(5510 S. K. m. 86, 102) (Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m. 102)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın raporuna istinaden 2011/01 ila 2013/10. aya dair dönemler arasında sigortalıların prime esas kazancının kuruma eksik bildirildiğinden bahisle 5510 Sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 123.780,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik Gebze Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 26/01/2016 tarih ve 1.309.063 Sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; davanın reddine dair Kocaeli 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 01/03/2017 tarih ve E:2016/724, K:2017/373 Sayılı kararın; yapılan denetim neticesinde farazi ve hukuka aykırı bir biçimde bazı şubelerde fazla çalışma yapıldığı ve bu çalışmaların karşılığının ödenmediği şeklinde tespite yer verildiği, ilgili raporun kendilerine tebliğ edilmediği, cezaya konu olabilecek işçiye ödenmiş ve davalı kuruma bildirilmemiş herhangi bir fazla çalışma alacağı bulunmadığı, kıyasen yapılan tespitin yerinde olmadığı, fazla çalışma da dahil olacak biçimde sözleşmenin yapıldığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Yedinci İdare Dava Dairesince, dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
KARAR: Dava, davacı tarafından, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın raporuna istinaden 2011/01 ila 2013/10. aya dair dönemler arasında sigortalıların prime esas kazancının kuruma eksik bildirildiğinden bahisle 5510 Sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 123.780,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik Gebze Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 26/01/2016 tarih ve 1.309.063 Sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesinin 1. fıkrasına; “İşveren bir ay içinde 4. ve 5. maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların; (...) b-) 80. maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, (...) gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmü mevcuttur.
Yine aynı Kanunun “Kurumca Verilecek İdari Para Cezaları” başlıklı 102. maddesinin (c) bendinde de; 86. maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usulde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;
1-) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında,
2-) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında,
3-) Ek belgenin 86. maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re'sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında,
4-) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanacağı belirtilmiştir.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 102.maddesinin 3.fıkrasında, "Bu maddenin birinci fıkrası uyarınca sürelerde verilmemiş olmakla beraber;... f)Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalılar için kanunî düzenleme, Bakanlar Kurulu Kararı veya mahkeme kararı ile geriye dönük olarak ödenmesine karar verilen aylık, ücret veya tahsisata dair ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgeleri ile aylık fiili hizmet süresi zammı prim belgeleri, ödemenin yapıldığı tarihi takip eden günden, ...h)Kamu kurumlarında Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için mahkeme kararları veya idarece verilen kararlar gereğince geriye yönelik ücret ve ücret niteliğinde ödeme yapılması halinde, mahkeme kararının idareye tebliğ edildiği tarihi takip eden günden veya idarenin karar tarihinden itibaren başlamak üzere Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilecek süreler içinde verilecek ek veya asıl aylık prim ve hizmet belgeleri yasal süresi içinde verilmiş kabul edilir." hükmü mevcuttur.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı banka nezdinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan denetim neticesinde düzenlenen 13.02.2015 tarih ve 7154-PRG-1 Sayılı teftiş raporunda, bankanın çeşitli şubelerinde çalışan personelin fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğinin belirlendiği, davalı idareye konu ile ilgili yapılan bildirim sonrasında 2011 Ocak ayı ile 2013 Ekim ayı arasında toplam 33 ay için eksik bildirilen ücretler sebebiyle davacı bankanın 5510 Sayılı Kanun'un 86. maddesini ihlal ettiğinden bahisle aynı Kanunun 102-c/4. maddesi uyarınca idari para cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.
Öncelikle, ortada kuruma eksik bildirilen bir ücret bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla çalışana fiilen yapılan ödeme tutarı üzerinden Kuruma bildirimde bulunulmuştur. İşçiye ödenmesi gerektiği halde ödenmediği iddia olunan ücret sonradan yapılan denetim üzerine ortaya çıkmıştır. Eksik ödenen bu ücret sebebiyle ilgili dönem için aylık prim hizmet belgesi ile kuruma bildirilen brüt ücretin gerçeği yansıtmadığı, dolayısıyla eksik matrah bildiriminde bulunulduğu varsayımıyla davaya konu para cezasına dair işlem tesis edilmiştir. Bu noktada, eksik ödenen bu ücret için aylık prim ve hizmet belgesinin hangi tarihte en geç verilmesi gerektiğinin ortaya konulması uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için önem arz etmektedir.
Çalışana eksik ödeme yapıldığı sonradan yapılan inceleme ile ortaya çıkan ücret alacağından kaynaklı olarak aylık prim hizmet belgesinin hangi tarihte verilmesi gerektiğine dair yukarda anılan mevzuat hükümlerinde bir açıklık bulunmamaktadır. Ancak mevzuatta benzer nitelikteki durumların irdelenmesi yol gösterici olabilecektir. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 102.maddesinin 3/f maddesinde, Kanunun 4/c maddesi kapsamında (davacı 4/a kapsamında) çalışmakta olanlar için Bakanlar Kurulu kararı veya mahkeme kararı ile sonradan ödeme yapılması durumunun ortaya çıkması halinde ödemenin yapıldığı tarihten itibaren başlamak üzere Kurumca çıkarılacak Tebliğde belirtilecek süreler içinde aylık prim hizmet belgesinin verilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Bir diğer benzer örnek ise Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 102.maddesinin 3/h bendinde düzenlenmiştir. Buna göre, kamu kurumlarında 4/a kapsamında çalışmakta olan sigortalılar için idarece verilen karar gereği geriye dönük olarak ücret ödenmesi halinde aylık prim hizmet belgesinin idarenin karar tarihinden başlamak üzere Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilen süreler içinde verilmesi gerekmektedir. Bu örnekte, yalnızca kamu kurumlarında 4/a kapsamında çalışanlar için sonradan ortaya çıkan ücret alacağı dolayısıyla henüz ödeme yapılmadan aylık prim hizmet belgesi düzenlenmesi yükümlülüğü getirilmiştir. Bu yükümlülük kamu kurumlarında çalışmayan 4/a kapsamındaki personel için (davacı da bu kapsamda) öngörülmemiştir. Gelinen noktada, henüz ödemesi yapılmamış bir ücret alacağı için ödeme yapılmadan önce aylık prim hizmet belgesi düzenlenmesi yükümlülüğü getirilebilmesinin ancak açık bir mevzuat hükmü ile mümkün olabileceği anlaşılmaktadır.
O halde, tüm bu veriler birlikte değerlendirildiğinde, eksik ücret ödemesi olduğunun sonradan yapılan inceleme ile ortaya çıkması halinde ortada açık bir mevzuat hükmü bulunmadığından ödemenin yapıldığı tarihten itibaren Kurumca Tebliğ'de belirlenen süre içinde aylık prim hizmet belgesinin düzenlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, henüz ödemesi yapılmayan dolayısıyla aylık prim hizmet belgesi düzenlenmesini henüz gerektirmeyen bir ücret alacağından dolayı eksik matrah bildiriminde bulunulduğundan bahisle 5510 Sayılı Kanun'un 102/c-4 maddesi kapsamında tesis edilen idari para cezasına dair işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Kocaeli 1. İdare Mahkemesi'nin 01/03/2017 tarih ve E:2016/724, K:2017/373 Sayılı kararının kaldırılmasına, davaya konu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 527,45-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 990,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, resmi posta ile karşılanacak olan 12,50-TL posta avansının davalıdan tahsili için müzekkere yazılmasına, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 19.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)