(4733 S. K. m. 8) (4250 S. K. m. 9) (Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m. 10, 12)
İSTEMİN ÖZETİ: Antalya ili …… ilçesinde işletilen marketin … sicil numaralı içki satış belgesinin, 4733 sayılı Yasanın 8.maddesinin 6. fıkrası ile Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerinde yer alan "100 metre mesafe şartına" uygun olmadığı belirtilerek iptal edilmesine ilişkin 12.08.2015 tarih ve 9046 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada; davacının işlettiği ve alkollü içki satış belgesi bulunan iş yerinin, 24.10.2013 tarihinde inşaat ruhsatı, 08.06.2015 tarihinde yapı kullanma izni alınmak suretiyle faaliyete başlayan öğrenci yurduna yüz metre mesafe uygunluk belgesinin Kumluca Belediyesi tarafından sehven verildiğinin sonradan anlaşılması üzerine iptal edildiği, söz konusu mesafe uygunluk belgesinin iptali üzerine yukarıda anılan mevzuat çerçevesinde alkollü içki satış belgesinin de iptal edildiği göz önüne alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı tarafından mesafe şartının mesafe uygunluk belgesinin verildiği tarihte dikkate alınması gerektiği ileri sürülmekte ise de, öğrenci yurdu için 24.10.2013 tarihinde inşaat izni alınmış olması karşısında mesafe uygunluk belgesinin 10.03.2015 tarihinde sehven verildiğinin açık olduğu gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 23/11/2016 tarih ve E:2015/2519, K:2016/3279 sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun kabulü istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, Antalya ili, …. ilçesinde işletilen marketin …… sicil numaralı içki satış belgesinin, 4733 sayılı Yasanın 8.maddesinin 6. fıkrası ile Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerinde yer alan "100 metre mesafe şartına" uygun olmadığı belirtilerek iptal edilmesine ilişkin 12.08.2015 tarih ve 9046 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Kurul kararının iptali istemiyle açılmıştır.
4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 6. fıkrasında; yukarıda sayılan fiiller dışında, bu Kanun ile 4250 sayılı Kanuna veya bu kanunlara göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere ya da Kurumca verilen belgelerde yer alan şartlara uyulmadığının tespiti halinde, ilgili gerçek ve tüzel kişilerin uyarılacağı ve aykırılığın giderilmesi için uygun bir süre verileceği, her işlem için verilecek sürenin Kurumca belirleneceği, verilen süre sonunda aykırılığın devam etmesi halinde veya aykırılığın giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde süre verilmeksizin Kurumca verilen belgelerin iptal edileceği, hükme bağlanmıştır.
4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesinde; Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almalarının zorunlu olduğu, tütün mamulü, etil alkol, metil alkol ve alkollü içki satmak isteyenlerin, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almalarının zorunlu olduğu, Belediye veya il özel idaresinin, ruhsat vermeden önce, yetkili kolluk kuvvetinin görüşünü alacağı, kolluk kuvvetinin görüşünü yedi gün içinde vereceği, bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunmasının zorunlu olduğu, bu fıkradaki mesafe şartının turizm belgeli işletmeler için uygulanmayacağı, mesafe şartının, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranacağı, ikinci fıkradaki mesafe sınırları içerisindeki taşınmazın kültür varlığı olarak tescilli yapılarda düzenlenecek süreli etkinlikler için Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca açık alkollü içki sunum izni verilebileceği hükmü getirilmiştir.
Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Perakende, açık alkollü içki satışı ve nargilelik tütün mamulü sunumu ile ilgili işyerlerine ilişkin esaslar" başlığıyla düzenlenmiş olan 10. maddesinin 5. fıkrasında; alkollü içkilerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunmasının zorunlu olduğu, mesafe şartının, satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranacağı, ancak 11/6/2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için bu şartın aranmayacağı, bu işletme sahiplerinin işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebileceği, mesafe şartının turizm belgeli işletmeler için uygulanmayacağı kuralı yer almış, "Satış belgesi başvurusu" başlıklı 12. maddesinin 5. fıkrasında da; perakende veya açık olarak alkollü içki satışı yapmak üzere satış belgesi talep eden kişiler ile anılan faaliyetleri yürütmekte iken işyeri adresini değiştiren kişilerin işyerlerinin örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu belgelemek zorunda oldukları, perakende alkollü içki satışı yapılacak işyerleri ile 11/6/2013 tarihinden önce açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerlerinin mesafe şartına uygunluğunun, ruhsat düzenlemeye yetkili merci tarafından ruhsat üzerine güncel tarih ile derç edileceği ya da bu şartı karşılayan ek bir yazının düzenleneceği, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerine derç edildiği tarihi veya ek yazının düzenlenme tarihini müteakip otuz gün içinde satış belgesi başvurusunda bulunulmaması halinde, derç işleminin veya ek yazının güncellenmesinin zorunlu olduğu, 11/6/2013 tarihinden sonra açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerleri için, ruhsat düzenleme tarihini müteakip otuz gün içinde açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda bulunulması durumunda, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerinde derç edilmesi veya bu şartı karşılayan ek yazının ibrazının aranmayacağı, satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu veya ibadethanenin faaliyete geçmesinin, satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmeyeceği, düzenlemesi yapılmıştır.
