddine karar verilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI: İdare mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
MÜDAHİLİN (DAVALI) SAVUNMASI: İdare mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İstanbul İli, Şile İlçesi, ….. Mahallesi, 688 parselde mevcut 4 katlı binanın 3. ve 4. katlarının muhtarlık izni ile verilecek azami yüksekliği aştığından bahisle 26/06/2015 günlü, 0004 sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir. Anılan tutanak esas alınarak 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu yapının 3. ve 4. katlarının yıkımına ilişkin 30/07/2015 günlü, 227 sayılı ve aynı Kanunun 42.maddesi uyarınca 26.884,44.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 25/06/2015 günlü, 191 sayılı Şile Belediye Encümeni kararları alınmıştır.
Söz konusu encümen kararlarının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İdare Mahkemesi kararının yıkıma ilişkin kısmı yönünden;
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin; 3. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.”; 6. Fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmü yer almış olup, ilk derece mahkemelerinin nihai kararlarının istinaf yoluyla kaldırılması ise; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/4. maddesinde yer alan sebebin varlığı halinde mümkün bulunmaktadır.
İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının yıkıma ilişkin kısmı hukuka uygun olup, davacının istinaf dilekçesinde öne sürülen hususlar, kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmamaktadır.
İdare Mahkemesi kararının idari para cezası yönünden davanın reddine ilişkin kısmına gelince;
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 4. fıkrasında, “Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.” hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 27. maddesinde; "Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz. Ancak etüt ve projelerinin valilikçe incelenmesi, muhtarlıktan yazılı izin alınması ve bu yapıların yöresel doku ve mimarı özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 8.maddesinin (ğ) bendinde ise; Büyükşehir belediyesi sınırının il sınırı olması nedeniyle mahalleye dönüşen, nüfusu 5.000’in altında kalan ve kırsal yerleşim özelliği devam eden yerlerdeki uygulamaların, büyükşehir belediye meclisince aksine bir karar alınmadıkça, uygulama imar planı yapılıncaya kadar 27 nci madde hükümlerine göre yürütüleceği düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup 5. fıkrasında ise; "27 nci maddeye göre il özel idaresince belirlenmiş köy yerleşme alanı sınırları içinde köyün nüfusuna kayıtlı olan ve köyde sürekli oturanlar tarafından, projeleri il özel idaresince incelenerek fen, sanat ve sağlık şartlarına uygun olmasına rağmen muhtarlık izni olmaksızın konut ve zatî maksatlı tarım ve hayvancılık yapısı inşa edilmesi halinde yapı sahibine üçyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu yapılardaki diğer aykırılıklar ve ruhsata tabi tarım ve hayvancılık maksatlı yapılardaki aykırılıklar için verilecek olan idari para cezası, üçyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, ikinci fıkraya göre hesaplanan toplam ceza miktarının beşte biri olarak uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Şile İlçesi, …. Mahallesi, 688 parselde mevcut 4 katlı binanın 3. ve 4. katlarının muhtarlık izni ile verilecek azami yüksekliği aştığından bahisle düzenlenen 26/06/2015 günlü, 0004 sayılı yapı tatil tutanağına dayanılarak 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu yapının 3. ve 4. katlarının yıkımına ilişkin 30/07/2015 günlü, 227 sayılı ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca 26.884,44.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 25/06/2015 günlü, 191 sayılı Şile Belediye Encümeni kararlarının iptali istemiyle bu davanın açıldığı, İdare Mahkemesince; idari para cezası yönünden, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 5. fıkrasındaki özel düzenleme nedeniyle hesaplanan toplam ceza miktarının beşte birinin uygulanması gerektiği gerekçesiyle, idari para cezasının 21.507,52.-TL’lik kısmının iptaline, toplam cezanın beşte biri olan 5.376,88.-TL’lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; köy yerleşik alanı sınırları içerisindeki yapılar hakkında davalı idare tarafından, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hesaplanan para cezasının, aynı maddenin 5. fıkrası uyarınca 1/5'inin hesaplanarak verilmesi gerektiğinden; dava konusu yapı için verilen idari para cezasında herhangi bir indirim uygulanmamak suretiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamakta ve para cezasının tamamının iptal edilmesi gerekmekte olup, bu husus dikkate alındığında, İdare Mahkemesi kararının idari para cezası yönünden davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Sonuç: Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin 29/03/2017 günlü, E:2015/1751, K:2017/793 sayılı kararının yıkıma ilişkin kısmına yönelik İSTİNAF BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
2-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KISMEN KABULÜ İLE, İdare Mahkemesi kararının idari para cezası yönünden davanın reddine ilişkin kısmının KALDIRILMASINA,
3-Para cezasının 5.376,88.-TL’lik kısmı yönünden de dava konusu işlemin İPTALİNE,
4-Tarafların davada haklılık oranı değişmediğinden, mahkeme kararının yargılama giderlerine ilişkin hüküm fıkrası yönünden yeniden hüküm tesisine gerek bulunmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan 170,20.-TL istinaf başvurusunun istemde haklılık oranına göre belirlenen 85,10.-TL’sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan 85,10.-TL istinaf giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Artan posta giderinin mahkemesince istinaf isteminde bulunana iadesine,
7-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 6.bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
8-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 27.03.2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)