(3194 S. K. m. 27, 29, 30, 31) (Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği m. 12)
İSTEMİN ÖZETİ: Kırıkkale İdare Mahkemesi'nce verilen 22/11/2016 günlü, E:2016/18, K:2016/761 sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, Kırıkkale İli Aşağımahmutlar Mahallesi 310 ada 1 parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, "Akaryakıt istasyonu Ruhsatı" talebinin reddine ilişkin Kırıkkale Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 21.8.2015 tarih ve 2611/4083 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince; tapuda akaryakıt istasyonu ve arsa niteliği ile davacı adına kayıtlı olan taşınmaza 31.8.1998 tarihinde akaryakıt tesisi için yapı ruhsatı alındığı, daha sonra 17.1.2012 tarihinde 17.1.2017 tarihine kadar geçerli olmak üzere ruhsatın yenilendiği, 8.11.2011/4 sayılı Geçiş Yolu Ön İzin Belgesi verildiği, 22.8.2012 tarihli başvuru üzerine enerji tahsisi yapıldığı, 4.2.2014 tarihli revizyon+ilave imar planında konut dışı kentsel çalışma alanı olarak planlanan taşınmazın konut dışı kentsel çalışma alanı olarak parsel derinliğini sağlayamadığından; önce park alanına, daha sonra ticari alana dönüştürüldüğü, davacı tarafından önceden aldığı yapı ruhsatı ve diğer izinlerin kazanılmış hak olarak değerlendirilmesi gerektiği savunulmakta ise de taşınmazın iktisap edilmesi ve inşaat ruhsatı alınmasının tek başına kazanılmış hak için yeterli olmadığı inşaatın yargı kararı verilirken fiilen bulunduğu aşamanın öncelikle dikkate alınması gerektiği, davacının önceden benzin istasyonu yapı ruhsatı almasına rağmen parsel üzerinde girişilen ve devam eden bir inşaat faaliyetine rastlanılmadığı, bu kapsamda davacı lehine kazanılmış ve korunması gereken bir haktan bahsedilemeyeceği ve halihazırda söz konusu alanın imar planında ticari alan olduğu görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 29. maddesinde: "Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır."; 30. maddesinde: "Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (...) bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir."; 31.maddesinde ise: "İnşaatın bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılarda izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar. Ancak, kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir." kuralları yer almıştır.
Tip İmar Yönetmeliği'nin 12. maddesinin 4. Fıkrasında Uygulama imar planı değişikliği nedeniyle; parselin durumu, binanın parseldeki konumu, kat adedi, yapı yaklaşma mesafeleri, KAKS, TAKS veya kullanım kararı gibi plana ait kararlara aykırı hale düşen yapılar ruhsat eki projelerine göre tamamlatılır. Bu yapılardan Kanunun 29 uncu maddesindeki süre nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için ilk ruhsat koşullarına göre yeniden ruhsat alınması zorunlu olup, bu yapılara ilk ruhsat koşullarına uygun olarak yeniden ruhsat düzenlenebileceği gibi talep halinde tadilatlı olarak yeniden ruhsat düzenlenebilir. Bu yapılar için kat ilavesinden ayrı ilave inşaat taleplerinde yürürlükteki plandaki taban alanı kat sayısı ve kat alanı kat sayısına uygunluk koşulu, sadece kat ilavesi taleplerinde ise yürürlükteki plandaki kat alanı kat sayısına uygunluk koşulu aranır. Uygulama imar planında mevcut yapılarla ilgili özel bir hüküm bulunması halinde uygulamalar plan hükümlerine göre yapılır. Ancak bu alanda, Kanunun 18 inci maddesi uyarınca arazi ve arsa düzenlemesi yapılması ve yapının bulunduğu parselin hisseli hale gelmesi halinde ilgili idarece seviye tespiti yapılır. Şuyûnun giderilmesinde bina bedeli bu tespite göre belirlenir, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi bina bedelinin tespitinde müktesep hak oluşturmaz. Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni başvurusunda bulunanlar bu hükmü dikkate almak zorundadır" kuralına yer verilmiştir.
