(2577 S. K. m. 2, 14, 15, 45) (6446 S. K. m. 3, Geç. 10) (Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği m. 5, 12, 16, 18, 19)
İSTEMİN ÖZETİ : Mersin İli, Gülnar İlçesi sınırları içinde kurulması planlanan 4.800 MW (Uranyum) Nükleer-Termik Santral için, Akkuyu Nükleer A.Ş.'ye Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 25/06/2015 tarihli ve 5664 sayılı kararıyla verilen ÖN/5664/03307 sayılı ve 25.06.2015 tarihli önlisansın iptali istemiyle açılan davada, davanın incelenmeksizin reddine ilişkin olarak Ankara 12. İdare Mahkemesi'nce verilen 30/03/2017 gün ve E:2017/889, K:2017/1031 sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi'nce, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü :
Dava; Mersin İli, Gülnar İlçesi sınırları içinde kurulması planlanan 4.800 MW (Uranyum) Nükleer-Termik Santral için, Akkuyu Nükleer A.Ş'ye Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 25/06/2015 tarihli ve 5664 sayılı kararıyla verilen ÖN/5664/03307 sayılı ve 25.06.2015 tarihli önlisansın iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Türkiye Cumhuriyeti'nde Akkuyu Sahasında Bir Nükleer Güç Santralinin Tesisine ve İşletimine Dair İşbirliğine İlişkin Anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunması hakkındaki 6007 sayılı Kanun'un 15/07/2010 tarihinde kabul edilip, 21/07/2010 tarihli ve 27648 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, bu çerçevede, Akkuyu sahasında nükleer güç santrali kurmak üzere Akkuyu Nükleer A.Ş'nin kurulduğu, Şirketin, 24/11/2011 tarihli yazısı ile; Mersin İli, Gülnar İlçesi, Akkuyu Mevkiinde kurmayı planladığı, 4800 MWm/4800 MWe kurulu gücündeki, uranyumdioksit (UO2) yakıtlı ve VVER-1200 tipindeki "Akkuyu NGS" için 49 (kırk dokuz) yıl süreli üretim lisansı verilmesini talep ettiği, Şirketin lisans başvurusunun; mülga Yönetmeliğin 8'inci maddesi çerçevesinde inceleme-değerlendirmeye alınmasını takiben, 14/03/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanması ile birlikte Kanun'un Geçici 10 uncu maddesi ve Yönetmeliğin Geçici 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında önlisans başvurusu olarak değerlendirildiği, Şirketin önlisans başvurusu olarak değerlendirilen üretim lisansı başvurusunun, elektrik piyasasına ilişkin mevzuat kapsamında incelendiği ve 25/06/2015 tarihli ve 5664 sayılı Kurul Kararı ile uygun bulunarak Şirkete, Akkuyu NGS projesinin yatırımına başlanabilmesi için gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesi amacıyla 25/06/2015 tarihinden itibaren 36 ay süreyle 25/06/2015 tarihli ve ÖN/5664/03307 numaralı önlisans verildiği, davanın bu önlisansın iptali istemiyle açıldığı ve Ankara 12. İdare Mahkemesi'nin 30/03/2017 günlü E:2017/889, K:2017/1031 sayılı kararıyla; Önlisansın, üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişilere, üretim tesisi yatırımlarına başlamak üzere gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesi için verilen izin anlamına geldiği, üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişilerin önlisans üzerine üretim faaliyetine başlayamayacağı, üretim faaliyetine başlanabilmesi için önlisansın devamında onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesi amacıyla birbirini takip eden ve tamamlayıcı bir dizi işlemin gerçekleşmesinin gerektiği, bu işlemlerin davalı idare dışında yerine göre birçok kurum ve kuruluşun da yapacağı ayrı işlemleri gerektirdiği hususları dikkate alındığında, önlisans işleminin hazırlık işlemi niteliğinde olduğu, bu nedenle, dava konusu önlisansın üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişinin üretim faaliyetine başlaması öncesi gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesi için verilen izin kapsamında hazırlık işlemi niteliğinde olup, idari davaya konu edilebilecek nitelikte kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığı gerekçesiyle, davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmış, aynı Kanun'un ''Dilekçeler üzerine ilk inceleme'' başlığını taşıyan 14/3-(d) maddesinde; dava dilekçesinin, dava konusu edilen işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15/1-(b) maddesinde ise, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmaması halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunun'un 3. maddesin'nin (z) bendinde; "Önlisans; üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişilere, üretim tesisi yatırımlarına başlamaları için gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesi için belirli süreli verilen izin olarak tanımlanmış, Kanun'un 6. maddesinde de, önlisansa ilişkin esaslar düzenlenerek, maddede belirtilen hususların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği, önlisans süresi içinde, gerekli izin, onay, ruhsat veya benzeri belgeleri alamayan, üretim tesisinin kurulacağı sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde ettiğini tevsik edemeyen, Kurum tarafından belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyen tüzel kişiye lisans verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Kanun'un "mevcut lisans başvurularının önlisansa dönüştürülmesi" başlıklı geçici 10. maddesinde de; Bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle Kurumca henüz sonuçlandırılmamış üretim lisansı başvurularının, önlisans başvurusu olarak değerlendirileceği ve sonuçlandırılacağı belirtilmiştir.
