(2981 S. K. m. 10)
İSTEMİN ÖZETİ: İzmir İli, Konak İlçesi, Gürçeşme Mahallesi, 41882 ada, 32 parsel sayılı taşınmaz üzerine eski malik lehine tesis edilmiş olan 14.10.1988 günlü, 6159 yevmiye numaralı ipotek işleminin iptali istemiyle açılan davada; ıslah imar planına konu kadastral parselin hissedarları tarafından yapılaşmaya gidilerek yol ve sair yerler fiili olarak oluşturulduğundan ve yukarıda sözü edilen yasa kuralları uyarınca yapılan ıslah imar uygulamalarında özel parselasyona dayalı olarak yapılan hisseli satışlar sırasında yol ve sair yerlere ayrılan kısımların re’sen tapudan terkini gerekirken terk edilmediğinden yapılan ıslah imar planı ile oluşan imar parseli üzerine ilk malik lehine ipotek tesis edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren İzmir 5. İdare Mahkemesi'nin 24/01/2018 günlü, E:2017/1514, K:2018/85 sayılı kararının; ıslah imar uygulamasına süresi içinde dava açılmadığı, özel parselasyona dair belge bulunmadığı, davacı tarafından da bu hususta belge sunulmadığı, S. E.’e ait hisseden hisse satışı yapılmadığı, ipoteğin iptali halinde davacıların sebepsiz zenginleşmiş olacağı, ipotekçinin hak kaybının telafi edilemeyeceği, hakkaniyetsizlik oluşacağı ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından Konak Belediye Başkanlığı tarafından yapılan ıslah imar uygulaması sonucu tescil edilen ipotek işleminin iptali isteminde bulunulduğu, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından tesis edilen herhangi bir idari idari işlemin iptalinin istenilmediği anlaşıldığından, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığının hasım mevkiinden çıkarılarak uyuşmazlığın esası incelendi.
Mülga 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun "tapu verme" başlıklı 10. maddesinin (c) bendinde; imar mevzuatına aykırı bina yapılmış hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valiliklerin re'sen yetkili oldukları; belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkilerin kadastro müdürlüklerince de kullanılacağı hükmüne yer verilmiştir.
İstinaf incelemesine konu dava dosyasının incelenmesinden, davanın Saadettin Yıldız tarafından, İzmir İli, Konak İlçesi, Gürçeşme Mahallesi, 41882 ada, 32 parsel sayılı taşınmaz üzerine, 14.10.1988 günlü, 6159 yevmiye numarası ile "S. E. (S. kızı) adında 145.000-TL(eski Türk Lirası) bedelli" kanuni ipotek tesis edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, davacının vefat etmesi üzerine İdare Mahkemesi tarafından işlemden kaldırılmasına karar verilen davaya mirasçıların davacının yerine geçerek davayı takip etmeyi talep etmeleri üzerine dava dosyasının yeniden işleme konulduğu görülmektedir.
Dairemizin 14.11.2018 günlü ara kararı ile, davalı Konak Belediye Başkanlığından; "dava konusu işlemle lehine ipotek tesis edilen S. E.’in ıslah imar uygulaması yapılan bölgede ana parsel maliki olması nedeniyle, hisse karşılığı ve özel parselasyona dayalı olarak taşınmaz satışından kaynaklanan yol, yeşil alan gibi ortak kullanım alanlarından kaynaklanan paylarının olup olmadığı hususunu açıklığa kavuşturacak bilgi ve belgelerin istenilmesine, S. E.’in düzenleme bölgesinde başka hissedarlar için de ipotek alacaklısı yapılıp yapılmadığının sorulmasına; S. E.'in ipotek alacaklısı yapılmasına ilişkin dağıtımı gösteren (ipotek miktarlarını açık olarak belirten) cetvel örneğinin istenilmesine, uyuşmazlık konusu alanın hisse karşılığı satış yapılan ve bu çerçevede özel parselasyona veya taksim sözleşmesine dayalı olarak hisse satışı yapılan bir yer olup olmadığı hususunu kanıtlayan bilgi ve belgelerin istenilmesine, parselasyon işlemi kapsamında başka parsel malikleri tarafından da ipotek tesisi işlemine karşı başkaca davalar açılmış ise, davaların mahkeme esas numaralarının bildirilmesinin istenilmesine", davacıdan; "uyuşmazlık konusu alanın hisse karşılığı satış yapılan ve bu çerçevede özel parselasyona veya taksim sözleşmesine dayalı olarak hisse satışı yapılan bir yer olup olmadığı hususunu kanıtlayan bilgi ve belgelerin istenilmesine", Konak ilçe Tapu Müdürlüğünden; "uyuşmazlık konusu alanın hisse karşılığı satış yapılan ve bu çerçevede özel parselasyona veya taksim sözleşmesine dayalı olarak hisse satışı yapılan bir yer olup olmadığı hususu araştırıldığından; 84 nolu ıslah imar planı uygulaması öncesinde 3452 ada 28 parsel sayılı taşınmazda S. E. adına kayıtlı hissenin, tüm tapu tedavüllerini gösteren tapu kütük sayfalarının onaylı ve okunaklı örneklerinin istenilmesine, İzmir İli, Konak İlçesi, Gürçeşme Mahallesi, 41882 ada, 32 parsel sayılı taşınmazın tüm tapu tedavüllerini gösteren tapu kütük sayfalarının onaylı ve okunaklı örneklerinin istenilmesine" karar verilmesi üzerine, idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgeler dava dosyasında bulunan diğer bilgi ve belgelerle birlikte incelenmiştir.
