(2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Van 1. İdare Mahkemesinin 07/03/2018 tarih ve E:2017/1231, K:2018/416 sayılı kararının; aleyhlerine olan kısımlarının taraflarca, hukuka aykırı olduğu öne sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesi uyarınca incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından davacının istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, diğer taraflarca savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce, davacı vekili duruşma talebinde bulunmuş ise de 2577 sayılı Kanunun 17/2 maddesi uyarınca duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
Dava; Van ili, …. Mahallesi, 1730 ada, 9 sayılı parselde bulunan ...... Sitesi'nde yer alan davacıya ait konutun, 23.10.2011 ve 09.11.2011 tarihlerinde meydana gelen depremlerde ağır hasar görmesi ve akabinde yıkılması olayında; davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, uğranıldığı ileri sürülen 25.000,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; Van 1.İdare Mahkemesinin E:2012/1351 sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor esas alınarak, davalı idarelerin kusurlarına karşılık gelen 21.636,12 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulü ile söz konusu tazminatların idarelerin kusurları oranında davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi ve manevi tazminat istemlerinin ise reddine karar verilmiştir.
Davalı idareler tarafından istinafa konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının usule ve hukuka aykırı olduğu iddia edilerek kaldırılması, davacı tarafından ise anılan kararın maddi manevi tazminat yönünden düşük olarak tayin edildiği ileri sürülerek kaldırılması ve lehlerinde karar verilmesi istenilmektedir.
İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata ilişkin kısmının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, kararın bu kısmı yönünden istinaf başvurularının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Kararın, maddi tazminata ilişkin kısmına gelince:
Dosyanın incelenmesinden; 23/10/2011 ve 09/11/2011 tarihlerinde Van ilinde meydana gelen depremlerde davacıya ait evin yıkılması olayında, davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, daire bedeli olarak 25.000,00-TL maddi tazminatın yıkım tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2012 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğin esas alındığı, III. Sınıf B grubu niteliğindeki binanın yapı yaklaşık birim maliyetinin 560 TL/m² olduğu, bu değer dikkate alınarak dava konusu dairenin yapım maliyetinin 87.242,40-TL olduğu, yapının 1996 yılında bitirildiği varsayımına göre 2012 yılına kadarki yıpranma payı düşüldüğünde dairenin maliyet bedelinin 69.793,92 TL olarak hesapladığı görülmüştür.
Tazmin borcunun doğabilmesi için, yalnız zararın varlığı yeterli değildir. Zarar kesin şekilde ortaya çıkmış, gerçek bir zarar olması halinde gerçek zarar karşılığının tazminat olarak ödenmesi mümkündür. Davalı idarelerin hizmet kusurundan kaynaklanan tazmin sorumluluğunun üst sınırını ortaya çıkan gerçek zararın karşılığı olan miktar oluşturmaktadır. Gerçek zararın, depremin gerçekleştiği tarih esas alınarak tespiti gerekmektedir.
Bu nedenle; davacının gerçek zararının ortaya çıktığı depremin meydana geldiği tarih olan 2011 yılı Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ esas alınarak hesaplanması gerekmektedir.
28.04.2011 tarih ve 27918 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2011 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ'de III. Sınıf B grubu niteliğindeki yapıların yapı yaklaşık birim maliyeti 565,00 TL olarak belirlenmiştir.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ...... Sitesi'nde bulunan 34 adet meskenin her birine düşen payın 155,79 m² olduğu belirtilmiş olup, bilirkişi raporunun ve 2011 yılı Tebliğinin birlikte değerlendirilmesinden; davacıya ait dairenin yapım maliyetinin (565,00 TL*155,79 = 88.021,35 TL) 88.021,35 TL olduğu, binanın 2011 yılında 15 yaşında olduğu, 15 yaşındaki betonarme karkas bir binanın raporda belirtilen tabloya göre % 15 yıpranma payı olduğu, dairenin aşınma payı düşüldüğünde (88.021,35 TL * 0,85 = 74.818,15 TL) dairenin maliyet bedelinin 74.818,15 TL olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bilirkişi raporunda; binanın yıkılmasında davalı Van Büyükşehir Belediye Başkanlığının proje ve uygulama konusundaki denetimini yerine getirmediğinden %25, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının plan ve projelendirme konusundaki denetimini tam olarak yerine getirmediğinden %3, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının İl Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile birlikte afet durumu ile ilgili gerekli çalışmaların ve denetimlerin yapılmamasından dolayı %3 oranında kusurlu oldukları belirtilmiş olup, toplam kusur oranına göre 23.193,62 TL maddi tazminatın davalı idareler tarafından davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; meydana gelen zarardan dolayı 18.703,62 TL'nin Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, 2.245,00 TL'nin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından, 2.245,00TL'nin Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından davacıya ödenmesi gerekmektedir.
Ancak, söz konusu deprem sonucunda gerçekleşen konutun yıkılması nedeniyle sigorta şirketi veya şirketleri tarafından davacıya ödeme yapılması durumunda ya da adli yargıda depremden dolayı binanın yıkılmasında sorumluluğu bulunan özel kişilere karşı açılan tazminat davasında, özel hukuk hükümlerine göre hükmedilecek maddi tazminat miktarının veya sigorta şirketince ödenen miktarın tahsilde tekerrüre sebebiyet verilmemesi için yapılacak tazminat ödemelerinde dikkate alınacağı açıktır.
Açıklanan nedenlerle:
1-) Tarafların manevi tazminata yönelik istinaf istemlerinin reddine,
2-) Kararın maddi tazminata yönelik davacının istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına,
a-) 23.193,62 TL maddi tazminat isteminin kabulüne, fazlaya ilişkin 1.806,38 TL maddi tazminat isteminin reddine,
b-) Kabul edilen 23.193,62 TL'nin18.703,62 TL'lik kısmının Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından idareye başvuru tarihi olan 25.01.2016 tarihinden itibaren; 2.245,00-TL'lik kısmının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından idareye başvuru tarihi olan 25.01.2016 tarihinden itibaren; 2.245,00.-TL'lik kısmının Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından dava açılış tarihi olan 22.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine,
3-) İş bu karar İlk Derece Mahkemesi yargılaması sonucunda yargılama giderlerine ilişkin Kurulan hükümde değişiklik yarattığından bu yeni duruma göre;
a-) İstinaf Mahkemesince hükmedilen 23.193,62 TL maddi ve İlk Derece Mahkemesince hükmedilen 10.000,00-TL manevi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 2.267,46.-TL nispi karar harcının davalı idarelerden kusurları oranında tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına,
b-) İlk derece ve istinaf aşamalarında davacının adli yardım talebinin kabulü üzerine alınmayan toplam 528,00.-TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre 349,00.-TL'sinin davalı idarelerden kusurları oranında tahsili için Mahkemesince karar kesinleştikten sonra ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına, kalan 179,00.-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili için Mahkemesince karar kesinleştikten sonra ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına,
- Davalı idarelerin istinaf başvurusu reddedildiğinden, idarelerce istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin idareler üzerinde bırakılmasına,
c-) Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre, hükmedilen maddi tazminat üzerinden hesaplanan 2.783,23.-TL nispi vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacı tarafa verilmesine, reddedilen maddi tazminat nedeniyle 1.362,00.-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, artan posta ücretlerinin Mahkemesince re'sen müsteniflere iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45/6. maddesi uyarınca kesin olarak, 21.02.2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)