(3194 S. K. m. 11)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı vekili tarafından Şanlıurfa Valiliği Milli Emlak Müdürlüğü'nün 22.01.2016 tarih ve 695 sayılı davalı idare işleminin, iptali istemiyle açılan davada; Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesince verilen 23/11/2016 gün ve E:2016/280, K:2016/1130 sayılı "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kararın davacı vekili tarafından; uyuşmazlığa konu taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesi gereği belediye lehine terkedilmesi gereken yerlerden olduğu, taşınmazın bedelsiz terki konusunda yasanın aradığı koşulların mevcut olduğu, terk edilen yerlerin kamu hizmetine ücretsiz terk edileceğine ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, halihazırda imar planına uygun olarak üstü meydan altı otopark olarak kamu hizmetine terk edildiği ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; davacı vekili tarafından Şanlıurfa Valiliği Milli Emlak Müdürlüğü'nün 22.01.2016 tarih ve 695 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11.maddesinde; "imar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terkedilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur. Bu yerlerin kullanılış şekli, yeni bir imar planıyla değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hale getirildiği takdirde, bu yerler devir alınan idareye belediye veya özel idarece aynı usulle iade edilir. Buna aykırı davranışı sabit olan ilgililer şahsen sorumludur. Bu terkinler hiçbir şekilde resim, harç ve vergiye tabi değildir. Hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar ile meydanlar, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararı ile getirilen kullanma amacına konu ve tabi olurlar. Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve ağaçlandırılmak üzere izin verilen taşınmazlardan projesine uygun olarak ağaçlandırılanlar, imar planı kararıyla başka amaca ayrılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Şanlıurfa İli, Merkez İlçe, Topçu Meydanın bulunduğu alanın medyan olarak düzenlenmesi amacıyla 05.07.2011 tarih ve 61 sayılı Şanlıurfa Belediye meclisi kararıyla 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planı değişikliğinin yapıldığı, bu plan tadilatı doğrultusunda davacı belediye tarafından 13.07.2011 tarihli yazı ile mülkiyeti hazineye ait Hükümet Konağı vasıflı 30 ada 4 parsel nolu, 3.325,00 m2, kargir bina ve arsa vasıflı 574 ada 10 parsel nolu 3.925.50 m2, kargir bina ve arsa vasıflı 574 ada 11 parsel nolu 1.600,00 m2, bina tesis vasıflı 574 ada 12 parsel nolu 3.338,53 m2 ve kargir bina ve arsa vasıflı 574 ada 15 parsel nolu 6.253,62 m2 yüzölçümlü taşınmazların imar planında ayrıldıkları kullanım amaçlarının meydan olarak değiştirildiğinden bahisle 3194 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca Şanlıurfa Belediyesine terkinin talep edilmesi üzerine 01.08.2011 tarih ve 871 sayılı Maliye Bakanlığı makam oluru ile bahse konu yerlerin meydan olarak kullanılmak üzere terkinin yapıldığı, ancak daha sonra davacı belediye başkanlığı tarafından bahse konu taşınmazların zemin altında ve projede belirtilen bölümde yap işlet devret modeli ile yer altı otoparkı olarak kullanılmak üzere gerekli izinlerin verilmesinin talep edilmesi üzerine Maliye Bakanlığı'nın 30.03.2012 tarih ve 454 sayılı oluru ile bedelsiz terke ilişkin 01.08.2011 tarih ve 871 sayılı olurun iptal edilerek taşınmazların zemini altında ve projede belirtilen bölümde yap işlet devret modeli ile yer altı otoparkı yapılmak üzere Şanlıurfa Belediyesine irtifak hakkı verilmesinin uygun görüldüğü, bu olur doğrultusunda da 21.05.2012 tarihinde belediye ile Şanlıurfa Valiliği arasında ön izin sözleşmesinin imzalandığı, söz konusu yerde zemin altında kalan ve projede belirtilen bölümde yer alan yer altı otoparkının inşaatı karşılığında işletme hakkının 05.06.2012 tarihinden itibaren 25 yıl süreyle A. Ö. adına ihale edilerek sözleşme imzalandığı, ön izin sözleşmesinin üçüncü yılında ön izin bedelinin istenilmesi üzerine davacı belediye tarafından 3194 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca otoparkların belediye lehine terk işleminin yapılması gereken yerlerden olduğu, yapılan işlemin usulsüz olduğu belirtilerek ödemenin yapılmayacağının