(2577 S. K. m. 45) (İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği m. 3, 4, 6) (İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ m. 2)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Samsun Gümrük Müdürlüğü'nün 26.04.2016 tarih ve 15591402 sayılı yazısı üzerine gözetim belgesi almak amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin 13.05.2016 tarih ve 59002 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği'nin "Gözetim Uygulaması" başlıklı 3. maddesinde; "(1)Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya resen yapılacak bir değerlendirme sonucunda Müsteşarlık (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır. (2)Gözetim kararı Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir. (3)Bir malın ithalatı geçmişe dönük gözetime tabi tutulduğunda bu malın ithalatı sırasında Müsteşarlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kayıt tutulur. (4)İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra "Gözetim Belgesi" de aranır. (5)Gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esaslar ile başvuru sahiplerinden alınacak olan taahhütnameler Tebliğlerle belirlenir." düzenlemesi yer almakla, mevzuat hükmü uyarınca, gözetim belgesinin geçmişe yönelik olarak da düzenlenebileceği açık olup, geçmişe yönelik gözetim belgesi düzenlenmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Ankara 6. İdare Mahkemesi'nce verilen 16/03/2017 tarih ve E:2016/2937, K:2017/1024sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun kabulü istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü :
Dava, davacı tarafından, Samsun Gümrük Müdürlüğü'nün 26.04.2016 tarih ve 15591402 sayılı yazısı üzerine gözetim belgesi almak amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin 13.05.2016 tarih ve 59002 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
(2004/7304) sayılı İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar'ın "Gözetim uygulaması" başlıklı 4. maddesinde; "Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya re'sen yapılacak bir değerlendirme sonucunda Müsteşarlık (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır.
Gözetim kararı Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.
İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra "Gözetim Belgesi" de aranır." hükmüne, 6. maddesinde de; "Bu Kararın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hükmün verdiği yetkiye istinaden yürürlüğe konulmuş olan İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliğinin 3. maddesinde; "Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya re’sen yapılacak bir değerlendirme sonucunda Müsteşarlık (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır.
Gözetim kararı Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.
Bir malın ithalatı geçmişe dönük gözetime tabi tutulduğunda bu malın ithalatı sırasında Müsteşarlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kayıt tutulur.
İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra "Gözetim Belgesi" de aranır.
Gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esaslar ile başvuru sahiplerinden alınacak olan taahhütnameler Tebliğlerle belirlenir. " kuralı yer almıştır.
İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'in "Gözetim Uygulaması" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Bu Tebliğ’in 1 inci maddesinde belirtilen eşyalar ancak Ekonomi Bakanlığınca (İthalat Genel Müdürlüğü) düzenlenecek gözetim belgesi ile ithal edilir. Gözetim belgesi gümrük beyannamesinin tescilinde ilgili gümrük idaresince aranır. Gözetim belgesinin bir örneği gümrük beyannamesine eklenir.
(2) Bir gümrük beyannamesi kapsamında ilgili gümrük tarife istatistik pozisyonundan brüt 50 kilogram veya daha az miktarda yapılacak olan ithalat CIF kıymetine bakılmaksızın gözetim uygulamasından muaftır." kuralı getirilmiştir.
Dava konusu işleme dayanak oluşturan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir malın gözetim altına alınmasına ilişkin karar resen ya da başvuru üzerine, ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınarak yapılacak değerlendirme sonrasında alınacak olup, ileriye yönelik uygulama gözetim belgesi düzenlenmek suretiyle gerçekleşirken, geçmişe dönük uygulamanın ise; gerçekleşen ithalatın değerlendirilmesi için Müsteşarlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kayıt tutulması suretiyle sağlanması öngörülmüştür. Dolayısıyla gözetim kararı verilen bir mal için geçmişe dönük olarak bir değerlendirme öngörülürken, geçmişe dönük olarak ithali gerçekleşmiş bir mal için geriye yönelik olarak bir belge düzenlenmesi benimsenmemiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı adına tescilli 21.11.2013 gün ve 2802 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinde gösterilen yurt dışı giderin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymet üzerinden hesaplanan gözetim kıymeti ile eşyanın faturasında gösterilen kıymeti arasındaki fark olduğu belirtilerek ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin anılan gidere isabet eden kısmının geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu tutarın tahsil edildiği tarihten itibaren tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle Samsun Vergi Mahkemesi'nde açılan davanın reddi sonrasında Danıştay 7. Dairesi'nde yapılan temyiz incelemesi üzerine; dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına kararı verildiği, bu karar üzerine vergi farklarının iadesi sırasında, söz konusu malın gözetim belgesi ile ithalinin gerektiği ve gümrük beyannamesinin tescili sırasında gözetim belgesinin aranılması gerektiğinden bahisle geriye dönük olarak yapılan ithalat için Gözetim Belgesinin Gümrük Müdürlüğüne ibrazının istenilmesi nedeniyle, gözetim belgesinin verilmesi amacıyla Bakanlığa yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar İdare mahkemesi kararında; gözetim belgesinin geçmişe dönük olarak düzenlenebileceğinin mevzuatta açık olduğu belirtilmiş ise de; yukarıda yer verilen ve dava konusu işlemin dayanağını oluşturan mevzuatta, gözetim altına alınan mallar için geçmiş ithalata da bakılmasının mümkün olduğu ancak geçmişe dönük değerlendirmenin Müsteşarlıkça kayıt tutma yoluyla olabileceği fakat ileriye dönük henüz ithalatı gerçekleşmemiş mallar için ithalatın gerçekleştirildiği sırada gümrük tesciline esas alınmayı sağlayacak olan yani vergilendirmeyi belirleyecek olan gözetim belgesinin sunulması gerektiği sonucuna varılmakta olup, bu doğrultuda gümrük müdürlüğünce yapılan değerlendirmeye istinaden geriye dönük olarak belge düzenlenmesi olanaklı olmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca, gözetim kıymeti ile eşyanın faturasında gösterilen kıymeti arasındaki farka isabet eden ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddi üzerine açılan davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararının bozulmasına ilişkin Danıştay 7. Dairesi kararında; " Gözetim uygulamasında, Dış Ticaret Müsteşarlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece, bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için, sadece o malın ithalatında, Dış Ticaret Müsteşarlığınca düzenlenen bir ''gözetim belgesi''nin ibrazı zorunluluğu getirilir. Gözetim belgesinin ibrazı zorunluluğu ise, o malın, belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olmaktadır.
Gözetim uygulaması öngörülmesi aşamasında, gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, sadece, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması hali, Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektirir bir durum değildir.... Tebliğde belirtilen birim kıymet, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, gözetim önlemlerinin yanlış uygulanması suretiyle ödenen verginin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemde ve davayı reddeden mahkeme kararında hukuka uyarlık görülmediği" gerekçesiyle yapılan değerlendirme gümrük mevzuatına yönelik bir değerlendirme olup, teşvik mevzuatına göre yapılacak değerlendirmeyi bir anlamda belge düzenlemeyi sağlayacak, bağlayıcı nitelikte bir sonuç doğurmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun KABULÜ ile Ankara 6. İdare Mahkemesi'nce verilen 16/03/2017 tarih ve E:2016/2937, K:2017/1024 sayılı kararın KALDIRILMASINA; 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, davanın REDDİNE; aşağıda dökümü yapılan mahkeme safhasına ait 119.45TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasına ait toplam 50,00-TL yargılama giderinin ve yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 990,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın istenilmesi halinde istinaf başvurusunda bulunan tarafa iadesine, 08/11/2017 tarihinde 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. (¤¤)