(3194 S. K. m. 5)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 14. İdare Mahkemesi'nce verilen 28/06/2018 günlü, E:2017/2930, K:2018/1327 sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf yoluna başvurulan kararda kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan başvurunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, .... 50180 ada, 2 parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine dair Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 14.06.2017 tarih ve 1261 sayılı kararının iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan raporun, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, plan kademelenmesi açısından ölçeklerarası tutarlılığı sağlamayan, 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı bütünlüğünü ve sürekliliğini parsel ölçeğinde bozan, bilimsel ve teknik verilere dayalı olarak gerekli inceleme ve araştırma yapılarak hazırlanmayan dava konusu plan değişikliklerinde şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiş; bu karara karşı davalı idare tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Dosyanın, Dairemizin 07.06.2018 günlü, E:2017/2922, K:2018/861 sayılı kararıyla birlikte incelenmesinden, .... 50180 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın 28.11.2015 günlü, 2475 sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında E:1, h:serbest yapılaşma koşullarında Terminal Alanı'nda yer aldığı, 17.12.2015 günlü, 2607 sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planı değişiklikleriyle E: 1.30 olarak belirlendiği, bu plan değişiklerinin iptali istemiyle açılan davada; Ankara 2. İdare Mahkemesince 15.05.2017 günlü, E:2016/1927, K:2017/1819 sayılı kararıyla yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemle öngörülen imar planı değişikliklerinin terminaller arasındaki hiyerarşiye uygun olmadığı, uyuşmazlığa konu alanda yapımı öngörülen terminalin cep terminali özelliğinden çıkarıldığı, yoğun inşaat alanı belirlenmesine rağmen söz konusu hususun nedenlerinin ortaya konulamadığı ve verilen kararların açık ve net planların amacının anlaşılır düzeyde olmadığı, dava konusu imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği, bu karara karşı davalı idare tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 07.06.2018 günlü, E:2017/2922, K:2018/861 sayılı kararıyla "3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde Nazım İmar Planı; "Varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır." Uygulama İmar Planı ise; "Tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." şeklinde tanımlanmıştır.
Dairemizin 03.05.2018 tarihli ara kararıyla; dosyanın incelenmesinden; 1/1000 ölçekli uygulama imar planında DSİ’nin uygun görüşü alanacaktır yolunda plan notunun bulunduğu; bilirkişi raporunda ise: "28.11.2015 tarih ve 2475 sayılı Ankara Büyükşehir Belediyesi Belediye Meclisi Kararıyla onanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı, planlama hiyerarşinin son aşamasıdır. Buna rağmen planlama alanına giren dere yatağı ile ilgili plan kararı bulunmamaktadır. Sadece “DSİ görüşü alınacaktır” ifadesi yer almaktadır. DSİ görüşü daha önce alınıp, dere yatağı için karar üretilmesi gerekmektedir. Dere yatağının korunması ile birlikte 10 ha’lık alan daralacaktır. Meclis kararıyla gelen çeşitlenmiş fonksiyonlar daha da sıkışacaktır. Ancak, bu maddede vurgulanmak istenen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dere yatağı için ayrıntılı müdahale biçimini gösteren kararın olmamasıdır." (s.29) ve "Aktarma noktalarının .... ile koordineli bir biçimde işlenmesine yönelik kapsamlı etütlerin yapılması ve önerilerin de geliştirilmesi zorunludur. 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında belirtildiği gibi kuvvetli aksların kurulması gereklidir." (s.29) yolunda görüşe yer verildiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için; davalı idareden 1) Uyuşmazlık konusu alana yönelik olarak “DSİ görüşü alınacaktır” plan notu uyarınca işlem yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise gerek imar planlarına gerekse yapılaşmaya nasıl ve ne şekilde yansıtıldığı sorularak, buna ilişkin bilgi ve belgelerin istenmesine, 2) "Aktarma noktaları" ve 1/25.000 ölçekli plan gereğince kurulması gereken "kuvvetli aksların" kurulması konusunda yapılan iş ve işlemlerin neler olduğu sorularak buna ilişkin bilgi ve belgelerin istenmesine karar verilmesi üzerine davalı idare tarafından verilen cevap dilekçesi ekinde yer alan İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının 01.06.2018 günlü, E-62054 sayılı yazısında;
"Yapılan incelemede;
