(2709 S. K. m. 124) (2577 S. K. m. 45) (4628 S. K. m. 4, 5) (5015 S. K. m. 2, 22) (Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği m. 17)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirkete ait, BAY/435-66/01402 numaralı istasyonlu bayilik lisansının, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi gereği sona erdirilmesine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının 15.08.2016 tarih ve E:40571 sayılı yazısı ile bildirilen 15.08.2016 tarih ve 30813 sayılı Başkanlık olurunun iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Ankara 5. İdare Mahkemesi'nce verilen 27/04/2017 gün ve E:2016/4287, K:2017/1287 sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi'nce, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava; davacı şirkete ait, BAY/435-66/01402 numaralı istasyonlu bayilik lisansının, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi gereği sona erdirilmesine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının 15.08.2016 tarih ve E:40571 sayılı yazısı ile bildirilen 15.08.2016 tarih ve 30813 sayılı Başkanlık olurunun iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın 124.maddesi gereği Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Yönetmelikler, yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan hususları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebilir. Kamu İdaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınması zorunlu olduğu gibi yasayı ve yasanın amacını aşar nitelikte düzenleme yapma olanağı da bulunmamaktadır.
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu" başlıklı 4. maddesinde, "Kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kurulmuştur.
Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanuna uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur.
Kurum, Kurul kararıyla bu Kanun hükümleri uyarınca çıkaracağı yönetmelikleri, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin ve ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alarak hazırlar.
Kurumun merkezi Ankara'dadır. Kurumun ilişkili olduğu Bakanlık, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığıdır. Kurum, dağıtım bölgelerinde müşteri ilişkilerini sağlamak üzere irtibat büroları kurabilir.
Kurumun teşkilatı; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, başkanlık ve hizmet birimlerinden oluşur.
Kurum, bu Kanundan kaynaklanan görevlerini yerine getirirken yetkilerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu vasıtasıyla kullanır. Kurumun temsil ve karar organı Kuruldur." hükmüne yer verilmiş, 5. maddesinin 7. fıkrasının (u) bendinde, uygun bulduğu konularda Başkanlığı görevlendirmek ya da yetkilendirmek, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun yetkileri arasında sayılmıştır.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının 27. bendinde lisansın; bu Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belgeyi ifade edeceği kurala bağlanmış; 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, lisans taleplerine ilişkin değerlendirmelerin 3. madde hükümleri ve Kurumca belirlenecek diğer unsurlar çerçevesinde tamamlanarak en geç altmış gün içinde karara bağlanacağı ve ilgiliye tebliğ edileceği, reddedilen taleplerin gerekçesinin bildirileceği kural altına alınmış, maddenin devamında ''Lisansta yer alan hususlarda değişiklik yapılmasını gerektirecek faaliyetler, Kurumca onaylanıp lisansa işlenmedikçe yapılamaz. Lisanslar ile ilgili olarak;
a) Başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine,
...
Ait usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.'' hükmü yer almaktadır.
Anılan Yasanın Yönetmelik başlıklı 22.maddesinde de; ''Piyasa faaliyetlerine ilişkin hususlar; bu Kanunun ilgili maddelerinde atıfta bulunulan yönetmelikler ve piyasanın işleyişi esnasında ihtiyaç duyulan diğer hususlarda Kurum tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle düzenlenir. Bu yönetmelikler Resmî Gazetede yayımlanır.
Ayrıca, Kurum yetkilerini Kurul kararıyla özel nitelikli kararlar almak suretiyle de kullanabilir. Özel nitelikli kararlardan kamuoyunu ilgilendiren hususlar ile yapılacak düzenlemeleri açıklamak amacıyla çıkarılacak tebliğler, basın ve yayın araçlarıyla veya özel bültenlerle duyurulur.'' hükmü yer almıştır.
17.06.2004 tarih ve 25495 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisansların Sona Ermesi ve İptali'' başlıklı 17.maddesinde; ''lisansların kurul kararı ile sona erdirileceği, ancak Kurulun bazı hallerde lisans sona erdirme yetkisinin tamamını veya bir kısmını Başkanlığa veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredebileceği'' kuralına yer verilmiş, 1. fıkrasının (g) bendinde; (Ek:RG-23/1/2016-29602) Bayilik faaliyetinin haklı ve mücbir sebepler hariç altı aydan uzun süreli yapılmaması hali, yetkinin devredilebileceği durumlar arasında sayılmıştır.
