(2577 S. K. m. 2) (2576 S. K. m. 5) (667 S. KHK. m. 8)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, mülkiyeti davalı idareye ait Kocaeli İli, İzmit İlçesi, M. A. Paşa (Yahya Kaptan) Mahallesi, 1463 ada, 4 parsel sayılı taşınmaz üzerinde spor kompleksi yapılmak ve işletilmek üzere 09.01.2003 tarih ve 03-36 Sayılı belediye encümeni kararı ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi taahhütnamesi ile kullanımına verilen taşınmazla ilgili sözleşmelerin iptali ve tesisin kapatılarak taşınmazın davalı idareye teslimi yönünde alınan 04.08.2016 tarih ve 125463-1 Sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; "...667 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınacak Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 8.maddesinde; "(1) Mülkiyeti 10/12/2003 tarihli ve 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçe kapsamındaki idarelere, düzenleyici ve denetleyici kurumlara, sosyal güvenlik kurumlarına, mahalli idarelerle bu idareler tarafından kurulan birlik ve işletmelere, özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri ile sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklara ve vakıflara ait olan her türlü taşınmazın yararlanıcıları ile kiracılarının, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatının değerlendirilmesi halinde irtifak ve intifa hakları ile kira sözleşmeleri ilgili kurum ve kuruluş tarafından resen iptal edilir. Bu durumda, ilgili kurum ve kuruluşlara ait ve sözleşme tarihinde mevcut bina, yapı ve tesisler hariç olmak üzere, taşınmazların üzerinde yapılan bina, yapı ve tesisler ile her türlü taşınır, alacak ve haklar, belge ve evrak 23/7/2016 tarihinden geçerli olmak üzere bedelsiz olarak Hazineye devredilmiş sayılır. (Ek cümle: 17.08.2016-670 S.K.H.K./10. Md)" hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; mülkiyeti davalı idareye ait olan ve İzmit ilçesi Yahya Kaptan Mahallesi Spor ve Sosyal Tesisler Yapım işi için 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılan ihale sonucunda davacı şirket ile 18/02/2003 tarihinde mülkiyetin gayri ayni hak tesisi suretiyle inşaat yapım sözleşmesi imzalandığı, sözleşme hükümlerine göre sözleşme süresi 08/05/2024 tarihinde sona erecek iken davacı şirketin ortaklarından B. Karagöz hakkında FETÖ/PDY terör örgütüne iltisaklı olduğuna yönelik soruşturma açıldığından 667 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınacak Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 8. maddesine istinaden sözleşmenin resen iptal edildiğine ve tesisin kapatılarak taşınmazın teslimine yönelik Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Daire Başkanlığı Taşınmazlar Şube Müdürlüğünün 04/08/2016 tarih ve 125463-1 Sayılı işleminin tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdarenin kamu gücüne dayanan, re'sen ve tek yanlı olarak tesis ettiği ihale işlemlerinin yargısal denetimi, idare hukuku kuralları çerçevesinde idari yargı yerlerinin görevindedir. İhale aşaması tamamlanarak taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra, ihale öncesinden doğan uyuşmazlıklar hariç olmak üzere sözleşmenin uygulanması aşamasından doğan uyuşmazlıkların ise adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerekmektedir. Sözleşme süresi beklenilmeksizin sözleşmenin sona erdirilmesinden doğan uyuşmazlıkların da sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin olduğu açıktır.
Bu durumda, davacı ile davalı idare arasında akdedilen sözleşmenin davalı idarece tek taraflı olarak feshedildiği anlaşılmakta olup, süresi dolmaksızın sözleşmenin sona erdirilmesinden kaynaklanan ve sözleşmenin uygulanma aşamasına ilişkin olan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevinde olduğundan Mahkememizin davaya bakmakla görevli olmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar veren Kocaeli 2. İdare Mahkemesi'nin 23/02/2017 tarih ve E:2016/1836, K:2017/347 Sayılı kararının; somut olayda davalı idarenin özel hukuka ilişkin bir uygulamasının söz konusu olmadığı, uyuşmazlığın idari işlemin iptaline ilişkin olduğu iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Usul ve yasaya uygun olan mahkeme kararına yönelik istinaf talebinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasında bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; davacı tarafından, mülkiyeti davalı idareye ait Kocaeli İli, İzmit İlçesi, M. A. Paşa (Yahya Kaptan) Mahallesi, 1463 ada, 4 parsel sayılı taşınmaz üzerinde spor kompleksi yapılmak ve işletilmek üzere 09.01.2003 tarih ve 03-36 Sayılı belediye encümeni kararı ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi taahhütnamesi ile kullanımına verilen taşınmazla ilgili sözleşmelerin iptali ve tesisin kapatılarak taşınmazın davalı idareye teslimi yönünde alınan 04.08.2016 tarih ve 125463-1 Sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2576 Sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5.maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi, uyuşmazlıklarıyla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davalarını çözümlemekle görevli oldukları belirtilmiş, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2.maddesinde de, idari dava türleri arasında sayılan iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış ve bu davaların da idari yargı yerinde görülmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
İptal davalarının yukarıda anılan kanun maddelerinde yer verilen hükümler ile ortaya konulan hukuki nitelikleri gözönüne alındığında; idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen, yeni bir hukuki durum yaratan ya da değiştiren idari işlemlerinin iptal davasının konusunu teşkil ettiği açıktır.
