(2709 S. K. m. 141) (5216 S. K. m. 9) (2577 S. K. m. 2, 24)
İSTEMLERİN ÖZETİ: Kocaeli İlinde kurulmuş ve çevre illerde personel taşımacılığı yapan davacı şirketin "S" plaka verilmesi yönünde yaptığı başvurunun reddine ilişkin Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın 24/05/2016 tarih ve 7133 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; "...dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 01.04.2015 tarih ve 128 sayılı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (..........) Kararı'nın iptali istemiyle açılan ve Sakarya 1. İdare Mahkemesi'nin E:2015/647 esasına kaydedilen davada, anılan Mahkemenin 29.04.2016 tarihli E:2015/647, K:2016/370 sayılı kararı ile, "... dava konusu 01.04.2015 tarihli kararın 5/2 nci maddesinde, "Tüzel kişilerde, şirketin Sakarya ilinde faaliyet gösterdiğinin sicil kaydı, vergi kaydı, sözleşme örneği ve fatura ile belgelenmesi zorunludur. Şirket merkezi Sakarya ili dışında olup, 31/12/2012 tarihinden sonra Sakarya ilinde şube açan tüzel kişilere Tahditli (S) plaka verilmeyecektir" hükmü yer almaktadır. Kararın 5/2 nci maddesinin, tüzel kişilerden kimlere tahditli plâka verilmeyeceğini kurala bağladığı (dolayısıyla ilgililer bakımından menfi bir içeriğinin olduğu) görülmektedir. 5216 sayılı Kanun'un 9/3 üncü maddesinde ise ".......... kararlarının, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe gireceği" hükmü yer almaktadır. Dava konusu 01.04.2015 tarihli kararın 13.04.2015 tarihinde belediye başkanı tarafından onaylanarak, 13.04.2015 tarihinde yürürlüğe girdiği dikkate alındığında; tahditli plâka verilmeyecek kişilerin kimler olacağı hususuna ilişkin bu maddenin hüküm ve sonuçlarının yaklaşık 2 yıl geçmişe yürütülerek 31.12.2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesinin kararlaştırılmasının, hukuk güvenliğine uygun olmadığı, "31/12/2012 tarihinden sonra Sakarya ilinde şube açan tüzel kişilere Tahditli (S) plaka verilmeyecektir" tümcesinde tahditli plâka verilmeyecek olan tüzel kişiler için, işlemden yaklaşık 2 yıl önceki bir tarih olan 31.12.2012 tarihinin esas alınmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır." gerekçelerine yer verilerek, söz konusu .......... kararının dava konusu işlemin de dayanağını oluşturan 5/2 maddesinde yer alan; "Tüzel kişilerde, şirketin Sakarya ilinde faaliyet gösterdiğinin sicil kaydı, vergi kaydı, sözleşme örneği ve fatura ile belgelenmesi zorunludur. Şirket merkezi Sakarya ili dışında olup, 31/12/2012 tarihinden sonra Sakarya ilinde şube açan tüzel kişilere Tahditli (S) plaka verilmeyecektir." düzenlemenin iptaline karar verildiği görülmektedir. Bu durumda, davacı şirket bünyesindeki araçlara (S) plaka verilmesi yönündeki başvuruların reddedilmesinin dayanağını oluşturan düzenleyici işlemdeki ilgili maddenin iptaline karar verilmesi nedeniyle, dayanaksız kalan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan, iş bu kararın davacı şirket bünyesindeki araçlara doğrudan (S) plaka verilmesi sonucunu doğurmayacağı, .......... kararında ve mer-i mevzuatta yer alan diğer şartlar bakımından davacı şirketin başvurusunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği de kuşkusuzdur." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren Sakarya 2. İdare Mahkemesi'nin 23/11/2016 tarih ve E.2016/727, K.2016/1492 sayılı kararının; davacı tarafça; davalı idarenin iki tane ret sebebinin olduğu, yerel mahkeme kararında sadece bir sebep değerlendirilerek iptal kararı verildiği, araçların 2015 yılı tescilli olması ile ilgili kararda hiçbir açıklama yapılmadığı, davalı idarenin iptal kararını bir bütün olarak değerlendirmeyerek taraflarını mağdur etmeye devam ettiği, bu durumun mahkeme kararının işlemi iptal etmesine rağmen iptal gerekçelerini net olarak ortaya koyamamasından kaynaklandığı, tahditli plaka uygulamasına geçilmeden evvel yol belgesi ve güzergah belgesi ile Sakarya İli sınırları içerisinde servis taşımacılığını mevzuatta aranan şartlara uygun olarak yaptığı, işin doğası gereği sürekli yeni araçlar almak zorunda olduğu, ancak 13.07.2015 tarihli .......... kararında araçların 2015 yılı öncesinde tescilli olması şartının arandığı, bu şartın aranmasının hukuk güvenliğine aykırı olduğu, verilen servis hizmetlerinin kalitesiz olması sonucunu doğuracağı, 2015 yılı öncesi tescil şartının aranmasıyla ilgili kararda hiçbir açıklama yapılmamasının hatalı olduğu iddialarıyla bu yönüyle istinaf incelemesi yapılarak 2015 yılı öncesi tescil şartına ilişkin olarak ta işlemin iptali doğrultusunda açık hüküm kurulması, davalı tarafça ise; ilk etapta verilecek 2000 adet tahditli plaka uygulamasından fiilen servis hizmeti veren ve Sakarya İlinde esnaf olanların yararlanması için (S) plaka tahsisinde bazı kriterlerin belirlendiği, tahditli plaka uygulaması çalışmalarının 2012 yılında başladığı ve 2013 yılında alınan .......... kararı ile tahditli plaka uygulamasına geçileceğinin duyurulması üzerine Sakarya İli dışındaki bazı firmaların bu S plakadan yararlanmak için Sakarya'da şube açmaları nedeniyle faaliyet tarihi gibi bazı kriterlerin belirlendiği, bu yönde getirilen düzenlemenin amacının Sakarya İlinde faaliyet gösteren firmalara öncelik sağlamak olduğu iddialarıyla istinaf incelemesi yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı tarafın istinaf dilekçesine cevap verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesi'nce; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Uyuşmazlık, personel taşımacılığı işiyle iştigal olan davacı şirketin 6 adet aracına (S) plaka verilmesi yönünde yaptığı başvurunun reddine ilişkin Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın 24/05/2016 tarih ve 7133 sayılı işleminin iptali isteminden kaynaklanmıştır.