-50180 ada, 2 parselin Belediyemiz Meclisinin 16.022007 tarih ve 525 sayılı karan ile onaylanan 1/25000 ölçekli "2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı" kapsamında da Terminal Alanı kullanımlı alanlar akında kaldığı, söz konusu planın Plan Açıklama Raporu kapsamında "Mevcut .... şehirlerarası otobüs terminalinin ise, bir sistem dahilinde kentin muhtelif noktalarındaki aktarma istasyonları ile birlikte çalışması sağlanacaktır. Bu amaçla, planlama çalışmaları bitmiş batı oto terminali Elvan bölgesinde hayata geçirilecek, kuzeyde Anadolu Bulvarı-Çevreyolu kesişiminde bir kuzey aktarma noktası planlanacak, güneybatıda ise Çevreyolu-Tulumtaş keşişlemede güneybatı aktarma merkezi oluşturulacak ve doğuda Natoyolu bölgesinde doğu terminali yapılacaktır,” denildiği, 50180 ada, 2 parselin de bu doğrultuda .... Terminali olarak faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı,
-Gazi Üniversitesi'nce hazırlanan ve Bakanlığa incelenmek üzere sunulmuş olan Ankara Metropoliletı Alanı ve Yakın Çevresi Ulaşım Ana Planı kapsamında da 50180 ada, 2 parselin bulunduğu bölgenin Terminal Alanı olarak belirlendiği ve bu Terminal alanın çalışmasına yönelik olarak Raylı Sistemlerin bu parsele kadar uzatılmasının öngörüldüğü, Mamak .... Garajının bulunduğu bölgenin henüz gelişmekte olan bir bölge olmasına rağmen Çevreyolu ile Natoyolu Caddesi kesişiminde yer alan 50180 ada 2 sayılı parselin konumunun ulaşım açısından avantajlı bir konumda bulunduğu, bireysel ulaşım, toplu taşım, servis vb. sistemlerle destekleyici ulaşım sisteminin halihazır onaylı planlar kapsamında çözüldüğü, bütün bu hususların 13.01.2017 tarih ve 116 sayılı Belediyemiz meclis karan ile onaylı 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına da aktarılmış olduğu,
-Orman ve Su İşleri Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün 28.04 2017 tarih ve 29104 sayılı yazısı ile onaylanan ıslah projesi doğrultusunda Çoraklı deresinin deplase edilmesi sonucunda 50180 ada 2 parsel üzerinde otobüs terminali yapılmasında sakınca görülmediğinin belirtildiği, hususları tespit edilmiştir." bilgisinin verildiği görülmektedir.
13.01.2017 tarihinde kabul edilen 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına ait Plan Kararlarının 9.4.1.2.Terminal (Otogar)maddesinde: "İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme, yükleme, boşaltma, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, haberleşme, şehir ulaşımının sağlandığı, ilgili firmaların büroları, yolcuların günlük ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik ticari üniteler, araç parkı, bakım, servis ile uygulama imar planında gösterilmek kaydıyla konaklama ve yakıt ikmaline ilişkin fonksiyonların yer aldığı, kat irtifakı ve kat mülkiyeti ile birden fazla bağımsız bölüm oluşturulamayan alanlardır.
Ülkede karayolu ulaşımının ağırlıklı yapısı ve Ankara’dan yapılan şehirlerarası yolculuklar içinde karayolu taşımacılığının ağırlıklı bir yapı sunması, Konya yolu üzerinde, Eskişehir yolu bağlantısının da olduğu bir bölgede yer seçen .... terminalini çok önemli bir ulaşım odağı haline getirmektedir. Ancak .... terminalinin, yayılan kentin ve konut alanlarının gereksinimlerini tek bir merkezden karşılamasının zorluğu, yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin kent merkezinde bu kadar yoğun olarak yer alması ile birlikte artan trafik yoğunluğu kaçınılmaz olarak bu terminalin kent merkezi dışına taşınmasını gerektirmektedir.
Bu amaçla, planlama çalışmaları bitmiş batı oto terminali Etimesgut-Elvan bölgesinde hayata geçirilecek olup, doğuda Natoyolu bölgesinde doğu terminali, güneyde ise Hallaçlı bölgesinde güney oto terminali yapılacaktır. Ayrıca Çevreyolu güzergahları üzerinde bulunan çeşitli alanlarda cep terminali şeklinde aktarma merkezleri oluşturulacaktır." (s.26) şeklinde düzenleme yapılmıştır.
1/100.000 ölçekli Ankara Çevre Düzeni Planına ait Açıklama Raporunun 495. sayfasında 2038 Ana Ulaşım Planı Öneri Metro Hatları başlığı altında Dikimevi - Natoyolu- .... Terminali Hattı önerildiği; bu güzergâhla birlikte kentin merkezi konut bölgesi kentin güney doğusundaki alanlara bağlandığı, güzergâh üzerinde 10 durak planlandığı, bu istasyonların; Dikimevi, A.Ü. Tıp Fakültesi, Cebeci M. Lisesi...., ...., ...., ...., ...., .... Terminali olduğu (s. 497); Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminaline ilişkin olarak (s.538) "Temeli 1987 yılında atılan ...., 1995 Martında hizmete açılmış olup, 541.241 m²arazi üzerinde 228.520 m2 kapalı alana sahiptir. Günlük ortalama 150.000 yolcunun yararlandığı ASTİ’de, bayram ve resmi tatil günlerinde yolcu sayısı, 400.000-500.000 noktasına ulaşmaktadır. ....'de 2011 yılsonu itibariyle 1.001.210 adet otobüs seferi yapılmışken, bu seferlerde toplam 19.900.000 yolcu seyahat etmiştir.
