(2828 S. K. m. 1, 22, 24) (Korunmaya Muhtaç Çocukların İşe Yerleştirilmesine İlişkin Tüzük m. 3, 5, 8)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, korunmaya muhtaç çocukların işe yerleştirilmesine ilişkin 3413 sayılı Yasa'dan faydalanarak tarafına Form A Belgesi düzenlenmesi istemiyle idareye yaptığı 18/03/2016 tarihli başvurusunun reddine ilişkin 21/03/2016 günlü, 2065 sayılı işlemin, iptali istemiyle açılan davada; davacının reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşunda kalmış olmak koşulunu (reşit olduğu tarihte fiilen kuruluşta kalmıyor olması ve kaçak durumunda bulunması nedeniyle) taşımadığı gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiş olduğu; her ne kadar davacı hakkında Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.10.2003 tarih ve E:2003/544, K:2003/552 sayılı kararı ile verilmiş olan koruma kararının kaldırılması yönünde alınmış bir mahkeme kararının bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, davacının reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşunda kalmış olmak koşulunu yerine getirmediğinden bahisle anılan başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda Kayseri 1. İdare Mahkemesince verilen 13/12/2016 gün ve E: 2016/632, K: 2016/1548 sayılı kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenmek suretiyle bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hükmü veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, Davacı tarafından, korunmaya muhtaç çocukların işe yerleştirilmesine ilişkin 3413 sayılı Yasa'dan faydalanarak tarafına Form A Belgesi düzenlenmesi istemiyle idareye yaptığı 18/03/2016 tarihli başvurusunun reddine ilişkin 21/03/2016 günlü, 2065 sayılı işlemin, iptali istemiyle açılmıştır.
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının; korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç aile, çocuk, özürlü, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemek olduğu, 3. maddesi, (b) fıkrasında; “Korunmaya Muhtaç Çocuk”; kavramının, beden, ruh ve ahlak gelişimleri veya şahsi güvenlikleri tehlikede olup;
1. Ana veya babasız, ana ve babasız,
2. Ana veya babası veya her ikisi de belli olmayan,
3. Ana ve babası veya her ikisi tarafından terk edilen,
4. Ana veya babası tarafından ihmal edilip; fuhuş, dilencilik, alkollü içkileri veya uyuşturucu maddeleri kullanma gibi her türlü sosyal tehlikelere ve kötü alışkanlıklara karşı savunmasız bırakılan ve başıboşluğa sürüklenen, çocuğu, ifade edeceği hükme bağlanmış, aynı Kanun'un “Korunma Kararı” başlıklı 22. maddesinde; korunmaya muhtaç çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararının yetkili ve görevli mahkemece alınacağı, bu karar için gerekli belgelerin Kurumca düzenlenerek ilgili mahkemeye gönderileceği hükmüne, “Koruma Kararının Süresi ve Kaldırılması” başlıklı 24. maddesinde; korunma kararının genel olarak çocuk reşit olana kadar devam edeceği, ancak bu kararın, korunma kararına neden olan şartların ortadan kalkması halinde Kurum yetkililerinin önerisi üzerine mahkemece çocuk reşit olmadan önce kaldırılabileceği gibi reşit olduktan sonra da çocuğun rızası alınmak şartıyla devamı hususunda karar verilebileceği hükmüne yer verilmiştir.
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'na ( eski haliyle Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’na ) 3413 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile eklenen Ek 1. Maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarının, reşit olana kadar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından bakılan ve korunan çocuklar için, her yılbaşındaki, hangi statüde olursa olsun, serbest kadro mevcutlarının binde biri nispetindeki kısmını ayırarak bu çocuklar arasında yapılacak giriş sınavlarında başarılı olanlar arasından atama yapacakları, bu maddeden yararlanmak isteyenlerin, 18 yaşını tamamladıkları tarihten itibaren, kamu kurum ve kuruluşlarına; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü vasıtasıyla başvurmak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.
10.02.1995 tarih ve 95/6542 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca 2828 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması için 02.03.1995 tarih ve 22218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Korunmaya Muhtaç Çocukların İşe Yerleştirilmesine İlişkin Tüzüğün “Yararlanacaklar” başlıklı 3. maddesinde; bu Tüzük hükümlerinden, korunma kararı alınmış olup da;
A) Reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşlarında kalmış,
B) Bir Koruyucu aile yanına yerleştirilmiş,
C) Ayni nakdi yardım yapılarak ailesinin yanına gönderilmiş korunmaya muhtaç çocukların, yararlanacakları, aynı Tüzüğün 5. maddesinde; sosyal hizmet kuruluşlarının, kendi kuruluşlarında bakılmış ve korunmuş, korunmaya muhtaç çocukların öz geçmişini, okul ve mesleki özelliklerini ve diğer bilgileri içeren bilgi formlarını, korunma kararının kalktığı tarihten itibaren bir ay içinde düzenleyerek kayıtlara uygunluğunu onaylayacağı ve il sosyal hizmetler müdürlüğü aracılığı ile Kuruma göndereceği, bu Tüzük hükümlerinden yararlanabilecek korunmaya muhtaç çocukların, bilgi formlarının Kuruma geldiği tarih esas alınmak üzere tahsil grupları içerisinde meslekli ve mesleksiz ayrımıyla kaydolunacağı, 7.maddesinde ise; bu Tüzük hükümlerinden yararlanmak isteyenlerin, 18 yaşını tamamladıkları tarihten itibaren kamu kurum ve kuruluşlarına Kurum aracılığıyla başvuracakları, başvuru sahibinin geçmişte bir sosyal hizmet kuruluşunda kaldığının ve korunduğunun belgelenememesi halinde, bu hususun tesbitinin mahkeme kararıyla olacağı, Kurumun, bu Tüzüğün 5. maddesi uyarınca düzenlenen formlardaki bilgileri esas almak suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarının istekleriyle bu Tüzüğün 8. maddesinde öngörülen öncelikleri de gözönüne alarak, her boş kadro için en az üç korunmaya muhtaç çocuğun isim listesini, isteğinden itibaren bir ay içinde kamu kurum ve kuruluşlarına göndereceği kuralı bulunmaktadır.
