İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında 667 sayılı KHK'nin ekli II sayılı listesinde kapatılan .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti.'ye bağlı Özel .... İlköğretim Okulu'na velisi bulunduğu ....'ın 2016-2017 eğitim öğretim dönemi için ödenen 16.2000,00-TL'nin iadesi talebiyle yapılan 31.08.2016 tarih ve 12231 sayılı başvurunun .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 31.03.2017 tarih ve 217-A-1863/3 sayılı Görüş ve Öneri Raporu doğrultusunda iadesi istenen tutarın belirtilmemesi sebebiyle reddine ilişkin 21.09.2017 tarih ve 9536 sayılı Sakarya Valiliği Defterdarlık KHK İşleri İl Bürosu işlemi ile bu işleme karşı 19.10.2017 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemleri iptal eden Sakarya 2. İdare Mahkemesi'nin 17/05/2018 gün ve E:2017/1046, K:2018/427 sayılı kararının; davalı idare vekili tarafından, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği, zira İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun görüşü beklenilmeden dava açıldığı, bu yönde mahkeme kararları bulunduğu ileri sürülerek kaldırılması ve istinaf yoluyla işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Yedinci İdare Dava Dairesince, dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, davacı tarafından, Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında 667 sayılı KHK'nin ekli II sayılı listesinde kapatılan .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti.'ye bağlı Özel .... İlköğretim Okulu'na velisi bulunduğu ....'ın 2016-2017 eğitim öğretim dönemi için ödenen 16.2000,00-TL'nin iadesi talebiyle yapılan 31.08.2016 tarih ve 12231 sayılı başvurunun .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 31.03.2017 tarih ve 217-A-1863/3 sayılı Görüş ve Öneri Raporu doğrultusunda iadesi istenen tutarın belirtilmemesi sebebiyle reddine ilişkin 21.09.2017 tarih ve 9536 sayılı Sakarya Valiliği Defterdarlık KHK İşleri İl Bürosu işlemi ile bu işleme karşı 19.10.2017 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; "Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereği, davacı K1'ın başvuru ekinde yer alan kredi kartı ekstresinin kanaat getirici belge niteliğinde olduğu, başvurunun kabul edilerek hizmet alınmayan 2016-2017 yılı eğitim dönemi için ödenen 16.200,00 TL'nin davacıya ödenmesi gerekirken tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır." şeklinde gerekçeye yer verilmek suretiyle dava konusu işlemlerin iptaline hükmedildiği görülmektedir.
17/08/2017 tarih 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında 670 sayılı KHK'nın (08.03.2018 tarih ve 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7091 sayılı Kanun ile ilgili KHK kanunlaşmıştır) "Devir İşlemlerine İlişkin Tedbirler" başlıklı 5 inci maddesinde "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.(4) Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisindeilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar... (5) Borçların ödenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi borçları, rehinli alacaklar, çalışanların sigorta primleri, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır." hükmü mevcuttur.
Diğer taraftan, 06/01/2017 tarihli 29940 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında KHK'nın 6/1 maddesi ile; 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı KHK'nın 5/5 maddesine eklenen düzenleme ile 5/5 maddesi "Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından, Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında 667 sayılı KHK'nin ekli II sayılı listesinde kapatılan .... Eğitim Hizmetleri Ltd Şti'ye bağlı Özel .... İlköğretim Okulu'na velisi bulunduğu ....'ın 2016-2017 eğitim öğretim dönemi için ödenen 16.200,00 TL'nin iadesi talebiyle yapılan 31.08.2016 tarih ve 12211 sayılı başvurunun, .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 31.03.2017 tarih ve 2017-A-1863/3 sayılı Görüş ve Öneri Raporu doğrultusunda, iadesi istenen tutarın belirtilmemesi sebebiyle, 21.09.2017 tarih ve 9536 sayılı Sakarya Valiliği Defterdarlık KHK İşleri İl Bürosu işlemiyle reddedildiği, davacının 19.10.2017 tarih ve 13866 sayılı itirazın da zımnen reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda anılan mevzuat hükmüyle, devralınan varlıklarla ilgili borç ve yükümlülükleri; borç ve yükümlülüğün kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilmesi, devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması, Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması ve maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde başvurulması şartıyla uygun bir takvim dahilinde ödemeye vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı'nın yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
Bunun yanında, yukarıda yer verilen şartları sağlayan ve süresi içinde başvuruda bulunulan borç ve yükümlülüklerin ödenmesinde belli bir sıra öngörülmüş ancak kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın öncelikle ödeneceği belirlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, 670 sayılı KHK'nın 5/4 maddesinde belirtilen altmış günlük sürede 31.08.2016 tarihinde davacı tarafından Sakarya Defterdarlığına, kapatılan eğitim kurumuna yapılan ödemeleri gösterir kredi kartı hesap özeti bilgileriyle başvuruda bulunulduğu, miktar belirtilmemesine karşın başvuru dilekçesine banka hesap ekstresi ve cari hesap dökümünün eklendiği, bunun yanında 13.03.2017 tarihinde davacı tarafından yapılan başvuruda açıkça talep ettiği miktara (16.200,00 TL) yer verildiği, davalı idarece; ".... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 31.03.2017 tarih ve 2017-A-1863/3 sayılı Görüş ve Öneri Raporunda talebiniz ile ilgili, iadesi istenen tutar belirtilmediğinden iade talebinin yerine getirilemeyeceği" gerekçesiyle talebin reddedildiği görülmüştür.
