(2577 S. K. m. 14, 15, 54) (3417 S. K. m. 1, 2, 4, 6, 7, 9) (4857 S. K. m. 8)
İSTEMİN ÖZETİ: Siirt Belediyesi'nde görev yapan davacının, 3417 Sayılı Kanun kapsamında hak ettiği tasarrufu teşvik kesintisi, Devlet/işveren katkısından oluşan ana para ve bunların nema alacaklarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintisi ana parası ve nemasının yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada; Siirt İdare Mahkemesi'nce verilen 29/02/2016 tarih ve E:2015/291, K:2016/80 Sayılı "dava konusu işlemin iptaline, ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintisi ana parası ve neması ile işveren kesintisi/idare katkısı ve nemalarının yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesine ilişkin istem yönünden; anılan istemin kabulüne, faizin başlangıç tarihi olarak, idareye başvuru tarihi olan 24/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" ilişkin kararın itirazen incelenmesi sonucunda Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nce verilen 30/05/2017 tarih ve E:2016/40, K:2017/1061 Sayılı "itirazın reddine, mahkeme kararının onanmasına" ilişkin kararın; usul ve yasaya aykırı olduğu, öncelikle davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği, nemaların işletilmesi ve ödenmesi kapsamında görev, yetki ve sorumluluğun Hazine Müsteşarlığı'na devredildiği, idarelerinin sorumluluğu bulunmadığı ileri sürülerek düzeltilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendikten sonra, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden, Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nce verilen 30/05/2017 tarih ve E:2016/40, K:2017/1061 Sayılı karar kaldırılarak işin gereği görüşüldü;
KARAR: Dava; Siirt Belediyesi'nde görev yapan davacının, 3417 Sayılı Kanun kapsamında hak ettiği tasarrufu teşvik kesintisi, Devlet/işveren katkısından oluşan ana para ve bunların nema alacaklarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintisi ana parası ve nemasının yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
18.3.1988 tarih ve 19758 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 3417 Sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi Ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, çalışanların aylık ve ücretlerinden tasarruf kesintisi yapılmasını, tasarruflara Devlet veya ilgili işverenlerin katkıda bulunmasını, bağımsız çalışanların gelirlerinin bir kısmının tasarrufa ayrılmasını temin etmek ve bu tasarrufların en iyi şekilde nemalandırılmasını sağlamak suretiyle çalışanların tasarruf yapmalarını teşvik etmek olduğu belirtilmiş, 2. maddesinde, Aylıklarını 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre almakta olan kamu görevlileri ile kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kuruluşlarda çalışanların, on ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde çalışan işçilerin, Kanunları uyarınca sözleşmeli statüde çalışan personelin, aylık ve ücretlerinden "tasarruf kesintisi" yapılacağı, bu tasarruflara Devlet veya ilgili işverenlerin katkısının sağlanacağı, 4. maddesinde, Kurumların bu Kanun hükümleri çerçevesinde çalışanların aylık ve ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintisi ile sağlanacak Devlet katkılarını aylık ve ücret ödemesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C. Ziraat Bankasında personeli adına açtıracakları "Tasarrufu Teşvik Hesabı"na yatıracakları, işverenlerin işçilerinin ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkılarını tahakkuk ettirerek, ücret ödenmesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C. Ziraat Bankasında işçileri adına açtıracakları "Tasarrufu Teşvik Hesabı"na yatıracakları, anılan maddenin 24/11/1994 tarih ve 4046 Sayılı Kanun'un 32. maddesiyle değişik son fıkrasında, bu şekilde tahsil edilen paraların, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C.Ziraat Bankası Ankara Merkez Şubesinde Hazine ve Dış ticaret Müsteşarlığı adına açılacak "Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabı"na yatırılacağı, 5. maddesinde, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının, 4. maddeye göre açılacak hesapta toplanan paraları, Yüksek Planlama Kurulunca belirlenecek esaslar dahilinde, gayrimenkul alım satımına yönelik yatırımlar hariç olmak üzere, her türlü menkul kıymetler ve verimi yüksek yatırımlara yatırmak suretiyle nemalandıracağı, 7. maddesinde, İşverenlerin, ücretlerden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkılarını 4. maddede belirtilen süreler içinde ilgililerin banka hesaplarına yatırmamaları halinde, yatırılması gereken miktarların resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgili banka hesabına yatırılacağı kurala bağlanmıştır.