Dava konusu kanuni ipotek tesis edilmesine ilişkin işlemin; Konak Belediye Encümeninin 22/03/1988 günlü, 1977 sayılı kararı ile, 2981/3290 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca gerçekleştirilen ıslah imar uygulamasına dayalı olarak tesis edilmesi nedeniyle uyuşmazlığın çözümü için anılan imar uygulamasına ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi gerekmektedir. İmar uygulamasına ait dağıtım cetvelleri incelendiğinde ise, İzmir İli, Konak İlçesi, Gürçeşme Mahallesi, 57 pafta, 3452 ada, 28 parsel sayılı taşınmazda, İ. Y. adına kayıtlı 96/6969 hisse (96 m2 hisseye düşen yüzölçümü) üzerinden DOP kesintisi yapılmayarak 125 m2 yüz ölçümlü 41882 ada 32 parsel sayılı taşınmazın tam hisse ile tahsis edildiği ve tahsis edilen taşınmaz üzerine S. E. adında "29 m2've karşılık olarak 145,000-TL(eski Türk Lirası) bedelli" kanuni ipotek tesis edildiği; İzmir İli, Konak İlçesi, Gürçeşme Mahallesi, 57 pafta, 3452 ada, 28 parsel sayılı taşınmazda, S. E. adına kayıtlı 304/6969 hisse (295 m2 hisseye düşen yüz ölçümü) bulunduğu, aynı imar uygulamasında %35 oranında DOP kesintisi yapıldığı (105 m2), 109 m2,lik hissesinin farklı parsellerde hisselendirildiği, kalan 81 m2 hissesinin ise şüyulandırmayı azaltmak amacıyla yukarıda anılan Kanunun 10/c maddesi uyarınca uygulamaya giren diğer taşınmazlar üzerine kanuni ipotek tesis edilmesi suretiyle karşılandığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık konusu üzerinde kanuni ipotek tesisinin bulunduğu taşınmazın, ıslah imar uygulamasına giren hali, başka bir deyişle geldisi olan İzmir İli, Konak İlçesi, Gürçeşme Mahallesi, 57 pafta, 3452 ada, 28 parsel sayılı taşınmazın tapu kütük sayfasının incelenmesinden, H. oğlu İ. Y. (S. Y.'ın babası) tarafından, anılan taşınmazın 96/6969 hissesinin, 01/03/1978 günlü, 1370 sayılı yevmiye numaralı alım işlemi sonucu tescil edildiği, anılan yevmiye numaralı satışın M. kızı H. S.’ya ait hissenin satışına ilişkin olduğu; S. E. tarafından da aynı taşınmazın 304/6969 hissesinin 12/08/1974 günlü, 4204 yevmiye numaralı alım işlemi sonucu tescil edildiği, anılan yevmiye numaralı satışın S. oğlu E. Y.’a ait hissenin satışına ilişkin olduğu görülmektedir.
Öte yandan, davacı tarafından, Dairemizce yapılan 14.11.2018 günlü ara kararı ile sorulan hususlara ilişkin olarak herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, ilgili Tapu Sicil Müdürlüklerine yazılacak yazılar ile kararın gereklerinin yerine getirilebileceği hususu belirtilmiştir.
Olayda, davacı ile lehine kanuni ipotek tesis edilen kişinin aynı taşınmazın hissedarları oldukları ve birlikte ıslah imar uygulamasına tabi tutuldukları anlaşılmakla birlikte, anılan kişiler arasında özel parselasyona dayalı hisse satışı bulunduğunu ispatlayıcı nitelikte bilgi ve belge bulunmadığı gibi, yol veya sair umumi kullanım alanları nedeniyle ana parsel maliki sıfatıyla bu kişi üzerinde taşınmaz payı bırakıldığı hususunu tanımlayan herhangi bir bilgi ve belgenin de dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, konuya ilişkin idare mahkemesi değerlendirmesinde ve bu gerekçeye dayanılarak verilen iptal kararında yasal isabet görülmemiştir.
Belirtilen bu durum karşısında, davacıya hissesi karşılığı verilmesi gereken alandan daha fazla alanın tahsis edilmiş olması, 96 m2 taşınmaz yerine 125 m2'lik taşınmazın tahsis edilmesi nedeniyle fazlaya ilişkin bu tahsise ilişkin olarak ve küçük oranda hisseli taşınmazlar oluşturulmasının önlenmesi amacıyla ipotek borçlusu yapıldığı anlaşıldığından, İzmir İli, Konak İlçesi, Gürçeşme Mahallesi, 41882 ada, 32 parsel sayılı taşınmaz üzerine, 14.10.1988 günlü, 6159 yevmiye numarası ile "S. E. (S. kızı) adına 145.000-TL (eski Türk Lirası) bedelli” kanuni ipotek tesis edilmesine ilişkin işlemde davacıya ait taşınmaza ilişkin olarak 2981/3290 sayılı Kanunun 10/c maddesine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, İzmir 5. İdare Mahkemesi'nin 24/01/2018 günlü, E:2017/1514, K:2018/85 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan istinaf yargılama giderleri ile kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.090,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı Konak Belediye Başkanlığına verilmesine, davacılar tarafından yapılan dava yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın talep edilmemesi halinde, hükmün kesinleşmesinden sonra mahkemesince başvurana iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay’a temyiz yolu açık olmak üzere 19/12/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)