Perakende alkollü içki satışı yapabilmenin ön koşulu Kurumdan satış belgesi alma zorunluluğudur. Bu belgenin düzenlenebilmesi için aranılan koşullardan birisi ise, satış yapılacak işyerinin, örgün eğitim kurumlarına, ibadethanelere, dershane ve öğrenci yurtlarına kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması olarak açıklanmış, mesafe koşulunun da satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranacağı açıklığa kavuşturulmuştur. Kapıdan kapıya yüz metre mesafe koşulu, hem ilk kez satış belgesi almak için yapılan başvuru sırasında hem işyerinin adres değişikliği sırasında aranılması gerekmektedir. Ancak belli durumlarda mesafe koşulu aranmamaktadır. Bu durumlar ise; işyerinin satış belgesini almasından sonra örgün eğitim kurumları, dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler olarak sayılan kurumların faaliyete geçmesi, işletmenin; turizm işletme belgeli bir yer olması ve 11.06.2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler olması olarak belirlenmiştir.
Dava konusu uyuşmazlık ise; davacıya ait işyeri için perakende alkollü içki satış belgesinin düzenlenmesi sırasında, işyerinin; kapıdan kapıya okul, öğrenci yurdu, dershane ve ibadethaneye en az yüz metre mesafe koşulunu sağladığı nedeniyle belediyece verilen ölçüme ilişkin yazının, sehven hatalı yapıldığından bahisle iptal edildiğinin bildirimi üzerine davalı idarece düzenlenmiş olan satış belgesinin iptali işlemi oluşturmaktadır.
Dava konusu işlem, Belediyenin mesafe uygunluk belgesi esas alınarak, bu yazıya dayalı olarak tesis edilmiş olup, her ne kadar Belediyece mesafe belirlenmesine ilişkin uygunluk belgesinin iptali bu davanın konusunu oluşturmasa da, iptal davasının gereği olarak dava konusu işlemin sebep unsuru olarak bu işlemin de hukuken incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Belediyece düzenlenmiş olan mesafe uygunluk belgesinin iptali için belirtilen gerekçe; ….. Hizmet Derneği adına 189 ada, 4 sayılı parsel üzerine yapılan yurt binası için 2013 yılında inşaat ruhsatı verilmesi ve 2015 yılında öğrenci yurdu olarak iskan ruhsatı alınması olarak gösterilmiş ve davacıya ait işyeri için mesafe şartı araştırması yapılırken, binanın öğrenci yurdu olduğunun gözden kaçırıldığı, yapı ruhsatının daha önce verildiği nedeniyle mesafe koşulunun sehven bildirildiği, mesafe uygunluk belgesinin geçerli olmadığı şeklinde açıklanmıştır.