Yukarıdaki düzenlemelere göre, yapı ruhsatı uyarınca başlanmış inşaatların bulunduğu alanda plan değişikliği yapılması halinde yapının ruhsata göre inşaasına devam edileceği, ruhsatın hükümsüz kalması halinde de ayrı inşaat ya da kat artışı talebi sözkonusu olmadıkça aynı durumun sözkonusudur. Yapı ruhsatı uyarınca inşaatın başlaması halinde kazanılmış hakların saklı olduğu ve inşaatın bitimi ise yapı kullanma izninin verildiği tarih olduğundan bu izin verilmeden yapı bitmiş sayılmaz.
Dosyanın incelenmesinden; Kırıkkale ili, Aşağımahmutlar Mahallesi 310 ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında konut dışı kentsel çalışma alanında kaldığı, tapuda akaryakıt istasyonu, lokanta ve arsa niteliği ile davacı adına kayıtlı olduğu, 31.08.1998 tarihinde akaryakıt tesisi için yapı ruhsatı alınmasına karşın süresi içinde inşaatın bitirilmemesi üzerine Kırıkkale Belediyesi tarafından 17.01.2012 tarihinde yeniden ruhsat düzenlendiği, ruhsat üzerinde geçerlilik tarihinin 17.01.2017 tarihi olarak gösterildiği, taşınmazın, Kırıkkale Belediye Meclisi'nin 4.2.2014 tarih ve 2014/25 sayılı kararı ile park alanı olarak belirlendiği, davacının bu plana itiraz etmesi üzerine Kırıkkale Belediye Meclisinin 1.9.2014 tarih ve 2014/100 sayılı kararı ile bu kez "Park Alanı"ndan "Ticari Alan"a dönüştürülmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın esasını, imar planlarının yürürlükte olduğu süre içerisinde bu planlara uygun olarak verilmiş olan inşaat ruhsatlarının ve bu ruhsatları dayalı olarak yapılmış olan yapıların kazanılmış hak doğurup doğurmadığı hususu oluşturmaktadır.
İmar planları objektif nitelikte düzenleyici işlemlerdir ve tesis edildikleri usule uygun olarak kaldırılmaları veya değiştirilmeleri mümkündür. Planların idarece kaldırılması veya değiştirilmesi durumunda bu planların yürürlükte oldukları süre içerisinde ve bu planlara dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemlerin kişiler bakımından sübjektif nitelikte kazanılmış hak doğuracağı tabiidir. İdari işlemlerin geriye yürümeyeceğine ilişkin idare hukuku ilkesi ile bu gibi durumlarda kazanılmış hakların korunması ve idari istikrarın sağlanması amaçlanmıştır.
Değiştirilen imar planlarına dayalı olarak verilmiş yapı ruhsatının idarece iptal edilmemesi ve dava konusu da edilmemesi halinde ise, ruhsat hukuken varlığını sürdüreceğinden, bu ruhsatlara göre yapılmış inşaatlarda kazanılmış hakkın varlığı söz konusu olacaktır.
Somut olayda, taşınmazın bulunduğu alan Kentsel Servis Alanı iken davacıya ruhsat verildiği, söz konusu ruhsatın geçerlilik tarihi içinde idarece yapılan plan değişikliği ile taşınmazın önce "Park Alanına, ardından "Ticari Alan"a ayrıldığı, akaryakıt ve LPG İstasyonu inşaatını mümkün kılan inşaat ruhsatının idarece iptal edilmediği görülmektedir.
Düzenlendiği tarihteki imar planına uygun olan inşaat ruhsatı uyarınca yapımına başlanılan inşaatın ruhsatı iptal edilmediği gibi, inşaatın mühürlenerek durdurulmaması nedeniyle ruhsat süresinin dolduğu tarihte geldiği aşama itibariyle kazanılmış hakkın doğduğunu kabul etmek hakkaniyet gereğidir.
Bu durumda "Akaryakıt İstasyonu Ruhsatı" talebinin reddine ilişkin 21.8.2015 tarih ve 2611/4083 sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile Kırıkkale idare Mahkemesi’nce verilen 22/11/2016 günlü, E:2016/18, K:2016/761 sayılı kararın KALDIRILMASINA, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davada dava konusu işlemin İPTALİNE aşağıda dökümü yapılan, mahkeme ve istinaf safhasına ait toplam (104,70TL + 129,70) 234,40 TL yargılama gideri ile davacı vekili lehine karar tarihinde geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazladan yatırılan 31,40.-TL maktu istinaf karar harcı ile posta gideri avansından artan miktarın başvurana iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrasına göre kesin olarak 04.07.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)