(5488 S. K. m. 23, Geç. m. 3) (2577 S. K. m. 45) (6183 S. K. m. 51) (Çiftçi Kayıt Sistemine Dahil Olan Çiftçilere Mazot, Gübre ve Toprak Analizi Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ m. 5, 6, 7)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara İli, Bala İlçesi, .... Köyünde ÇKS sistemine kayıtlı olarak çiftçilik yapan davacı tarafından; 2012 yılına ait Gübre ve Toprak Analizi Desteğinin 2012 üretim yılında .. Analiz Labaratuvarı tarafından düzenlenmediği halde düzenlenmiş gibi gösterildiği gerekçesi ile haksız ve yersiz destek ödemesi aldığının Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan 18.04.2014 tarih ve 83 sayılı rapor ile tespit edildiğinden bahisle yapılan ödemelerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine ilişkin 21.11.2014 tarih ve 5280 sayılı işlemin ve Tarım Kanunu'nun 23.maddesi gereğince 5 yıl boyunca herhangi bir destekleme ödemesinden yararlandırılmaması yönünde tesis olunan 10.11.2014 tarih ve 2014-22 sayılı İlçe Tahkim Komisyonu kararının iptali istemiyle açılan davada, davacının 2012 üretim döneminde yararlandığı 667,63-TL gübre ve toprak analizi desteğinden; toprak analiz formunun.. Analiz Laboratuvarı tarafından düzenlenmediği halde düzenlenmiş gibi gösterildiği gerekçesi ile destek ödemesinin yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesine, 5 yıl boyunca destekleme ödemesinden yararlandırılmamasına ilişkin Bala İlçe Tahkim Komisyonu'nun 10.11.2014 tarih ve 2014-22 sayılı kararının alındığı, bu karar üzerine davacıya 2012 yılı için ödenen 667,63-TL tarım desteği ödemelerinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde iade edilmesi, aksi takdirde kanuni işlem yapılacağına ilişkin Bala Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce işlem tesis edildiği, destek ödemesinden yararlanmak isteyen çiftçilerin bunun için Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarca onaylanmış Toprak Analizi Formunu ilgili idareye sunmaları gerektiği, bununla ilgili sorumluluğun başvuru sahibi çiftçide olduğu, sunulan raporların ise sahte olduğunun soruşturma kapsamındaki bilgi, belge ve ifadeler ile sabit olduğu, mevzuat uyarınca ödemenin haksız olmasının yeterli olduğu, 5488 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesinin 02.08.2013 tarihinde yürürlüğe girdiği, dava konusu işlemlerin 10.11.2014 ve 18.11.2014 tarihinde tesis edildiği, geçici 3. maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarı ile dava konusu işlemlerin tesis edilmediği ve soruşturma raporunun 03.06.2013 tarihli olduğu, davacı tarafından madde hükmünden yararlanmak için 09.12.2014 tarihinde davalı idareye başvurulduğu ve bu başvurunun Bala Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün 09.01.2015 tarih ve 93922689-48 sayılı yazısıyla reddedildiği, bu işleme karşı dava açılmadığı, buna göre geçici 3. maddeden yararlanamayacağı dikkate alındığında, davacının anılan raporu usulüne uygun biçimde sunmadığı ve bu şekilde destekleme ödemesinden haksız bir şekilde yararlandığı kanaatine varılmakla, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Ankara 17. İdare Mahkemesi'nce davanın reddine ilişkin olarak verilen 01/11/2016 gün ve E:2015/82 K:2016/3292 sayılı kararın, davacının sözde sahtecilik işlemlerinin soruşturma kapsamındaki bilgi, belge ve ifadeler ile sabit olduğunun iddia edildiği, soruşturma dosyasında davacı aleyhine bir ifade bulunmadığı, davacının yaptırmış olduğu analizin adı geçen toprak analiz laboratuvarında yapılmış olması sebebi ile sahte olduğu kanısına varılması neticesinde dava konusu idari işlemlerin tesis edildiği, söz konusu dosyada davacı aleyhine tek bir belge veya ifadenin bulunmadığı ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Kaldırılması istenilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi'nce 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesi uyarınca dosya incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; Ankara İli, Bala İlçesi, .... Köyünde