(2577 S. K. m. 45) (5393 S. K. m. 14) (5216 S. K. m. 7) (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 13)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara ili, Keçiören ilçesi, ....... Mahallesi, ....... Sokak, No: 49/C adresinde oto galerisi işleten davacının sahibi olduğu işyerinin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/01/2016 tarihli ve 72 sayılı kararına istinaden beş gün içerisinde mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin 27/05/2016 tarihli tebligatın iptali istemiyle açılan davada; davacının işyeri için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının öncelikle ilçe belediye başkanı veya yetkilendireceği bir görevli tarafından iptal edilmesi, akabinde anılan işyerinin kapatılması yönünde belediye encümenince karar verilmesi ve son olarak işyerinin mühürlenmesi gerekirken bu usule riayet edilmeksizin yani işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin kapatılması yönünde bir karar alınmaksızın doğrudan doğruya işyerinin mühürlenmesine karar verilmek suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Ankara 4. İdare Mahkemesi'nce verilen 27/04/2017 gün ve E: 2016/2555, K: 2017/1310sayılı kararın, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından kent çevre sağlığı, can ve mal güvenliğini korumak için işlemler tesis edildiği ve bu işlemlerin tamamıyla kamu yararına hizmet ettiği, diğer davalı Keçiören Belediye Başkanlığı tarafından söz konusu oto galerilerinin kent içinde apartman altlarında bulunduğu, satışa sunulan araçların yol kenarlarında ve apartman girişlerinde sergilendiği, bu araçların bir kısmının LPG'li olması sebebiyle yangın ve patlama tehlikesi açısından potansiyel tehlike oluşturduğu, çevre sakinlerinin can ve mal güvenliğini tehdit ettiği, ayrıca çevre kirliliği oluşturduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Kaldırılması istenilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi'nce 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesi uyarınca dosya incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, davacının sahibi olduğu Ankara ili, Keçiören ilçesi, ....... Mahallesi, ....... Sokak, No: 49/C adresinde faaliyet gösteren oto galerinin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/01/2016 tarihli ve 72 sayılı kararına istinaden beş gün içerisinde mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin 27/05/2016 tarihli tebligatın iptali istemiyle açılmıştır.
5393 Sayılı Belediye Yasası'nın 14. maddesinde; ''Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ambulans; şehir içi trafik;...hizmetlerini yapar ve yaptırır'' hükmü yer almakta olup, aynı yasanın 15. madde a bendinde; ''Belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.'', b bendinde; ''Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.'' Belediyenin yetkileri arasında gösterildiği, yine 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Yasası'nın 7. madde 1. fıkra i bendinde; ''Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; (Ek ibare: 5393 - 3.7.2005 /m.85/ (d))'' gayrisıhhi işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; inşaat malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini, ''hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak;...'' hükme bağlandığı aynı maddenin 3. fıkra c bendinde; sıhhi işyerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek ilçe belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında sayılmış ve dolayısıyla; işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin yönetmeliğin Sıhhi Müesseseler Listesi Ek - 1/N bendinde sıhhi müessese olarak gösterilmiş olan dava konu oto galerileriyle ilgili ruhsatlandırma ve denetleme işlemleri ilçe belediyelerine bırakıldığı, ayrıca 5216 sayılı yasanın 27. madde 1. fıkrasında; ''Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.'' hükmü yer almaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciin, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları olduğu belirtilmiş; 6. maddesinde, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin işlemlerin yetkili merci tarafından tesis edileceği kurala bağlanmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde, yetkili idare'nin, büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesi ifade ettiği belirtilmiş; 6. maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı kuralı yer almış; 13. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edileceği, işyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsatın kesinleşeceği, kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılacağı kural altına alınmıştır.