Anılan Kanun'a dayanılarak çıkarılan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesinde; önlisans ve lisans alma yükümlülüğü, 12. maddesinde, önlisans başvuru usulü, 15. maddesinde, önlisans başvurularının değerlendirilmesi, 16. maddesinde, önlisans başvurularının sonuçlandırılması, 18. maddesinde, önlisansın tadil edilmesi düzenlenmiş olup, Yönetmeliğin " Önlisansın sona ermesi ve iptali" başlıklı 19. maddesinin 1 ve 2. fıkralarında; Önlisans sahibi tüzel kişinin önlisansını sonlandırmak istemesi halinde önlisans aslını başvuru ekinde Kuruma sunmak zorunda olduğu, önlisansın; a) süresinin uzatılmaması halinde, b) önlisans sahibi tüzel kişinin talebi veya iflası halinde, c) önlisans sahibi olan tüzel kişinin üretim lisansı alması halinde, kendiliğinden sona ereceği belirtilmiştir.
Danıştay ve İdare Mahkemeleri'nin görevine giren uyuşmazlıkların çözümünde uygulanacak usulleri gösteren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun dava dilekçesi üzerinde yapılacak ilk incelemeye ilişkin düzenleme yapan 14-(d) maddesinde, dava dilekçesinin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceğinin öngörüldüğü, bir idari işlemin idari davaya konu olması için kesin ve yürütülebilir nitelikleri birlikte taşımasının gerektiği, işlemin yürütülebilir olmasının, iptal davasına konu olmasının zorunlu şartlarından olup, idari işlemin formalitelerinin tamamlanmış, mevzuatta öngörülen unsurları taşıyan, başka bir deyişle uygulamaya konulmaya hazır bulunması halinde "uygulanabilir" nitelik taşıyacağı açıktır.
İncelenen olayda; Akkuyu Nükleer A.Ş'nin üretim lisansı başvurusunun, Kanun'un geçici maddesi uyarınca önlisans başvurusu olarak değerlendirilmesinin akabinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun toplanarak, anılan şirkete önlisans verilmesine dair karar aldığı, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, şirkete önlisans verilmesinin veya verilmemesinin, hukuki sonuçlarının bulunması sebebiyle, tek başına sonuç doğuran kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliğinde olduğu, başka bir deyişle, önlisans verilmesine ilişkin dava konusu işlemin hazırlık aşamasında, etkisiz işlem niteliğinde olduğunun kabul edilemeyeceği, önlisans süresi içerisindeki yükümlülükleri yerine getirmeyen tüzel kişiye lisans verilemeyeceğine dair Kanun hükmü de dikkate alındığında, dava konusu işlemin hukuksal durumda bir değişiklik yarattığının da açık olduğu anlaşılmış olup, İdare Mahkemesi'nce dava konusu işlemin hazırlık işlemi olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Yasa'nın 15/1-b maddesi uyarınca verilen, davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun KABULÜ ile itiraza konu mahkeme kararının KALDIRILMASINA; dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, istinaf nedeniyle doğan yargılama giderleri nihai hüküm verilirken mahkemesince gözetileceğinden bu konuda ayrıca karar verilmesine yer olmadığına, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. Maddesi uyarınca KESİN olarak, 15.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)