(2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Mardin 1. İdare Mahkemesi’nce verilen 27/12/2016 gün ve E:2016/935, K:2016/2758 sayılı kararın vekalet ücretine yönelik kısmının; dilekçede belirtilen nedenlerle 2577 sayılı Kanun’un 45.maddesi uyarınca istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve maktu vekalet ücretine hükmedilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava, davacının, Şırnak İli, Silopi ilçesi, Ballıkaya Köyünde ikamet etmekte iken yörede meydana gelen terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığı ve halen köye dönemediğinden bahisle malvarlığına ilişkin olarak uğradığını ileri sürdüğü zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında 30/05/2007 tarihinden itibaren tazmini istemiyle 29/06/2015 tarihinde yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; davacının, Şırnak İli, Silopi İlçesi, Ballıkaya Köyünde ikamet etmekte iken yörede meydana gelen terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığı ve halen köye dönemediğinden bahisle malvarlığına ilişkin olarak uğradığım ileri sürdüğü zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında 30/05/2007 tarihinden itibaren tazmini istemiyle 29/06/2015 tarihinde yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; sözkonusu köy/mezranın halen yerleşim açısından güvenli bir yer olmadığı, bölücü terör örgütü mensupları tarafından barınma alanı olarak kullanılabileceği ve belirli bazı dönemlerde askeri güvenlik bölgesi olarak girişe yasak bölge kapsamında yer aldığı anlaşıldığından davacının Ballıkaya Köyünde malvarlığının bulunup bulunmadığının araştırılarak eğer var ise 30/05/2007 tarihinden başvuru yaptığı tarihe kadar olan malvarlığına ulaşamama nedeniyle uğradığı zararlarının tazminine karar verilmesi gerekirken, sözkonusu zararların tazmini istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, ayrıca, bakılmakla olan dava ile aynı istemle açılmış çok sayıda dava bulunduğu, dolayısıyla seri dava niteliğinde olduğu anlaşılan uyuşmazlık için, yukarıda hükümlerine yer verilen düzenleme uyarınca, davacı vekiline ait 27.12.2016 tarihinde seri dava niteliği taşıyan 181 dava dosyasına karar verildiği de dikkate alındığında, her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %60’ı oranında duruşmalı avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile 825,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Davacı; her bir başvurucu için ayrı başvuru yapılmış ve ayrı dava açılmış olması, davacıların mal varlıklarının ayrı olması, Mahkeme ve Danıştay’ın önceki kararları birlikte gözetilerek tam vekalet ücretine hükmedilmedi gerektiği, davacıların aynı köyde oturuyor olmasının uyuşmazlığı deri davaya dönüştürmeyeceği, kısmi vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi istenilmektedir.
21/12/2015 günlü, 29569 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2016 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 3/1. maddesinde; yargı yerlerince avukata ait olmak üzere karşı tamla yükletilecek avukatlık ücretinin, ekli Tarifede yazılı miktardan az ve üç katından çok olamayacağı, bu ücretin belirlenmesinde, avukatın emeği, çabası, işin önemi, niteliği ve davanın süresinin göz önünde tutulacağı kuralına yer verilmiş, anılan Tarife ekinde yer alan Çizelgenin İkinci Kısım İkinci Bölümünde, idare mahkemesinde görülmekle olan konusu para olmayan veya para ile değerlendirilemeyen uyuşmazlıklarda hükmedilecek maktu vekalet ücreti duruşmasız işler için 1.000,00 TL. duruşmalı işler için 1.500.00 TL olarak belirlenmiş, aynı Tarifenin "seri davalarda ücret" başlıklı 22.maddesinde ise; (1) ihtiyari dava arkadaşlığının bir türü olan seri davalar ister ayrı dava konusu yapılsın ister bir davada birleştirilsin toplamda kırk dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam avukatlık ücretine, toplamda yüz dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %70’i oranında avukatlık ücretine, toplamda ikiyüzelli dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %60’ı oranında avukatlık ücretine, toplamda ikiyüzelliden fazla açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %40'ı oranında avukatlık ücretine hükmedilir. Duruşmalı işlerde bu şekilde avukatlık ücretine hükmedilmesi için dosyaya ilişkin tüm duruşmaların aynı gün aynı mahkemede yapılması gerekir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Tarifenin seri davalarda ücretin düzenlendiği 22.maddesinin iptali istemiyle Adalet Bakanlığı tarafından açılan davada Danıştay 8.Dairesi’nin 20/04/2016 günlü, E:2015/15049 sayılı kararı ile anılan maddenin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karara yapılan itirazın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 10/11/2016 günlü, E.2016/1018 sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine, yargı kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla 2016 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 22.maddesinde 30/11/2016 günlü, 29904 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve istinafa konu idare mahkemesi kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tarife’nin 5.maddesi ile değişiklik yapıldığı ve “1) İhtiyari dava arkadaşlığının bir türü olan seri davalar ister ayrı dava konusu yapılsın ister bir davada birleştirilsin toplamda yirmi dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam avukatlık ücretine, toplamda altmışbeş dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %70’i oranında avukatlık ücretine, toplamda yüzdoksan dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %60’ı oranında avukatlık ücretine, toplamda yüzdoksandan fazla açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %40'ı oranında avukatlık ücretine hükmedilir. Duruşmalı işlerde bu şekilde avukatlık ücretine hükmedilmesi için dosyaya ilişkin tüm duruşmaların aynı gün aynı mahkemede yapılması gerekir şeklinde düzenleme yapıldığı, Tarife ekinde yer alan Çizelgenin İkinci Kısım İkinci Bölümünde, idare mahkemesinde görülmekte olan konusu para olmayan veya para ile değerlendirilemeyen uyuşmazlıklarda hükmedilecek maktu vekalet ücretinin duruşmasız işler için 900,00 TL, duruşmalı işler için 1.375,00 TL olarak belirlendiği görülmektedir.