Dosya içerisinde mevcut olan bilgi ve belgelerden; davacıya ait işyeri için açma ve çalışma ruhsatının 03.03.2015 tarihinde düzenlendiği, 11.03.2015 tarihinde de alkollü içki perakende satış belgesinin verildiği, 10.03.2015 tarihli Antalya İli, …. Belediye Başkanlığının …. İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne yönelik mesafe uygunluk bildirimi konulu yazısı ile; bu işyerinin 4250 sayılı Kanunun 9/2. maddesinde bildirilen şartlara uygun olduğu bildiriminde bulunulduğu, diğer taraftan ……Eğitime Hizmet Derneği adına 22.O.III.a pafta, 189 ada, 4 sayılı parsel için A Blok, 1 bağımsız bölüm için 24.10.2013 tarihinde yapının kullanma amacının sosyal tesis olarak belirlendiği bir yapı ruhsatı düzenlendiği, yine kullanma amacı sosyal tesis alanı olarak belirlenen bu yapı için 08.06.2015 tarihinde yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, 14.07.2014 tarihli adı geçen dernek başkanı tarafından verilen dilekçe ile 2015 yılında iskan ruhsatı alınarak faaliyete geçecek olan sosyal tesis alanı içinde öğrenci yurdu için yurt açma müracaatının İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yapıldığı, uyuşmazlığa konu marketten dolayı mesafe koşulunu taşımadığının gösterildiği, yurt açma ruhsatına engel teşkil eden alkol satış belgesinin iptali isteğinde bulunulması sonrasında Belediye Başkanlığınca 14.07.2015 tarihinde yazılan, "mesafe uygunluk belgesinin sehven bildirildiği, geçerli olmadığı" yolundaki yazı üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Alkollü içkilerin perakende satışını yapan işyerlerinin, örgün eğitim kurumları, öğrenci yurtları, dershaneler ve ibadethanelere kapıdan kapıya en az yüz metre mesafede bulunması gerektiği kuşkusuz olup, bu kuralın istisnasını ya perakende alkollü içki satış belgesinin bu kurumların faaliyete geçmesinden önce verilmiş olması ya bu işyerlerinin turizm işletme belgeli yerler olması ya da 11.06.2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış olması hali oluşturmaktadır.
Bu durumda, davacıya ait işyerine alkollü içki perakende satış belgesi verilmeden önce faaliyete geçmiş olan bir öğrenci yurdunun bulunup bulunmadığı ya da bu yönde esas alınabilecek bir belgenin bulunup bulunmadığına bakılması gerekmektedir. Ada, parseline yukarıda yer verilen taşınmaz üzerinde bir sosyal tesis alanı için yapı ruhsatının verilmiş olduğu, yapının tamamlanması sonrasında da; bu yapının, sosyal tesis alanı olarak, iskana uygun olduğunu, kullanılabilir olduğunu ortaya koyan bir yapı kullanma izninin düzenlendiği görülmektedir. Bu yapının öğrenci yurdu olarak kullanılacağını belgeleyen herhangi bir başvuru bulunmadığı gibi dava konusu işlemin tesisinden önce faaliyette olan bir öğrenci yurdundan söz etme olanağı da bulunmamaktadır.
Oysa, Yönetmelik hükmü, satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında, örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu ve ibadethanenin faaliyete geçmiş olmasının satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmeyeceğini, mesafe koşulunun, satış belgesi verilirken esas alınması gerek bir husus olduğunu düzenlemiştir.
Bu halde, davacı adına alkollü içki perakende satış belgesi düzenlendiği tarih itibariyle henüz faaliyette olan bir öğrenci yurdunun varlığından söz edilemeyeceği gibi, bir öğrenci yurdu olarak inşaasından söz edilebilecek bir yapı da bulunmamaktadır. Belediye tarafından düzenlenmiş olan bir yapı ruhsatı ve yapı kullanma izninin düzenlenme tarihinin, önceliğin belirlenmesinde esas alınabilmesi için ise bu ruhsat ya da iznin bir öğrenci yurdu için düzenlenmiş olması gerekmekte, ancak mevcut bilgi ve belgeye göre söz konusu alanın sosyal tesis alanı olduğu, davacıya ait işyeri için, alkollü içki perakende satış belgesinin düzenlendiği tarih itibariyle, kapıdan kapıya yüz metre mesafe koşulunu sağlamadığı kabulünü ortaya koyabilecek bir öğrenci yurdunun varlığından söz edilemeyeceğinden, daha sonra faaliyete geçecek olan bir öğrenci yurdu nedeniyle mesafe koşulunu taşımadığı saptamasına, sosyal tesis alanı için verilmiş olan yapı kullanma ruhsat tarihinin başlangıç oluşturulmasında, hukuki isabet bulunmadığından, bu işlem dayanak alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun KABULÜ ile Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 23/11/2016 tarih ve E:2015/2519, K:2016/3279 sayılı kararın KALDIRILMASINA; 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin İPTALİNE; aşağıda dökümü yapılan, mahkeme ve istinaf safhasına ait toplam 383,05TL yargılama giderinin ve yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 990,00 TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacı tarafa verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın ve fazla yatırılan 31,40TL harcın istenilmesi halinde istinaf başvurusunda bulunan tarafa iadesine, 2577 sayılı Yasanın değişik 46. maddesi uyarınca kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay ilgili Dairesine temyiz yolu açık olmak üzere, 09.06.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)