Anılan hükümlerin birlikte incelenmesinden, Kurumun temsil ve karar organının Kurul olduğu ve Kurumun bu Kanundan kaynaklanan görevlerini yerine getirirken yetkilerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu vasıtasıyla kullanacağı, ancak Kanunda açıkça Kurul tarafından yerine getirileceği belirtilenler dışında ve yine Kanunda Yönetmelikle düzenlenebileceği belirtilen hususlarda, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun Kurumun idari birimlerine yetki verebileceği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirkete ait Hatay İli Serinyol İlçesi, İskenderun Yolu 15. Km de kurulu akaryakıt istasyonuna Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 16.02.2005 tarih ve 435-66 sayılı kararı ile 12 yıl süreyle BAY/435-66/01402 sayılı istasyonlu bayilik lisansı verildiği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının 15.08.2016 tarih ve E:40571 sayılı yazısıyla bildirilen 15.08.2016 tarih ve 30813 sayılı Başkanlık oluruyla davacı şirkete ait istasyonlu bayilik lisansının, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "Bayilik faaliyetlerinin haklı ve mücbir sebepler hariç altı aydan uzun süreli yapılmaması" sebebiyle sona erdirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İdare Mahkemesi'nce; mevzuat hükümlerine göre bayilik lisanlarını iptal etmek yetkisi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'na verilmiş olduğundan davacı şirkete ait BAY/435-66/01402 sayılı istasyonlu bayilik lisansının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının 15.08.2016 tarih ve 30813 sayılı Başkanlık Oluru ile iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
Dairemizin 28/02/2018 tarih ve E:2017/442 esas sayılı kararı ile, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan; lisans sona erdirme yetkisinin tamamının veya bir kısmının Başkanlığa veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredilip devredilmediğinin'' sorulmasına, buna ilişkin Kurul kararı ve diğer bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiş olup, davalı idarenin 16/03/2018 tarihli ara karar cevabından; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 11/08/2016 tarih ve 6426-8 sayılı kararı ile; Bayilik, Serbest Kullanıcı ve Taşıma Lisanslarına ilişkin olarak; Lisans, tadil, süre uzatımı başvurularının ve sona erdirme işlemlerinin değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması işlemlerine ilişkin olarak Kurula verilmiş yetkilerin, 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 5.maddesi kapsamında Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
5015 sayılı Kanun'da lisansın tanımı yapılırken gerçek ve tüzel kişilerin anılan piyasalarda faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösteren belgeyi ifade edeceği belirtilmiş olup, petrol piyasasında lisans başvurularının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna yapılacağı, lisansların verilmesine ilişkin işlemlerin Kurumca yapılacağı, lisansların Kurul kararı ile verilebileceği düzenlenip, lisanslar ile ilgili olarak, sona ermesini de içeren Kanunda sayılı hususlara ait usul ve esasların Kurumca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlandığından, anılan Yasal düzenleme uyarınca Kurumca çıkarılan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde mevzuata aykırılık bulunmadığı gibi, anılan Yönetmeliğin 17.maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde; Bayilik faaliyetinin haklı ve mücbir sebepler hariç altı aydan uzun süreli yapılmaması halinin, Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığınca sonuçlandırılacak lisansın sona erme nedenleri arasında sayılması ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 11/08/2016 tarih ve 6426-8 sayılı kararı ile; Bayilik Lisanslarının sona erdirilmesi işlemlerinin değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması işlemlerine ilişkin olarak Kurula verilmiş yetkilerin, Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredilmesi karşısında, davacı şirketin BAY/435-66/01402 numaralı istasyonlu bayilik lisansının, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı tarafından sona erdirilmesine ilişkin işlemde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemi yetki yönünden iptal eden İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun KABULÜ ile itiraza konu mahkeme kararının KALDIRILMASINA; dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, istinaf nedeniyle doğan yargılama giderleri nihai hüküm verilirken mahkemesince gözetileceğinden bu konuda ayrıca karar verilmesine yer olmadığına, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca KESİN olarak 21/03/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)