Uyuşmazlıkta, büyükşehirlerde motorlu araç sayısında büyük artışlar olması nedeniyle ikinci el oto alım satımı yapan işyerlerinin hızla yaygınlaşması üzerine İçişleri Bakanlığı, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 19.11.2008 tarih ve 2008/71 sayılı Genelgede; Satışa sunulan araçlar, apartman girişlerinde, yol kenarlarında, kaldırımlarda ve zaman zaman da yol ve caddelerde sergilendiği, birçoğu LPG'li olan bu araçlar, özellikle geceleri apartmanların giriş katlarındaki dükkanlarda bırakılmak suretiyle, bina sakinleri bakımından büyük risk oluşmasına sebep olunduğu, binada ve çevrede bulunan halkın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği, insanların kaldırımlarda rahatça yürümelerini ve trafiğin sağlık akışını da etkilediği; halkın can ve mal emniyetini temin etmek idarenin başlıca görevlerinden olduğu; bu kapsamda, muhtemel tehlikelere karşı önlem alınması, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevrede güvenli yaşam alanlarının oluşturulması, gerek valiliklerin gerekse yerel yönetimlerin temel görevleri arasında bulunduğu, kentlerin sağlıklı ve daha kolay yaşanılabilir hale getirilmesi, hizmetlere ulaşımın kolaylaştırılması ve kalitesinin arttırılması bakımından, ortak özellikler taşıyan işyerlerinin ihtisas dallarına göre kentlerin belli yerlerinde toplanması büyük önem taşıdığı, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu işyerlerinin belli alanlarda toplanması bakımından, bu tür düzenlemelerin yapılmasını belediyelere zorunlu görev olarak verildiği, insanların kullanımına ayrılan kaldırımların, ikinci el oto galerilerinde satışa sunulan araçlar yoluyla işgali önlenecek ve aykırı davranan işyerleri hakkında kapatma da dahil olmak üzere her türlü yasal işlem yapılacağı, bundan böyle, can ve mal emniyetini tehdit edecek şekilde apartman ve bina girişlerinde yeni oto galerisi açılmasına izin verilmeyeceği ve ruhsatsız açılan işyerleri derhal kapatılacağı, hususların yer aldığı ve genelgenin tüm belediyelere duyurulduğu, sözkonusu Genelge doğrultusunda Ankara Valiliğinin 05.01.2016 tarih ve 20653795-361 sayılı yazısında, "... İlimizde ikinci el oto alım satımının giderek yaygınlaştığını, apartman girişlerinde, yol kenarlarında sergilendiğinden dolayı halkın can ve mal güvenliğini tehdit ettiğini, şehrimizde vatandaşların sağlıklı ve kolay yaşayabilmesi, hizmetlere ulaşımın kolaylaştırılması ve kalitenin artırılması bakımından ikinci el oto galerinin şehir dışında olmasının büyük önlem taşıdığını, bu nedenle; 5216 ve 5393 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda, bu işyerlerinin ihtisas dallarına göre yerleşim yerlerinin belli yerlerinde toplanması hususunda gerekirse Büyükşehir Belediye Meclisinde karar alınarak ivedilikle sonuçlandırılmasının istendiği, bunun üzerine, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/01/2016 tarih ve 72 sayılı kararı ile, "...kentimizde ikinci el oto alım satımı (galeri) yapan işyerlerinin amaçları doğrultusunda ayrılan bölgelerine taşınması için 01 Mart 2016 tarihine kadar süre verilmesine, süre sonunda taşınmayan işyerlerinin (oto alım satım galeriler) ruhsatlı olup faaliyet gösterenlerin ruhsatlarının iptaline, taşınmaların sağlanmasına takiben, taşımayan işyerlerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine..." karar alındığı ve 5393 sayılı Belediye Kanunu, 3572 sayılı İşyeri açma ve Çalışma Ruhsatlarına Daire Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ve özellikle, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesinin ".. İlçe Belediyelerinin Görev ve Yetkileri Şunlardır..." başlığı altında yer alan (c) bendi ile; "....sıhhi işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf GSM işyerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek..." hükmü gereği, anılan işyerlerinin denetimi ve ruhsat iptallerine ilişkin iş ve işlemlerin, yetki ve tasarrufu sorumluluğunda olduğundan alt kademe belediyeleri tarafından, ……..Emlak Ofisi Büro, Rent a Car adı altında çalışan ikinci el oto alım satımı yapan işyerleri dahil olmak üzere ……..isimli araç satış işyerine taşınması için 1 Mart 2016 tarihine kadar süre verildiği ve taşınmayan işyerlerinin ruhsatlı olması hâlinde ruhsatının iptal edilerek, ruhsatsız ise faaliyetten men edilerek taşınması yönünde işlemler tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda ise, Keçiören Belediye Başkanlığı tarafından taşınmayan işyerleri ile ilgili henüz yukarıda belirtildiği şekilde bir işlem tesis edilmediği, dava konusu tebligat işleminin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından alınan 14.01.2016 tarih ve 72 sayılı kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Ankara 15. İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve Mahkemenin 01.03.2016 tarih ve E:2016/581 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması isteminin reddine kararı verildiğinden bahsolunarak taşınmayan işyerlerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesi hususlarını içeren 14.01.2016 tarihli ve 72 sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclis Kararına dayanılarak tesis edilen bildirim mahiyetinde bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, sıhhi işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmış olup, belirtilen yasal düzenleme uyarınca maddede belirtilen işyerlerinin ruhsat iptallerine ilişkin iş ve işlemlerin ilçe belediyelerinin yetki ve tasarrufunda bulunması nedeniyle taşınmayan işyerleri ile ilgili olarak öncelikle ruhsatı veren veya yetkilendirdiği makam tarafından ruhsatlarının iptal edilerek Belediye Encümeni kararıyla da faaliyetten men edileceği sonrasında da mühürlemeye hazır hale getirmesi yolunda belirtilen silsileye uygun bir şekilde işlem tesis edilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Dolayısıyla davacı şirkete ait işyerinin 01.06.2016 tarihinde mühür altına alınacağına ilişkin 27.05.2016 tarihinde tebliğ edilen Keçiören Belediyesi Zabıta ekiplerince düzenlenen işlemin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisince alınan 14.01.2016 tarihli kararın tebliği niteliğinde olduğu anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, İstinaf İsteminin KABULÜNE, Ankara 4. İdare Mahkemesi'nce verilen 27/04/2017 gün ve E: 2016/2555, K:2017/1310 sayılı kararının KALDIRILMASINA, davanın REDDİNE, aşağıda dökümü yapılan mahkeme safhasında davacı tarafından üstlenilen 236,50 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasında davalı idarelerce karşılanan toplam 207,40 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 990,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, artan posta giderinin taraflara iadesine, 2577 sayılı Yasa'nın 46 (d) maddesi uyarınca, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere 21/09/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)