(3572 S. K. m. 4) (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 6, 12, 13)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından; İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ....... Caddesi, No:27/1 adresinde bilet satış ofisi olarak faaliyet gösteren işyerine ilişkin adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline dair Avcılar Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün 22.07.2016 tarih ve 1176988 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; "...Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ....... Caddesi, No:27/1 adresinde "bilet satış" faaliyeti ile iştigal eden davacı şirkete, davalı idare tarafından 13.05.2016 tarih ve 1126567 sayılı yazı ile firmaya ait yolcu otobüsleri ve servis araçlarının yol kenarına park edilmemesi, trafik etkileyecek şekilde yolcu almamaları, aksi halde ilgili yönetmelik hükmü gereği ruhsatın iptal olunacağının bildirildiği, 25.05.2016 tarihli işyeri fiziki durumu belgesinde, yapılan denetimde servis araçlarının parklama ve bekleme yaptıklarının ve yolcu alımı yapıldığının tespit edildiği, son olarak 21.07.2016 tarihinde yapılan denetimde de, noksanlığın giderilmediği, servis araçlarının yol kenarına park edildiği ve trafiği olumsuz etkilediğinin tespit edilmesi üzerine ilgili yönetmelik hükümleri gereği işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Olayda, 30.04.2007 tarihli Taahhütname ile davacı firma tarafından davalı Avcılar Belediye Başkanlığı'na dava konusu işyerinin sadece bilet satış faaliyetinde kullanılacağının, yolcu otobüslerinin, minibüslerinin ve araçlarının park edilmeyeceğinin, yolcu indi-bindisi yaparak trafiğin aksatılmayacağının taahhüt edildiği, 09.04.2007 tarihli "bilet satış" faaliyeti için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, çevreden gelen şikayetler üzerine yapılan tespitlerde ruhsata aykırı faaliyette bulunulduğunun tespit edildiği ve aykırılıkların fotoğraflarla belgelendiği ve verilen süre içinde aykırılıkların giderilmemesi üzerine, ruhsatın iptal edilerek mühürlendiği, defaaten mühürün fekkedildiği, 22.11.2016 tarihinde yapılan son tespitte ise söz konusu işyerinin Avcılar Cep Otogarına taşındığı görülmektedir. Bu durumda; ruhsat konusu dışında, faaliyette bulunduğu tespit edilen uyuşmazlık konusu işyerine ilişkin olarak, verilen süre içinde ruhsata aykırılıkların giderilmediğinin tespiti üzerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle davanın reddine yönelik olarak verilen İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 14/04/2017 tarih ve E:2016/2077, K:2017/982sayılı kararının; ruhsat alınan tarihten itibaren sorunsuz bir şekilde faaliyet gösterildiği, ruhsat iptalini gerektirecek eylem ve işlemin somut olarak ortaya konulmadığı iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf talebinin reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; davacı tarafından; İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ....... Caddesi, No:27/1 adresinde bilet satış ofisi olarak faaliyet gösteren işyerine ilişkin adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline dair Avcılar Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün 22.07.2016 tarih ve 1176988 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
3572 sayılı Kanunun 4. maddesinde; "3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 5.maddesinde; İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4.maddede belirtilen Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3.maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz."; 6.maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3.maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4.maddede belirtilen Yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili mercii veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kurallarına yer verilmiştir.
10/08/2005 günlü ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6.maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı hükmüne yer verilmiş olup; 12.maddesinde, sıhhi işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek-1'de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verileceği, ilgililerin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağı, hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmeliğin "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının Kesinleşmesi" başlıklı 13.maddesinin 1.fıkrasında; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edileceği, işyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsatın kesinleşeceği, aynı maddenin 2.fıkrasında da; işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilmesi suretiyle işyerinin kapatılacağı belirtilmiştir.
Yönetmelikte sıhhi işyerleri için beyana dayalı olarak ruhsatlandırma süreci öngörülmüş olmakla birlikte, beyana dayalı olarak düzenlenen ruhsatın kazanılmış bir hak oluşturmayacağı, bir aylık sürenin sonunda ruhsatın kesinleşeceği belirlenmiştir. Ruhsat vermeye yetkili idare tarafından ilgilinin beyanda bulunduğu hususların doğruluğunun kontrol edilmesi gerekliliği için öngörülen bir aylık sürenin sonunda kontrol yapılsın/yapılmasın ruhsatın kesinleşeceği kabul edilmiştir.
