(İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 6, 13)
İSTEMİN ÖZETİ: ……. adresinde "…….. Aile Çay Bahçesi" unvanlı işyerini işletmekte olan davacı tarafından, ek süre verilmesi ve diğer hissedarların adres ve kimlik bilgilerinin bildirilmesi talebinin reddine ilişkin 06.06.2016 tarih ve 51281417-622.02.59 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada; "Olayda, davacının kiracısı olduğu taşınmaza, davalı idarenin şuyulandırma işlemi sonrasında hissedar olarak 8 kişiyi daha dahil ettiği, dahil edilen hissedarların sadece isimlerini bildirerek davacıyı yeni hissedarlarla sözleşme yapmaya zorladığı, söz konusu işlemleri yapması için de (15) günlük bir süre verdiği, ancak verilen bu sürenin makul olmadığı, verilen 15 günlük süre içerisinde söz konusu eksikliklerin tamamlanmasının mümkün olmadığı, davacının sadece isimleri bildirilen kişilere ulaşmasının imkansız olduğu görülmektedir. Bu durumda, gerekli işlemleri yapmak üzere davacıya, hissedarların isimleriyle birlikte adreslerinin de bildirilerek makul süre verilmesi gerekirken, bu talebin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren Bursa 1. İdare Mahkemesinin 29/12/2016 tarih ve E:2016/749, K:2016/1754 sayılı kararının; davacıya ait işyerinde yapılan kontrolde ruhsatta belirtilen alanın dışında faaliyet gösterildiği, ayrıca şuyulandırma çalışmaları sonucunda ana gayrimenkulün bulunduğu parsele yeni hissedarların geldiği ve isimleri belirlenen hissedarlarla yapılmış bir sözleşmenin bulunmadığının görülmesi üzerine davacıya söz konusu eksiklikleri gidermesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13.maddesinde belirtilen 15 günlük sürenin verildiği, bunun üzerine davacının yapmış olduğu başvurusunda 60 günlük ek süre talebinde bulunduğu, ancak Yönetmeliğin ilgili maddesinde belirtildiği üzere ek süre verme olanağının bulunmadığı ve fiili imkansızlık durumundan söz edilemeyeceği iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasında bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; …… adresinde kafeterya ruhsatıyla faaliyet gösteren davacıya ait işyerinin bulunduğu parselde şuyulandırma sonucu oluşan yeni mülkiyet durumuna göre muvafakat ya da kira sözleşmesinin istenmesi üzerine davacının söz konusu eksiklikleri gidermesi için tarafına 60 günlük ek süre verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır .
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3.maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler sayılmış, 4.maddesinde; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak, kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı, 5.maddesinde ise; işyeri veya işletme açmak isteyen kişinin; işin özelliğine göre 4.maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3.maddede belirtilen mercie ibraz edeceği, başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin, bu belgeye dayanarak işyeri açabileceği hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6.maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.
İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.
İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.
Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar.
16/12/2003 tarihli ve 25318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ekindeki listede yer alan işletmelerle, birinci sınıf gayrisıhhî müessese grubunda yer alan işletmelerin aynı olması durumunda, yetkili idareler ruhsat verirken Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) dosyasında yer alan belgelere göre işlem yapar." kuralına,
Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin düzenlendiği dördüncü kısım 32.maddesinde; "Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler Örnek-1'de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvurur.
Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir.
İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır.
Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir.
Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, yukarıda belirtilen Yönetmelik eki ruhsat başvuru formunda mülkiyet durumunun tapu ya da kira sözleşmesiyle belgelendirileceği öngörülmüştür.
Dava dosyasının incelenmesinden; ….. adresinde bulunan işyeri için davacı adına kafeterya faaliyet konulu 21.10.2013 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, 09.05.2016 tarihinde işyerinde yapılan denetim sonucunda işyerinin kapalı alanı dışında çay ocağı bulunduğu ayrıca bölgede yapılan şuyulandırma çalışması sonrası ana gayrimenkulün bulunduğu parsele isimleri belirlenen kişilerin hissedar yapıldığı, anılan hissedarlara ait muvafakat belgelerinin ya da kira sözleşmelerinin bulunmadığı belirlenerek davacıya söz konusu eksikliklerin giderilmesi için 15 günlük süre verildiği, davacı tarafından söz konusu sürenin yeterli olmadığından bahisle 60 günlük ek süre verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yukarıya alıntısı yapılan hükümleri incelendiğinde, Yönetmelik kapsamına giren bir işyerine ruhsat alınmak istendiğinde bu işyerinin bulunduğu taşınmazın mülkiyet durumunun kira sözleşmesi yahut tapu senedi ile tevsik edilmesi gerekmekte olup, başvuru esnasında kira ilişkisini inceleme yetkisi bulunan idarelere, işyerinin ruhsatlandırılmasının akabinde yapılacak denetimler esnasında kiracılık ilişkisinin devam edip etmediğini denetleme yetkisi verildiği yönünde bir belirleme bulunmadığı görülmektedir. İdarelerin bu yönde bir yetkisinin bulunduğunu kabul etmek, tamamen özel hukuk hükümlerine dayanan ve sadece tarafları arasında sonuç doğuran kira ilişkisine kamusal bir boyut katacak olup, kira sözleşmesiyle ilgili uyuşmazlıkları çözüme kavuşturma yetkisi adli yargı makamlarında olduğu halde, kira ilişkisinin sona erdiğinden bahisle idarenin kamusal yetkileri kullanılarak işyeri ruhsatlarının iptal edilmesi durumunda kiralamanın amacı ortadan kalkacağından, yargı organlarının görev alanı ile ilgili bir hususta idari işlem tesis edilmiş olacaktır.
Olayda, davalı idare tarafından işyerinin bulunduğu taşınmazda sonradan meydana gelen mülkiyet değişikliğine bağlı olarak davacıdan güncel kira sözleşmesi istenildiği, davacının bu hususta yaptığı ek süre verilmesi talebinin reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere kiracılık ilişkisinin tarafı olmayan davalı idarenin, işyerinin ruhsata bağlanmasından daha sonra işyerinin bulunduğu taşınmazın mülkiyet durumundaki değişiklikler nedeniyle yeniden kira sözleşmesi istemesinin yasal bir dayanağının bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararı sonucu itibariyle yerinde görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle; Bursa 1. İdare Mahkemesinin 29/12/2016 tarih ve E:2016/749, K:2016/1754 sayılı kararına yönelik istinaf talebinin yukarıda belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine, istinaf aşamasında yapılan 139,90 TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, yatırdıkları posta avansından kalan kısmın mahkemesince taraflara iadesine, kesin olarak 07/06/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)