Öte yandan 2010/8 sayılı' '3413 sayılı Kanundan yararlanılacak gençler, Form-A Belgesi'' konulu Genelgenin Form-A Belgesi, Düzenlenmesi ve İstenilen Belgeler başlıklı 1. maddesinde; "Form-A Belgesi; haklarında korunma/bakım tedbir kararı alınmış olup, reşit oluncaya kadar bilfiil, -bir sosyal hizmet kuruluşunda kalmış, -bir koruyucu aile yanına yerleştirilmiş, -kuruluş bakımında kalmaktayken; ayni-nakdi yardım yapılarak ailesinin yanına döndürülen korunmaya muhtaç gençler hakkında mevzuat gereği gencin takibini yapan birimde sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimcisi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere düzenlenen formdur...." denilmiştir.
Olayda; 21.08.1994 doğumlu olan ve Kayseri Kız Yetiştirme Yurdunda korunma altında iken kuruluştan izinsiz ayrılarak kaçak konumuna düşen davacının, 25/12/2008 tarihinde yetiştirme yurduna teslim edildiği, ancak bir gün sonra 26/12/2008 tarihinde tekrar yetiştirme yurdundan izinsiz ayrılması üzerine hakkında kaçak işleminin başlatıldığı, 21/08/2012 tarihinde de reşit olması ve kaçak durumda bulunması nedeniyle kayıtlardan düşümünün yapıldığı, daha sonra 3413 sayılı Yasa'dan faydalanarak tarafına Form A Belgesi verilmesi istemiyle idareye 18/03/2016 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunduğu, bu başvurusunun "reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşunda kalmış olmak koşulunu sağlamadığı; ayrıca reşit olduğu tarihte fiilen kuruluşta kalmaması ve kaçak durumunda bulunması" nedeniyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşunda kalmış olmak koşulunu taşımadığı gerekçesiyle işlem tesis edilmişse de, davacı hakkında Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.10.2003 tarih ve E: 2003/544, K: 2003/552 sayılı kararı ile koruma altına alındığı daha sonra 26.12.2008 tarihinde yetiştirme yurdundan izinsiz ayrıldığı ve 21.08.2012 tarihinde de reşit olması nedeniyle kayıtlardan düşürüldüğü ancak, yukarıda yer verilen 2888 sayılı Kanun'un 24'ncü maddesi uyarınca davacı hakkında koruma kararının kaldırılması yönünde alınmış bir mahkeme kararının bulunmadığı belirlenmiştir.
3413 Sayılı Kanunun söz konusu maddesindeki amacın, korunmaya muhtaç çocukları topluma kazandırmak, 18 yaşını tamamlayan bu çocuklara iş bulmak olanağı yaratmak olduğu dikkate alındığında, belli bir süre yetiştirme yurdunda kaldığı ve hakkında korunma kararı devam eden ve idarenin kamusal görevini yerine getirmemesi nedeniyle yurttan izinsiz ayrılmasına ve kaçak konumuna düşmesine neden olunan davacının kuruma ait yerlerde reşit olana kadar kalmadığı gerekçesiyle başvurusunun reddedilmesi hukuka aykırıdır.
Bu durumda, 2828 sayılı Kanunun 24 üncü Tüzüğün 7 nci maddelerinin kurala bağladığı davacının koruma ve bakım altına alınma şartlarını kaybettiğinden bahisle, koruma kararının kaldırılması yönünde herhangi bir mahkeme kararının bulunmadığı gözönüne alındığında, açıklanan Genelge hükmüne dayanılarak davacı başvurusunun, reşit oluncaya kadar kurum hizmetlerinden yararlanmadığı gerekçesiyle, 3413 sayılı Yasadan faydalanma hakkı bulunmadığından bahisle reddine yönelik işlemde ve bu işleme karşı açılan davayı reddeden İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf isteminin KABULÜNE, istinafa konu Kayseri 1. İdare Mahkemesince verilen 13.12.2016 gün ve E: 2016/632, K: 2016/1548 sayılı kararın KALDIRILMASINA, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen dava konusu işlemin İPTALİNE, aşağıda dökümü yapılan Mahkeme aşamasına ait 139,85 TL, istinaf aşamasına ait 154,00 TL yargılama gideri ve karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 990,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, istinaf safhasında fazla yatırılan 31,40 TL harcın ve posta gideri avansından artan miktarın istinaf isteminde bulunana iadesine, dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca 13.04.2017 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi. (¤¤)