ÇKS sistemine kayıtlı olarak çiftçilik yapan davacı tarafından; 2012 yılına ait Gübre ve Toprak Analizi Desteğinin 2012 üretim yılında Uslu Toprak Analiz Laboratuvarı tarafından düzenlenmediği halde düzenlenmiş gibi gösterildiği gerekçesi ile haksız ve yersiz destek ödemesi aldığının Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan 18.04.2014 tarih ve 83 sayılı rapor ile tespit edildiğinden bahisle yapılan ödemelerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine ilişkin 21.11.2014 tarih ve 5280 sayılı işlemin ve Tarım Kanunu'nun 23.maddesi gereğince 5 yıl boyunca herhangi bir destekleme ödemesinden yararlandırılmaması yönünde tesis olunan 10.11.2014 tarih ve 2014-22 sayılı İlçe Tahkim Komisyonu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 'Haksız ödemelerin geri alınması ve hak mahrumiyeti' başlıklı 23.maddesinde; ''Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanunî faizi ile birlikte anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar. (1) Bu Kanunla belirlenen destekleme ödemelerinden, idarî hata sonucu düzenlenen belgelerle ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen üreticiler, beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar.'' hükmüne yer verilmiştir.
2012/40 sayılı Çiftçi Kayıt Sistemine Dahil Olan Çiftçilere Mazot, Gübre ve Toprak Analizi Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ'in 5.maddesinde; ''Ödemeler, ÇKS’ye kayıtlı olan ve bu Tebliğde mazot, gübre ve toprak analizi destekleme uygulamaları ile ilgili belirtilen usul ve esaslara göre tarımsal faaliyette bulunan çiftçilere yapılır.'', 6.maddesinde; ''Çiftçilere, yılı içerisinde işledikleri ÇKS’de kayıtlı tarım arazisi büyüklüğü dikkate alınarak mazot, gübre ve toprak analizi destekleme ödemesi yapılır. Müracaat ettikleri toplam arazi miktarı 1 dekarın altında olan çiftçilere mazot, gübre ve toprak analizi destekleme ödemesi yapılmaz.'', 7.maddesinde; ''Bu Tebliğin 5 inci maddesinde belirtilen çiftçilere dekar başına mazot, gübre ve toprak analizi destekleme ödemesi yapılır. Toprak analizi desteği dekar başına 2,5 TL’dir.(2) Mazot ve gübre destekleme ödemeleri üç ana ürün grubunda alan bazlı olarak aşağıdaki tabloda belirtildiği şekliyle yapılır.(3) ÇKS’ye kayıtlı 50 dekar ve üzeri her bir tarım arazisinin gübre destekleme ödemesinden yararlanabilmesi için, her 50 dekarlık alan için bir analiz olmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarda 1/1/2012 tarihi ile 31/12/2012 tarihi arasında toprak analizi yaptırılması zorunludur. 50 dekarın altındaki tarım arazisi için bu şart aranmaz.(4) Toprak analizi desteği ödemesinden faydalanmak isteyen çiftçilerin Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarda 1/1/2012 tarihi ile 31/12/2012 tarihi arasında toprak analizi yaptırması zorunludur. Her toprak analizine en fazla 50 dekar için ödeme yapılacaktır. Her analiz en fazla 50 dekarlık bir tarım arazisini temsil eder.'', 11.maddesinde; ''Çiftçiler, Ek 1’deki başvuru dilekçesi ile yararlanmak istedikleri destekleri işaretleyerek başvuruda bulunacaklardır. Ayrıca 50 dekar ve üzeri her bir tarım arazisi için gübre destekleme ödemesi ile toprak analizi destekleme ödemesinden yararlanmak isteyen çiftçiler Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarca onaylanmış Ek-2’deki Toprak Analizi Formu ile müracaatta bulunacaklardır. Mazot, gübre ve toprak analizi destekleme ödemesi, ÇKS’de kayıtlı olan çiftçilerin tarımsal faaliyette bulunduğu arazileri üzerinden dekar başına yapılacaktır.'', düzenlemesi 18.maddesinde de; "uygulama tebliğinde belirlenen ilgili merciler, kendilerine ibraz edilen belgelerin kontrolünden ve kendi hazırladıkları belgelerden sorumlu olacaktır. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyerek haksız yere ödemeye neden olanlar ile haksız yere ödemelerden yararlanmak üzere sahte veya içeriği itibarıyla gerçek dışı belge düzenleyen ve kullananlar hakkında ilgili mevzuatta öngörülen yaptırımlar uygulanır.
Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı amme alacaklarının tahsil usulü hakkında kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanunî faizi ile birlikte geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar.
Destekleme ödemelerinden, idarî hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen üreticiler, beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar.'' düzenlemesi yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının ÇKS sistemine kayıtlı olarak çiftçilik faaliyetiyle iştigal ettiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Müfettişliği raporunda yer alan ifadelerde özetle:''1983 yılında Ziraat Teknikeri olarak memuriyete başladığı, 2009 yılında Bakanlık'tan emekli olduğu, görevi sırasında Bala ilçesindeki çiftçileri tanıdığı ve Bala İlçesinde Tarımsal Danışma Bürosu açtığı, ÇKS müracaatları için dosya doldurduğu, toprak analiz desteği için anlaştığı laboratuvarlara numuneleri götürerek analiz raporlarını temin ettiği, çiftçilerle sözleşme yaparak sisteme dahil ettiği, 2012 yılında anlaştığı çiftçilerden analiz raporu için 15 TL alarak ÇKS kayıtlarını sağladığı, bazı çiftçilerin analizlerini yaptıramadığı ve çiftçilere mahçup olmamak için kendi bilgisayarında bulunan uslu toprak analiz laboratuvarına ait gösterilen toprak analiz raporlarını sistemden çıkartarak onlar adına İlçe müdürlüğüne matbu dilekçe bilgilerini de yazarak onlar adına da imzalayarak teslim ettiği, raporda yer alan toplam 50 kişiye ait toprak analiz raporlarının gerçek dışı olarak sistemden çıkartarak ilçe müdürlüğüne verdiği, bu işlemlerden şahısların haberlerinin olmadığı, 2012 yılının Kasım ayında Tarım Bakanlığı'nın toprak analiz laboratuvarlarına kota koyması ve laboratuvarların belli bir sayıdan sonra toprak analizi yapamayacak olmaları dolayısıyla sahtecilik yaptığını'' ifade ettiği, müfettiş raporunda yer alan diğer tanık ve sanık ifadelerinin de bu meyanda olduğu, davacının tarımsal üretimde bulunduğu tarım arazisi için toprak analiz desteği aldığı, 2012 üretim yılına ait toprak analizlerinin ... Analizi Laboratuvarı tarafından yapılmadığı halde yapılmış gibi gösterdiğinden bahisle hakkında 667,63-TL tutarında 2012 dönemine ait Gübre ve Toprak Analizi Desteğinin geri alınmasına yönelik işlem için dava açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri ve dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemle ilgili Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Müfettişliği raporunda yer alan tanık ve sanık ifadelerinde, davacıya isnat edilen herhangi bir fiilin olmadığı, davacının üzerine atılı fiile iştirak iradesinin ortaya konulamadığı görüldüğünden, 2012 yılı için ödenen Gübre ve toprak analiz desteğinin geri alınmasına yönelik işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf talebinin kabulüne, Ankara 17. İdare Mahkemesi'nin 01.11.2016 gün ve E: 2015/82, K:2016/3292 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, dava aşamasında yapılan 190,10 TL yargılama gideri ile, istinaf aşamasında davacı tarafından karşılanan 192,40 TL yargılama giderini davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 990 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kararının kesinleşmesinden sonra artan posta ücretinin taraflara iadesine, 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. Maddesinin 6. Fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 07.06.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)