(657 S. K. m. 3) (2577 S. K. m. 2) (178 S. KHK. Ek m. 33) (Hazine Ve Maliye Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği m. 3)
İSTEMİN ÖZETİ: Maliye Bakanlığı tarafından 21.11.2015 tarihinde gerçekleştirilen Emlak/...... Müdür Yardımcılığı sınavının yazılı bölümünden 88.75 puan alarak mülakata katılmaya hak kazanan davacı tarafından, 25.01.2016-03.02.206 tarihleri arasında gerçekleştirilen sözlü sınavdan 61,40 puan alarak başarısız sayılması üzerine sözü geçen mülakat sınavının kendisine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada; davanın reddi yolunda Bursa 3. İdare Mahkemesince verilen 17/04/2017 tarih ve E:2016/987, K:2017/719 sayılı kararın; kendisine sorulan sorular ve verdiği cevapların kayıt altına alınmadığı, sınavın hukuk ve usule aykırı yapıldığı ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdare Dava Dairesince gereği görüşüldü:
Dava; Maliye Bakanlığı tarafından 21.11.2015 tarihinde gerçekleştirilen Emlak/...... Müdür Yardımcılığı sınavının yazılı bölümünden 88.75 puan alarak mülakata katılmaya hak kazanan davacı tarafından, 25.01.2016-03.02.206 tarihleri arasında gerçekleştirilen sözlü sınavdan 61,40 puan alarak başarısız sayılması üzerine sözü geçen mülakat sınavının kendisine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; davalı idarece savunma ekinde gönderilen tutanakta davacıya sorulan sorularla ilgili olarak Sözlü Sınav Değerlendirme Tutanağında her bir başlığın 5 komisyon üyesince ayrı ayrı değerlendirilerek ortalamanın alındığı, "Bir konuyu kavrayıp Özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü" kısmına ortalama 62 puan, "Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe ve göreve uygunluğunun değerlendirilmesi" kısmına ortalama 65 puan, "Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı" kısmına ortalama 60 puan, "Genel kültürü ve genel yeteneği" kısmına ortalama 60 puan, "Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı" kısmına 60 puan verildiği, 5 kişilik mülakat komisyon üyelerince 100 puan üzerinden 62-65-60-60-60 puanlar verilerek davacının sözlü sınav aritmetik ortalamasının 61,40 puan olarak belirlendiğinin görüldüğü, olayda, komisyonca yapılan sözlü sınavında davacıya verilen puanların Yönetmelik hükmüne uygun olarak sınav komisyonu üyeleri tarafından ayrı ayrı belirtilerek tutanağa bağlandığı, usulüne uygun olarak yapılan sınav sonucunda Yönetmelikte öngörülen başarı notunun altında puan alan davacı hakkında tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan; sözlü sınavlarında kayda geçilmesini zorunlu kılan herhangi bir hükmün mevzuatta yer almaması, mahkeme kararıyla da idarenin bu yönde zorlanamayacak olması nedeniyle, sınavda böyle bir yöntem izlenmemiş olmasının dava konusu işlemi sakatlamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
657 sayılı Yasanın 3. maddesinde, "sınıflandırma" , "kariyer" ve "liyakat" ilkeleri bu Kanunun temel ilkeleri olarak belirlenmiş; kariyer ilkesi, Devlet memurlarına yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlamak; liyakat ilkesi ise, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini yeterlilik sistemine dayandırmak ve sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak olarak tanımlanmıştır.
Görüldüğü üzere Yasa, devlet memurluğunu bir meslek olarak kabul etmekte ve bunlara sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlanmasını, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme istemlerinin liyakat sistemine dayandırılmasını öngörmektedir.
Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de, hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesinden geçeceği de tabiidir.
Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esas olmalıdır. İdari işlemin yetki ve şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olmak üzere yapılan bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği açıktır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (1/a) bendi gereğince iptal davalarında, idari işlemlerin yetki ve şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime tabi tutulması zorunlu bulunmaktadır. Dolayısıyla sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlamak hukuka bağlı idarenin görevidir.
13.12.1983 tarih ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Sözlü Sınavı başlıklı Ek Madde 33 "43. madde, ek 29. madde ve 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60. maddesi uyarınca yapılacak giriş sınavlarının sözlü aşaması ile 42. maddenin (c) fıkrası uyarınca yapılacak sınavların sözlü aşaması, adayın; a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünün, b) Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğunun, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, değerlendirilmesi suretiyle yapılacağı, Sınav komisyonunun, adaylar hakkında yukarıda yazılı özelliklerin her biri için değerlendirme yapacağı ve yapılan değerlendirmeye göre verilen puanların tutanağa geçirileceği ve bunun haricinde sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sisteminin kullanılamayacağı", 09.08.2006 tarih ve 26254 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maliye Bakanlığı Personeli Görevden Yükselme, Ünvan değişikliği ve Atama Yönetmeliği'nin Dayanak başlıklı 3. maddesinde "Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve 13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 39. ve 42. maddelerine dayanılarak hazırlandığı", aynı yönetmeliğin Sözlü Sınav Duyurusu ve Sözlü Sınav Başlıklı 12/A maddesinde ise "Sözlü sınav, sınavın yapılacağı tarihten en az onbeş gün önce 12. maddenin birinci fıkrasında belirtilen şekilde duyurulacağı, Sözlü sınavda adayın; a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünün, b) Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğunun, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, değerlendirilmesi suretiyle yapılacağı, Sınav komisyonunun, adaylar hakkında yukarıda yazılı özelliklerin her biri için değerlendirme yapacağı ve yapılan değerlendirmeye göre verilen puanların tutanağa geçirileceği, bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılamayacağı" hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükmünün incelenmesinden, değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Maliye Bakanlığı taşra teşkilatında boş bulunan 40 adet Emlak/Milli Müdür yardımcılığı kadrolarına atama yapılmasının Bakanlık Makamı'nın 04.09.2015 tarih ve 22362 sayılı olurları ile uygun görüldüğü, davacının 21.11.20015 tarihinde yapılan yazılı sınavda 377 aday arasında 2. olduğu, 25.01.2016-03.02.206 tarihleri arasında gerçekleştirilen sözlü sınavdan 61,40 puan alarak başarısız sayılması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davalı idarenin savunma dilekçesi ve ekinde sunulan sınav evrakından davacıya sınavda sorulan soruların ve verdiği cevapların kayıt altına alınmadığı gibi verilen puanların gerekçelerinin de ortaya konulamadığı görülmüştür.
Bu durumda; davacının katıldığı, kariyer ve liyakat ilkeleri uyarınca kamu hizmetinin ehil kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavda, ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun ve objektif bir değerlendirme yapılmadığı anlaşıldığından davacının Emlak/Milli Müdür Yardımcılığı sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan; bu kararın, davacının doğrudan sözlü sınavdan başarılı olma ve müdür yardımcılığı görevine atama sonucunu doğurmayacağı; yukarıda açıklanan hususlar gözetilerek yeniden sözlü sınav yapılarak, yapılan değerlendirme sonucuna göre atama konusunda işlem tesis edileceği tabiidir.
Açıklanan nedenlerle; davacı istinaf başvurusunun kabulüne, Bursa 3. İdare Mahkemesince verilen 17/04/2017 tarih ve E:2016/987, K:2017/719 sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 383,60-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta gideri için alınan paranın kullanılmayan kısmının ilgilisine iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu Mahkemeye gönderilmesine, 05/07/2018 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)