1982 Anayasasının "Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin 3. fıkrasında, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı düzenlenmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari işlemlerin; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime tabi tutulacağı kurala bağlanmış; 24. maddesinde ise, kararda bulunacak hususlar sıralanmış ve (e) bendinde kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesinin ve hükmün belirtileceği vurgulanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, personel taşımacılığı işiyle iştigal olan ve 26.02.2015 tarihinde Sakarya İli'nde şubesi tescil edilen davacı şirketin, bünyesindeki 6 adet araca (S) plaka verilmesi yönünde yapılan 0246, 0247, 0553, 0554, 0555, 0556 sayılı başvuruların red olunma gerekçesinin yazılı olarak bildirilmesi talebiyle yaptığı 29.09.2015 tarihli başvuruya cevaben, dava konusu 24/05/2016 tarih ve 7133 sayılı işlem ile başvuruların (hepsine yönelik olarak) "31.12.2012 tarihinden sonra Sakarya İli'nde şube açan tüzel kişilere tahditli (S) plaka verilmeyeceği" sebebiyle reddedildiğinin bildirildiği, ayrıca aynı işlemde 0247, 0553, 0554 nolu başvurulara ilişkin olarak yukarıda belirtilen red sebebinin yanında "(S) plaka talep edilen araçların 2014 yılı sonrası tescilli olduğu" sebebinin de gösterildiği, bu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yargılama hukukunda, yargı (hüküm), uyuşmazlığı çözmekle görevli ve yetkili yargı yerinin yargılama sürecinin sonunda ulaştığı "sonuç"tur. Yargı yerinin bu sonuca ulaşırken bir gerekçeye dayanması, hem Anayasamızda, hem de yargılama hukukumuzda yer alan ilkelerdendir. Gerekçe, yargıcın çözümlemek durumunda olduğu uyuşmazlığa uygulanması gereken soyut hukuk kuralının saptanmasında, yorumlanmasında ve tüm ayrıntılarıyla ortaya konulup nitelendirilen maddi olaya uygulanmasında izlemiş olduğu yöntemi gösteren ve bu özelliği sebebiyle, yargılamanın nesnelliği ile varılan yargının doğruluğu konusunda davanın taraflarına güven, üst yargı yerine de denetleme olanağı veren açıklamadır. Yukarıda sözü edilen ilke ile sağlanmak istenen amaç da budur.
Davacı tarafından 6 adet aracına (S) plaka verilmesi istemiyle idareye yaptığı başvuru üzerine tesis edilen işlemde, 0246, 0247, 0553, 0554, 0555, 0556 sayılı 6 adet başvurunun tamamının, davacı şirketin 31/12/2012 tarihinden sonra Sakarya İlinde şube açması sebebiyle reddedildiği, ayrıca 0247, 0553 ve 0554 sayılı başvuruların ise, başvurulara konu araçların 2014 yılı sonrasında tescilli olması nedeniyle de reddedildiğinin belirtildiği, yani işlemde altı aracın 3'ü ile ilgili tek sebebe dayanılarak, diğer 3'ü ile ilgili ise iki sebebe dayanılarak taleplerin reddedildiği görülmesine rağmen istinafa konu mahkeme kararında; dava konusu işlemde belirtilen "31.12.2012 tarihinden sonra Sakarya İli'nde şube açan tüzel kişilere tahditli (S) plaka verilmeyeceği" sebebinin irdelenerek ve sadece bu sebebe yönelik gerekçeye yer verilerek dava konusu işlemin iptal edildiği, 0247,0553 ve 0554 sayılı başvuruların diğer reddedilme sebebi olan "araçların 2014 yılı sonrası tescilli olması" sebebiyle ilgili ise mahkeme kararında hiçbir gerekçeye yer verilmediği, eksik gerekçe ile kurulan mahkeme kararının Dairemizce denetlenme olanağının bulunmadığı, mahkeme kararında dava konusu edilen işlemin tüm sebeplerine ilişkin olarak gerekçeye yer verilmesi ve hüküm fıkrasının tüm işlemleri kapsaması gerektiğinden, eksik gerekçe içeren mahkeme kararında usule ve hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, tarafların istinaf isteminin kabulüne, Sakarya 2. İdare Mahkemesi'nin 23/11/2016 tarih ve E.2016/727, K.2016/1492 sayılı kararının bozulmasına, dava dosyasının yeniden karar verilmek üzere Mahkemesine iadesine, bozma kararı üzerine Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına, kesin olarak 16/03/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)