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 31.03.2017 tarih ve 2017-A-1863/3 sayılı Görüş ve Öneri Raporunda davacının adının yer aldığı hanede, "başvuru yazısında iadesi istenilen tutar belirtilmemiş olduğundan başvuru reddedilmelidir." ifadenin yer aldığı görülmüştür.
O halde, davacının başvurusunun, iadesi istenilen tutarın dilekçede gösterilmemesi sebebiyle idarece reddedildiği görülmekte ise de, davacının başvuru ekinde yer alan kredi kartı ekstresinde ilgili tutar açık bir biçimde yer aldığı gibi davacının 13.03.2017 tarihli başvurusunda da açıkça talep ettiği miktara yer verildiği görüldüğünden iadesi istenilen tutarın belirtilmediği gerekçesiyle davacının başvurusunun reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Öte yandan, davacının kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik ettiği borç için süresi içinde kuruma başvuruda bulunduğu, böylelikle bu iki şartı yerine getirmiş olduğu, bunun yanında, borcun devralınan varlıkların değerini geçmediği ve ek mali külfet getirmediğinin de açık olduğu görülmektedir. Ancak, idarece davacıya ödeme yapılabilmesi için yukarıda anılan mevzuatta sıralanan bir diğer şart olan borcun Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şeklindeki koşulun da sağlanıp sağlanmadığının ortaya konulması gerekmektedir.
Davalı idarenin, Olağanüstü Hal kapsamında kapatılan .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. hakkında İnceleme Değerlendirme Komisyonunca hazırlanan raporun Bakanlığa (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) gönderildiği ve rapor hakkında yapılacak işlemlere ilişkin Bakanlık talimatının beklenildiği, davacının 19.10.2017 tarihli itiraz dilekçesi üzerine idarece alınmış açık ve somut bir kararın bulunmadığı bu nedenle davanın incelenmeksizin reddi gerektiği yönündeki iddiasına gelince;
Davacının .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti.'ye bağlı Özel .... İlköğretim Okulu'na velisi bulunduğu ....'ın 2016-2017 eğitim öğretim dönemi için ödenen 16.200,00-TL'nin iadesi talebiyle yaptığı başvurunun, 21.09.2017 tarih ve 9536 sayılı Sakarya Valiliği Defterdarlık KHK İşleri İl Bürosu işlemi ile, .... Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 31.03.2017 tarih ve 217-A-1863/3 sayılı Görüş ve Öneri Raporu doğrultusunda iadesi istenen tutar belirtilmediğinden açıkça reddedildiği, bu işlem sonrasında davacının başvurusuna ilişkin değerlendirmenin artık yukarıda yer verilen KHK kapsamında değil 2577 sayılı Kanunun 11.maddesi kapsamında yapılması gerektiği, zira, idarece açık bir irade beyanı ile ödemenin yapılmayacağının ortaya konulduğu, bu işlem sonrasında yapılacak yeni bir değerlendirmenin işlemin kesin ve icrai niteliğinde bir değişikliğe neden olmayacağı, idarece açık bir irade beyanı ortaya konulmaksızın incelemenin devam ettiği yönünde bir savunmanın ileri sürülmesi halinde ilgili KHK hükümlerinin sistematiği de dikkate alınarak ortada icrai bir işlem bulunmadığı yönündeki iddiaya itibar edilip davanın incelenmeksizin reddine hükmedilmesi mümkün iken uyuşmazlık konusu olayda, idarece açıkça iadesi istenilen tutarın belirtilmemesi sebebiyle davacının başvurusunun reddedildiği anlaşıldığından bu aşamada, dava konusu işlemlerin icrai olmadığı yönündeki itirazın yerinde görülemeyeceği, bunun yanında, Dairemizin 21.12.2018 tarihli ara kararı ile başvurunun inceleme aşamasında olduğuna dair tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, ancak ara kararına verilen cevaba ekli belgeler içerisinde davacının başvurusunun Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nde inceleme aşamasında olduğuna dair herhangi bir belgenin de bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davalı idarenin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine, aşağıda dökümü gösterilen 97,00-TL yargılama giderlerinin istinaf yoluna başvuranın üzerinde bırakılmasına, posta gideri için alınan avansın kullanılmayan kısmının ilgilisine iadesine, kesin olarak 06/02/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)