Bu defa anılan değişikliğin iptali istemiyle Adalet Bakanlığı tarafından açılan davada; Danıştay 8. Dairesi’nin 11/04/2017 günlü, E:2016/15202 sayılı kararı ile söz konusu Tarifenin 5. maddesi ile 2016 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin seri davalarda ücrete ilişkin kurallar getiren 22. maddesinin de yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği görülmektedir.
İdareler tarafından yürürlüğe konulan genel düzenleyici işlemler, birel idari işlemler gibi yasallık karinesinden yararlanırlar ve bu karine gereği, genel düzenleyici işlemlerin yerindeliği ve hukuka uygun olduğu varsayılır. İdari davalar, idarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal yolla denetlenmesi, kamu hizmetlerinin hukuk kurallarına ve hizmetin gereklerine uygun biçimde yapılmasının sağlanması kamu hizmetlerinin getirdiği yarar ve zararların bireyler üzerindeki etkilerinin adaletli biçimde dengelenmedi için vatandaşlara tanınmış bir haktır. İdari davalar, idare hukukuyla birlikte hukukun üstünlüğü, Devletin hukuka bağlılığı ilkesinin sonucu olarak hukuk alanına girmiştir.
İdari yargıda “idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar” olarak tanımlanan iptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayarak hukuk devletini gerçekleştiren önemli yollardandır. İptal davası kolay işleyen ve karmaşık olmayan niteliğiyle yargısal bir denetim yolu olarak öngörülmüştür.
İptal davaları ile idari işlemlerin hukuk kurallarına uygunluğu incelenir. Aykırılığın saptanmasında işlem ortadan kaldırılır. Böylece, idarenin hukuk kurallarına uygun şekilde hareket etmesi sağlanarak hukuk düzeni korunur.
İdari işlemler; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından birinin veya birkaçının hukuka aykırı bulunması durumunda yargı mercileri tarafından iptal edilirler. İptal kararının hukuksal sonucu, işlemin ortadan kalkması, varlığının sona ermesi ve hukuk aleminden silinmesidir. İptal kararı niteliği gereği geriye yürüdüğünden, idari işlemleri, kararın verildiği tarihten itibaren değil, işlemin tesis edildiği tarihten itibaren tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırır. İptal kararı üzerine (işlemi iptal edilmiş olan) idarece, yeni işlemler tesis edilerek yargı kararının uygulanması, bir başka ifade ile iptal edilen işlemin hukuk aleminden silinmesi veya kararın gereği yeni bir işlem tesis edilmesini gerekli kılıyorsa, kararın gerekçeleri doğrultusunda yeniden bir işlem tesis edilerek hukuk düzeninin yeniden tesis edilmesi sağlanır.
Bakılan davada, İdare Mahkemesi tarafından, benzer nitelikte çok sayıda dava bulunması ve davalarla ilgili duruşmanın aynı gün yapılmış olması nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 22.maddesine dayanılarak seri davalara ilişkin ücret tarifesinin uygulanması suretiyle vekalet ücretine hükmedilmiş ise de: seri davalarda kısmi vekalet ücretine hükmedilmesine dayanağı Tarife hükmünün yürütmesinin Danıştay tarafından durdurulmuş olması ve karar tarihi itibariyle yeni bir düzenleme yapılmamış olması nedeniyle, Tarifenin 22. maddesi uyarınca kısmi vekalet ücretine hükmedilmesine olanak bulunmayıp; aynı Tarifenin 3. maddesi ve eki cetvelde yer alan hükümler çerçevesinde somut uyuşmazlıkta tam ve maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden, idare mahkemesi kararının vekalet ücretine ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı istinaf başvurusunun kabulü ile Mardin 1. İdare Mahkemesi’nce verilen 27/12/2016 gün ve E:2016/935, K:2016/2758 sayılı kararın davacı lehine 825,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının kaldırılmasına, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 1.510.00 TL vekalet ücretinin ve aşağıda dökümü yapılan 142,90.-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, diğer yargılama giderlerinde herhangi bir değişiklik bulunmadığından idare mahkeme kararında yer aldığı şekliyle ödenmesine, dava ve istinaf gideri için tahsil edilen paranın kullanılmayan kısmının ilgilisine iadesine, 18/10/2017 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)