Kesinleşen ruhsatlarla ilgili düzenlemeye de Yönetmeliğin 13.maddesinin 2.fıkrasında yer verilmiştir. Bu fıkrada, idarenin kesinleşmiş ruhsata dayalı faaliyet gösteren işyerlerinin de mevzuata uygun faaliyet gösterip/göstermediğini yapacakları denetimde tespit ederek, tespit edilen aykırılıklara ilişkin olarak izlenecek yöntem belirlenmiştir. Böylece, ruhsatın düzenleme ve kesinleşme süreci ile ruhsatlı işyerlerine yönelik süreç düzenlenmiştir.
Bu düzenlemeler ile gerek 3572 sayılı Kanun gerek yukarda aktarılan Yönetmelikte işyerlerinin ruhsatlandırılabilmeleri için öngörülen genel ve özel şartlar açısından değerlendirilerek mevzuatın açıkça düzenlediği bu hususlardaki eksiklik ve noksanlıkların bildirime rağmen giderilmemesi halinde ruhsatın iptal edilmesi öngörülmüştür.
Bir başka anlatımla, Yönetmeliğin 13.maddesinde "ruhsat iptali" şeklinde öngörülen yaptırımın, ruhsat konusu faaliyet ve bu faaliyetin yürütüldüğü işyerinde mevzuatın aradığı/belirlediği kriterler açısından oluştuğu tespit edilen noksanlıklara/eksikliklere yönelik uygulanması amaçlanarak düzenlemenin de bu amaca yönelik olarak yapılmış olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Belediyelerin ruhsatlı bir işyerinde ruhsat haricinde bir faaliyette bulunulması halinde uygulayabileceği yaptırımlarda mevzuatla düzenleme altına alınmıştır. Belediyelerin, ruhsat verme, yasak koyma ve ceza uygulamasına ilişkin mevzuatta yer alan kuralların bir bütün olarak değerlendirilmesinden, işyerlerinin çalışma ve faaliyet konularının ruhsatlarında yer alan "konu" ile sınırlı olduğu, ruhsatta belirlenen dışında bir konuda faaliyet gösterilmesi halinde ruhsata bağlanması mümkün bir faaliyet ise ruhsat alınması gerektiği, ruhsata bağlanması mümkün değil ise idarece bu faaliyetin engellenebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Kaldı ki, ruhsatın konusu faaliyetin yanı sıra bir başka faaliyetin daha yürütülüyor olmasının, ruhsatlı faaliyetin sonlandırılması sonucunu doğurmaması gerekmektedir. Aksine bir kabul ile ruhsatlı faaliyet konusunda mevzuatta öngörülen kriterler açısından bir aykırılık tespit edilmediği halde ruhsatın iptal edilmesi hukuken kabul edilebilir değildir. Kaldı ki, bu yaklaşım, Anayasa ve Uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan çalışma hak ve özgürlüğünün de ihlali sonucunu doğuracaktır.
Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ....... Caddesi, No:27/1 adresinde "bilet satış" faaliyeti ile iştigal eden davacı şirkete, davalı idare tarafından 13.05.2016 tarih ve 1126567 sayılı yazı ile firmaya ait yolcu otobüsleri ve servis araçlarının yol kenarına park edilmemesi, trafik etkileyecek şekilde yolcu almamaları, aksi halde ilgili yönetmelik hükmü gereği ruhsatın iptal olunacağının bildirildiği, 25.05.2016 tarihli işyeri fiziki durumu belgesinde, yapılan denetimde servis araçlarının parklama ve bekleme yaptıklarının ve yolcu alımı yapıldığının tespit edildiği, son olarak 21.07.2016 tarihinde yapılan denetimde de, noksanlığın giderilmediği, servis araçlarının yol kenarına park edildiği ve trafiği olumsuz etkilediğinin tespit edilmesi üzerine ilgili yönetmelik hükümleri gereği işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacı şirketin ruhsat konusu faaliyetine ilişkin olarak mevzuata bir aykırılık olduğu tespit edilmeksizin ruhsat konusu faaliyet haricinde yapılan tespitlere dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamakta olup, davanın reddine yönelik olarak verilen kararda da hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan; davacı şirketin ruhsat konusu dışında yürüttüğü bu faaliyetin engellenmesine yönelik ilgili mevzuat kuralları çerçevesinde davalı idarece işlem tesis etme olanağı da mevcuttur.
Açıklanan nedenlerle; davacı istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 14/04/2017 tarih ve E:2016/2077, K:2017/982 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, dava ve istinaf aşamasında yapılan 484,70 TL yargılama gideri ile ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 990,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta gideri avansından artan kısmın kararın kesinleşmesini müteakip mahkemesince davacıya iadesine, resmi kullanılan 11,00 TL posta masrafının davacıdan tahsili için İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına müzekkere yazılmasına, işbu kararın tebliğini izleyen 30 gün içerisinde Dairemiz aracılığıyla Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 25/10/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)