Anayasa Mahkemesi 25/05/1976 tarih ve E:1976/1, K:1976/38 Sayılı kararında idari işlemi kamu kurumu ya da idare örgütü içinde yer alan bir idari makamca verilmiş ve idarenin idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyetlerle ilgili işlem olarak; Uyuşmazlık Mahkemesi de 20/02/1989 tarih ve E:1988/2, K:1989/1 Sayılı kararında, idari işlemi kamu kurum ve kuruluşları tarafından kamu hukuku kuralları uyarınca tek taraflı olarak tesis edilen ve resen uygulanabilir nitelikte olan hukuki tasarruf olarak tanımlamıştır.
Diğer taraftan, 667 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınacak Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 8.maddesinde; "(1) Mülkiyeti 10/12/2003 tarihli ve 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçe kapsamındaki idarelere, düzenleyici ve denetleyici kurumlara, sosyal güvenlik kurumlarına, mahalli idarelerle bu idareler tarafından kurulan birlik ve işletmelere, özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri ile sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklara ve vakıflara ait olan her türlü taşınmazın yararlanıcıları ile kiracılarının, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatının değerlendirilmesi halinde irtifak ve intifa hakları ile kira sözleşmeleri ilgili kurum ve kuruluş tarafından resen iptal edilir. Bu durumda, ilgili kurum ve kuruluşlara ait ve sözleşme tarihinde mevcut bina, yapı ve tesisler hariç olmak üzere, taşınmazların üzerinde yapılan bina, yapı ve tesisler ile her türlü taşınır, alacak ve haklar, belge ve evrak 23/7/2016 tarihinden geçerli olmak üzere bedelsiz olarak Hazineye devredilmiş sayılır. (Ek cümle:17.08.2016-670 S.K.H.K./10. Md)" hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; mülkiyeti davalı idareye ait Kocaeli İli, İzmit İlçesi, M. A. Paşa (Yahya Kaptan) Mahallesi, 1463 ada, 4 parsel sayılı taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak tesisi suretiyle spor kompleksi yapılması ve işletilmesi işinin yapılan ihale sonucunda belediye encümeninin 09.01.2003 tarih ve 03-36 Sayılı kararıyla davacı üzerinde kaldığı, davacıyla mülkiyetin gayri ayni hak tesisi suretiyle inşaat yapım sözleşmesi yapıldığı, 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yukarıda hükmü aktarılan 8.maddesi uyarınca davacı şirketin ortaklarından biri hakkında Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığınca FETÖ/PDY terör örgütü soruşturması kapsamında hakkında işlem yapıldığından bahisle dava konusu edilen işlemle sözleşmenin iptal edilerek taşınmazın davalı idareye tesliminin istenildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; sözleşmenin feshinin taraflar arasında imzalanan akitten kaynaklanmadığı, davalı idarece 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine uygun olarak işlem tesis edildiği belirtildiğinden, dava konusu işlemin taraflar arasındaki özel hukuk hükümlerine göre yapılan sözleşmenin hükümlerine göre değil, idarece kamu gücü kullanılmak suretiyle resen ve tek taraflı olarak tesis edilen bir işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından, söz konusu işleme karşı açılan davanın yukarıda aktarılan usul hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Bu nedenle; davayı görev yönünden reddeden idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle; istinaf talebinin kabulüne, Kocaeli 2. İdare Mahkemesi'nin 23/02/2017 tarih ve E:2016/1836, K:2017/347 Sayılı kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine, işin esası hakkında verilecek kararda hüküm altına alınacağından yargılama giderleri hakkında bu aşamada karar verilmesine gerek olmadığına, kesin olarak 07/06/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)