29.4.2003 tarih ve 25093 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 10. maddesiyle 3717 Sayılı Yasayı yürürlükten kaldıran, 4853 Sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun' un 1. maddesinde; bu Kanunun amacı, 9.3.1988 tarihli ve 3417 Sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarruflarının Değerlendirilmesine Dair Kanun uyarınca açılmış bulunan Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabında biriken paraların tasfiyesi ve bu hesaptan hak sahiplerine yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olarak gösterilmiş, 2. maddesinde, bu Kanunun, 3417 Sayılı Kanun hükümleri uyarınca T.C. Ziraat Bankasında adlarına Tasarrufu Teşvik Hesabı açılan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kendilerine 3417 Sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci ve iptal edilen üçüncü fıkraları gereği ödeme yapılmamış hak sahiplerini kapsadığı belirtilmiş, 6. maddesinde, hak sahiplerine, anapara tutarlarının 2003 yılı Nisan ayında defaten ödeneceği, 5. madde uyarınca değerlendirilen tutarın ise Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında olmak üzere 2004 yılında dört taksit, 2005 yılında dört taksit ve Mart ve Haziran aylarında olmak üzere 2006 yılında iki taksit olarak toplam on taksitte ödeneceği, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın, ödeme tarihlerini bir ay önce veya bir ay sonra olarak belirlemeye yetkili olduğu kurala bağlanmış; 7. maddesinde, 3417 Sayılı Kanun'un mülga 2. maddesi kapsamındaki hak sahipleri tarafından bu Kanun kapsamına giren alacaklarla ilgili olarak yargı mercilerine açılmış ve devam eden davalar ile icra takipleri hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı kuralları getirilmiş, 8. maddesinde; 3417 Sayılı Kanun hükümlerine göre, ücretlerden yapmaları gereken tasarruf kesintileri ile katkı paylarını süresi içinde ilgililer adına açılmış bulunan Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırmayan işverenlerden; yatırılması gereken miktarlar ile gecikme zammı, resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak T.C. Ziraat Bankası şubelerindeki ilgili Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırılacağı, 3417 Sayılı Kanun'un mülga 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki personelin aylık ve ücretlerinden tasarruf kesintileri ile Devlet ve işveren katkılarını süresi içinde ilgililer adına açılmış bulunan Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırmayan kurumlar, yatırılması gereken miktarların resen veya ilgililerin başvurusu halinde yasal faiziyle birlikte T.C. Ziraat Bankası şubelerindeki ilgili Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırılmasından sorumlu oldukları, 9. maddesinde, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın, bu Kanunun uygulanması ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya yetkili olduğu, anılan Yasanın 26/12/2006 tarih ve 5568 Sayılı Kanun'un 4 maddesiyle değişik Ek-1. maddesinde ise, Mülga 9/3/1988 tarihli ve 3417 Sayılı Kanunla kurulan ve bu kapsamda hak sahiplerine yapılacak ödemelere ilişkin usûl ve esasları belirlemek üzere 24/4/2003 tarihli ve 4853 Sayılı Kanunla tasfiye edilen Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabına ait tüm varlık ve yükümlülükler, 31/12/2007 tarihine kadar Hazineye devrolunur. Devre ilişkin hususları belirlemeye Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. Devir tarihinden sonra hak sahiplerine yapılacak her türlü ödeme, Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi kayıtları esas alınarak Banka tarafından gerçekleştirilir. Bu ödemelere ilişkin bilgi ve belgelerin Hazine Müsteşarlığına iletilmesini takiben söz konusu ödeme karşılığı tutarlar Müsteşarlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanmak suretiyle hak sahibine ödenmek üzere Bankaya aktarılacağı kurallarına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, ödenmeyen tasarruf teşvik kesintisi ana parası, idare katkısı ve neması ile fer'ilerinin ödenmesi istemiyle yapılan 24/12/2014 tarihli başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine, görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler birlikte incelendiğinde; 3417 Sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde, 3417 Sayılı Kanun kapsamında ilgililerden tahsil edilerek Hazine adına açılmış olan Tasarrufu Teşvik Hesabında toplanan paraların verimi yüksek yatırımlara yatırılmak suretiyle işletilmesi sonucu elde edilecek nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenmesi kapsamında Hazine Müsteşarlığına verilen görev, yetki ve sorumluluğun, 4853 Sayılı Yasayla daha da genişletildiği; tasfiye edilen Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabına ait tüm varlık ve yükümlülüklerin Hazineye devrolunduğu, 4857 Sayılı Kanun'un 8. maddesinde, ücretlerden yapılan kesintiler ile katkı paylarını süresi içinde ilgililer adına açılmış bulunan tasarrufu teşvik hesaplarına yatırmayan işverenler ile kurumların bu tutarların faiziyle birlikte yatırılmasından sorumlu oldukları kurala bağlandıktan sonra, 9. maddesinde, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın, bu Kanunun uygulanması ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya yetkili olduğu belirtilmek suretiyle, Hazine Müsteşarlığına mülga 3417 Sayılı yasa kapsamında oluşturulan Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Sisteminden kaynaklanan borç ve hakların tasfiyesinin sağlanması konusunda her türlü idari düzenlemeyi yapmayı kapsayan genel gözetim yetki ve sorumluluğu da verildiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3/f bendinde "husumet" anılan madde uyarınca dava dilekçeleri üzerinde yapılacak ilk inceleme konuları arasında yer almış, aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/c bendinde de, 14. maddenin 3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
Bu durum karşısında, İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu parasal hak ile ilgili idarelerin sorumluluğuna ilişkin yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak, 4857 Sayılı Kanun'un 8. maddesinde, tasarrufu teşvik kesintisi ve katkı paylarının T.C. Ziraat Bankası nezdindeki ilgili hesaba yatırılmasından sorumlu tutulan, Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun da hasım mevkiine alınması suretiyle ve mükerrer ödemeye de yol açmayacak şekilde davanın görülmesi ve çözüme bağlanması gerekirken, eksik husumetle verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Sonuç: Açıklanan nedenlerle, 2577 Sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesine uygun bulunan karar düzeltme isteminin kabulüne, Gaziantep 4. İdari Dava Dairesi'nce verilen 30/05/2017 tarih ve E:2016/40, K:2017/1061 Sayılı kararın kaldırılmasına, Siirt İdari Mahkemesi'nce "dava konusu işlemin iptaline, ödenmeyen tasarrufu teşvik kesintisi ana parası ve neması ile işveren kesintisi/idare katkısı ve nemalarının yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesine ilişkin istem yönünden; anılan istemin kabulüne, faizin başlangıç tarihi olarak, idareye başvuru tarihi olan 24/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" ilişkin olarak Siirt Belediye Başkanlığı husumetiyle verilen 29/02/2016 tarih ve E:2015/291, K:2016/80 Sayılı kararın bozulmasına, yukarıda aktarılan hususlar gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine, verilecek yeni kararda Mahkemece hüküm altına alınacağından itiraz ve karar düzeltme yargılama giderleri hakkında bu aşamada ayrıca hüküm kurulmasına gerek olmadığına, kararın taraflara tebliğine, 30/01/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)