bildirildiği, bu başvuru ve sonrasında davalı idare tarafından Maliye Bakanlığı'na görüş sorulduğu, en son 09.10.2015 tarihinde davacı belediye tarafından Şanlıurfa Defterdarlık Makamı'na müracaat edilerek bahse konu parsellere ilişkin olarak zemini altında ve projede belirtilen bölümde yap-sat-işlet- devret modeli ile yaptırılan otoparkın kullanım hakkı ile bedelsiz devrinin talep edildiği, davalı idarece bu konu hakkında Maliye Bakanlığı'ndan gelen görüş doğrultusunda 22.01.2016 tarih ve 695 sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Mahkemece; "dava konusu olayda, her ne kadar davacı tarafından 3194 sayılı Yasanın 11. maddesine dayanılarak önizin sözleşmesi ile kendisine yetki verilen yerlerde otopark ve meydan yapılacağı bu otopark ile meydanın kamu hizmetine tahsis edileceği, 25 yılın sonunda otoparkın Hazineye geçeceği ve bu süre içinde herhangi bir gelir elde edilmeden irtifak hakkı bedeli ödenmesinin söz konusu olduğu belirtilerek söz konusu taşınmazların Belediye terkin edilmesinin kamu menfaatine uygun olduğu iddia edilmişse de; davalı idare ile davacı arasında yapılan Ön İzin Sözleşmesinin 8. maddesinde, öz izin sahibinin bu hakkını devredemeyeceği ve ortak alamayacağının hüküm altına alındığı ve davaya konusu yerlerin ise davacı Belediye tarafından otoparkının inşaatı karşılığında işletme hakkının 25 yıl süreyle A. Ö.'e devri için sözleşme imzalandığı, davacı tarafından A. Ö. ile imzalanan sözleşmenin 6. maddesinde de sözleşme bedelinin 2 katlı otopark inşaatının projesine uygun olarak anahtar teslimi yapılması haricinde 12.000,00-TL olarak belirlendiği ve kiralayan şahsında söz konusu yerden gelir elde etmesinin söz konusu olduğu dikkate alındığında otoparkın özel mülkiyete konu edilerek kazanç sağlamak amacıyla kullanılacağı dolayısıyla yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere söz konusu yerlerin ancak kamu lehine ücretsiz olarak kullanılması durumunda tahsisinin mümkün olduğu, söz konusu yerlerin özel mülkiye konu olamayacağı, özel mülkiyete konu edildiği takdirde yapılmış olan tahsislerin iptal edilmesi gerektiği ve davacı tarafından ise söz konusu yerlerin yapılan sözleşme ile özel mülkiyete konu edildiği gözönüne alındığında davacı tarafından davaya konu yerlerin mülkiyetinin bedelsiz olarak terkin edilmesine ilişkin yaptığı başvurusunun davalı idarece reddedilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği sonucuna varıldığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, her ne kadar mahkemece dava konusu işlemin esasına ilişkin değerlendirme yapılmış ise de uyuşmazlığın mülkiyeti hazineye ait olan ve imar planında üstü meydan altı otopark olarak işlevlendirilen taşınmazların bedelsiz olarak belediyeye terk edilip edilmeyeceği hususundan kaynaklandığı; 3194 sayılı Yasanın 11. maddesinde de imar planlarında meydan, yol, park gibi genel hizmetlere ayrılan yerlerden hazineye ait veya özel idareye ait olanların belediye veya özel idareye bedelsiz devrinin, ancak belediye veya valiliğin teklifi üzerine Maliye Bakanlığı'nın onayı ile gerçekleşeceği düzenlendiğinden, davalı idare tarafından davacı belediyenin hazineye ait taşınmazların devrine ilişkin başvurusu hakkında görüş istenilmek yerine başvurunun Maliye Bakanlığına iletilmesi ve bu konuda anılan Bakanlıkça bir işlem tesis edilmesi gerekirken, başvurunun Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nden alınan yazı ilgi tutulmak suretiyle Şanlıurfa Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü'nce reddedilmesine ilişkin işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yönündeki mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 23/11/2016 gün ve E:2016/280, K:2016/1130 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline aşağıda dökümü yapılan 127,70 TL ilk derece yargılama gideri ile 156,00-TL istinaf yargılama giderinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 990,00 -TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta giderine karşılık olarak yatırılmış olan avanstan artanının ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca Mahkemesi'nce ilgili tarafa re'sen iadesine,2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 22.09.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)