(2577 S. K. m. 2, 54) (5018 S. K. m. 71) (492 S. K. m. 13)
İSTEMİN ÖZETİ: Mardin ili, Artuklu İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık müdürlüğünde görev yapan davacının, daha önce görev yaptığı Şanlıurfa İli, Harran İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğündeki görev sırasında çiftçilere yersiz destekleme ödemesi yaptığından bahisle bu fazla ödeminin geri istenilmesine ilişkin 15.04.2015 tarih ve 6948 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 29/02/2016 tarih ve E:2015/1043, K:2016/306 sayılı "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kararın itirazen incelenmesi sonucunda Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nin 09/06/2017 tarih ve E:2016/1422, K:2017/1262 sayılı "itirazın reddine, mahkeme kararının onanmasına" ilişkin kararın; haksız ödemenin yapılmasını sağlayan belgeleri düzenleyenlerin bu tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulacakları, dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülerek düzeltilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden, Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nin 09/06/2017 tarih ve E:2016/1422, K:2017/1262 sayılı karar kaldırılarak işin gereği görüşüldü;
Dava; Mardin ili, Artuklu İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık müdürlüğünde görev yapan davacının, daha önce görev yaptığı Şanlıurfa İli, Harran İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğündeki görev sırasında çiftçilere yersiz destekleme ödemesi yaptığından bahisle bu fazla ödeminin geri istenilmesine ilişkin 15.04.2015 tarih ve 6948 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'unun 2.maddesinin (1/a) bendinde; iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14.maddesinin (2/d) bendinde; dilekçelerin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönüyle inceleneceği belirtilmiş; 15.maddesinin (1/b) bendinde de, 14.maddesinin (2/d) bendine aykırılığın tespiti halinde davanın reddedileceği kuralına yer verilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71.maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. (...) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.” hükmü yer almaktadır.
Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kamu Zararının Tespiti ve Bildirilmesi” başlıklı 7.maddesinde, "(1) Kamu zararları 6.maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle: a) Kontrol, denetim veya inceleme, b) Sayıştay’ca kesin hükme bağlama, c) Adlî, idarî veya askerî yargılama sonucunda tespit edilir.....''; “Kamu Zararından Doğan Alacağın Tebliği ve Takibi” başlıklı 10.maddesinde, “(1) Kamu zararından doğan alacaklar, merkezde strateji geliştirme birimlerince, taşrada ise takibe yetkili birimlerce sorumluların ve ilgililerin bilinen adreslerine imzaları alınmak suretiyle veya 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir..... ”; “Rızaen ve sulh yolu ile tahsilat” başlıklı 13.maddesinde de, "(1) Kamu zararından doğan alacaklar, sorumluları ve/veya ilgilileri tarafından rızaen veya ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde sulh yoluyla ödenebilir. (2) Oluştuğu tarih itibarıyla onaltı yaşından büyükler için tespit edilen asgarî ücretin bir aylık brüt tutarının yarısını geçmeyen alacaklar, merkezde üst yöneticinin, taşrada ise idarenin en üst yöneticisinin izni ve sorumlunun ve/veya ilgilinin kabul etmesi koşuluyla, tebliğ tarihini izleyen aybaşından itibaren aylığından kesilerek rızaen tahsil edilir.”; “İcra Yoluyla Tahsilat” başlıklı 15. maddesinde ise, “Sayıştay ve mahkeme ilâmları ile hüküm altına alındığı halde sorumluları ve/veya ilgilileri tarafından rızaen ödenmeyen kamu zararından doğan alacaklar, 2004 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Şanlıurfa İli, Harran İlçesi, ……. Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı …..'ya 2012 yılı Temmuz-Ağustos-Eylül dönemi çiğ süt desteklemesi kapsamında 154.393,09 TL fazla ödeme yapıldığı, bu durumun fark edilmesi üzerine …… Bankası Harran Şubesindeki Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından ödenecek olan destekleme hesaplarının tümüne bloke konulduğu, davacının imzası ile Harran İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından fazla ödemenin geri tahsili için ….'ya yazı yazıldığı, anılan şahsın adına herhangi bir taşınır veya taşınmaz malın olmadığını beyan ederek bu parayı ödememesi üzerine 08.01.2013 tarihinde Harran Malmüdürlüğü'ne yazı yazıldığı, geri tahsile ilişkin çalışmalardan sonuç alınamaması üzerine de konunun Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na intikal ettirildiği, Bakanlık müfettişlerinin konuyu inceleyerek hazırladığı soruşturma raporunda; ……..'ya ait 4 adet faturanın Süt Kayıt Sistemine 9.918,75 TL olarak girilmesi gerekirken 991.875,00 TL olarak girildiği, süt miktarlarının sisteme bu şekilde girilmesinin …. isimli personelin bilgi ve deneyim eksikliği ile veri girişi konusunda eğitim almamış olmasından kaynaklandığı, herhangi bir personelin kasıtlı davranışının olduğuna dair bilgi, belge veya objektif karineye ulaşılamadığı, kendilerini ihbar eder derecesinde konunun ilgili yerlere bildirildiğinden Harran İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü personelinin iyiniyetli bir davranış içerisinde oldukları, ancak bu fazladan ödemenin Şanlıurfa İli Süt Üreticileri Birliği uhdesine veri girişi işlemini yapan ……., personeline yeteri kadar hizmet içi eğitimi sağlamayan Şanlıurfa İli Süt Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı ve üyeleri ile sorumlu müdürü ve icmal-2 listesini tanzim eden, onaylayan ve ödenmesini sağlayan Harran İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü personelinden müştereken tahsil edilmesinin uygun olacağını belirtildiği, bunun üzerine dava konusu işlem ile 11.869,47 TL'nin ödemenin yapıldığı 19.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıdan tahsil edileceğinin bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2577 sayılı Kanunun 2.maddesiyle tanımlanan iptal davasına, idarenin tek taraflı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu işlemin konu edilebileceği tartışmasızdır.
Kesin ve yürütülmesi zorunlu, idari davaya konu edilebilecek işlemler ise, idarenin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir deyişle ilgililerin hukukunu etkileyen, ilgilileri belli bir davranışta bulunmaya zorlayan işlemlerdir.
Davalı idarece düzenlenen ve davacının başvurusuna esas teşkil eden 15.04.2015 tarih ve 6948sayılı işlemin, yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri uyarınca rızaen ödemeye çağrı niteliğinde bir yazı olduğu, öngörülen süre içerisinde rızaen ödemenin gerçekleştirilmemesi halinde alacağın hükmen tahsili yoluna gidileceği açık olup, bu itibarla dava konusu edilen işlem, yukarıda belirtildiği biçimde davacı açısından hukuki etki ve sonuç yaratacak bir nitelik taşımamaktadır.
Bu durumda; zararın rızaen ödenmediği takdirde genel hükümler uygulanmak suretiyle tahsili yoluna gidileceği hususunun bildirimine yönelik olması ve bu haliyle özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda açılacak davanın ön bildirimi niteliği taşıması karşısında, bu yönüyle idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem niteliği taşımayan dava konusu işleme karşı açılan davanın esasının incelenerek sonuçlandırılmasına hukuken olanak bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 04.06.2014 günlü, E:2013/4007, K:2014/2535 sayılı kararı ile Danıştay 12. Dairesi'nin 28.04.2016 tarih ve E:2016/784, K:2016/2610 sayılı kararları da bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesine uygun bulunan davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulüne, Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nin 09/06/2017 tarih ve E:2016/1422, K:2017/1262 sayılı kararın kaldırılmasına, Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 29/02/2016 tarih ve E:2015/1043, K:2016/306 sayılı kararın bozulmasına, davanın incelenmeksizin reddine, aşağıda dökümü yapılan 169,75-TL ilk aşama yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, itiraz ve karar düzeltme aşamasında davalı idarece yapılan toplam 141,00-TL yargılama gideri ile kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 990,00-TL avukatlık ücretinin davacı tarafından davalı idareye verilmesine, davalı idarenin harçtan muaf olması nedeniyle itiraz aşamasında tahsil edilmeyen 79,70-TL itiraz harcının 48,10-TL itiraz yürütmenin durdurulması harcının 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca davacıdan tahsili için Mahkemesince ilgili birime müzekkere yazılmasına, posta giderinden artan kısmın mahkemesince ilgili taraflara re'sen iadesine, kararın taraflara tebliğine, 29/12/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)