Ülkede karayolu ulaşımının ağırlıklı yapısı ve Ankara’dan yapılan şehirlerarası yolculuklar içinde karayolu taşımacılığının ağırlıklı bir yapı sunması, Konya yolu üzerinde, Eskişehir yolu bağlantısının da olduğu bir bölgede yer seçen .... terminalinin çok önemli bir ulaşım odağı ve kırılma noktası olarak yorumlanmasını kaçınılmaz hale getirmektedir. Ancak .... terminalinin, yayılan kentin ve konut alanlarının gereksinimlerini tek bir merkezden karşılamasının zorluğu, yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin kent merkezinde bu kadar yoğun olarak yer alması ile birlikte artan trafik yoğunluğu kaçınılmaz olarak bu terminalin yayılarak büyüyen başkentin ihtiyacı doğrultusunda kent merkezi dışına taşınmasını gerektirmektedir.
Bu amaçla, planlama çalışmaları bitmiş batı oto terminali Etimesgut-Elvan bölgesinde hayata geçirilecek olup, doğuda Natoyolu bölgesinde doğu terminali, güneyde ise Hallaçlı bölgesinde güney oto terminali yapılacaktır. Ayrıca Çevreyolu güzergahları üzerinde bulunan çeşitli alanlarda cep terminali şeklinde aktarma merkezleri oluşturulacaktır.
Temeli 1987 yılında atılan ...., 1995 Martında hizmete açılmış olup, 541.241 m² arazi üzerinde 228.520 m² kapalı alana sahiptir. Günlük ortalama 150.000 yolcunun yararlandığı ASTİ’de, bayram ve resmi tatil günlerinde yolcu sayısı, 400.000-500.000 noktasına ulaşmaktadır. ....'de 2011 yılsonu itibariyle 1.001.210 adet otobüs seferi yapılmışken, bu seferlerde toplam 19.900.000 yolcu seyahat etmiştir.
Ülkede karayolu ulaşımının ağırlıklı yapısı ve Ankara’dan yapılan şehirlerarası yolculuklar içinde karayolu taşımacılığının ağırlıklı bir yapı sunması, Konya yolu üzerinde, Eskişehir yolu bağlantısının da olduğu bir bölgede yer seçen .... terminalinin çok önemli bir ulaşım odağı ve kırılma noktası olarak yorumlanmasını kaçınılmaz hale getirmektedir. Ancak .... terminalinin, yayılan kentin ve konut alanlarının gereksinimlerini tek bir merkezden karşılamasının zorluğu, yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin kent merkezinde bu kadar yoğun olarak yer alması ile birlikte artan trafik yoğunluğu kaçınılmaz olarak bu terminalin yayılarak büyüyen başkentin ihtiyacı doğrultusunda kent merkezi dışına taşınmasını gerektirmektedir.
Bu amaçla, planlama çalışmaları bitmiş batı oto terminali Etimesgut-Elvan bölgesinde hayata geçirilecek olup, doğuda Natoyolu bölgesinde doğu terminali, güneyde ise Hallaçlı bölgesinde güney oto terminali yapılacaktır. Ayrıca Çevreyolu güzergahları üzerinde bulunan çeşitli alanlarda cep terminali şeklinde aktarma merkezleri oluşturulacaktır." açıklamasına yer verilmiştir.
1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına ait anılan kararla; Ankara'nın doğusunda Natoyolu bölgesinde doğu terminali öngörüldüğü, bu terminale ulaşımın sağlanmasına dönük olarak Dikimevi - Natoyolu - .... Terminali Metro Hattı önerildiği ve bu kararların alt ölçekli planlarda uygulamak üzere somut, uygulanabilir nitelik taşıdığı görülmektedir.
Uyuşmazlığa konu parselin, dava konusu imar planlarının, daha sonra yürürlüğe giren çevre düzeni planının öngördüğü ve uygulamaya esas teşkil edecek nitelikteki "doğuda Natoyolu bölgesinde doğu terminali yapılacaktır" yolundaki çevre düzeni plan kararı karşısında, üst ölçekli plandaki terminal kararıyla uyumlu olan dava konusu imar planlarının iptali yolunda verilen istinafa konu mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan, istinafa konu edilen mahkeme kararı uyarınca, uyuşmazlığa konu edilen taşınmaza yönelik olarak terminal alanı olarak kullanılamayacağı nedeniyle imar planı değişiklikleri Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/05/2018 günlü, 865 sayılı kararıyla kabul edilmiş ise de bu değişikliğe esas mahkeme kararının hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kaldırılması karşısında terminal kullanımının devamını sağlanacak şekilde yeniden ele alınması gerekçesiyle istinaf başvurusu kabul edilerek Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen 15/05/2017 günlü, E:2016/1927, K:2017/1819 sayılı karar kaldırılarak 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın REDDİNE karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine dosya Danıştay Altıncı Dairesi'nin E:2018/7105 sayısına kaydedilmiş olup henüz karara bağlanmamıştır.
Bakılan davanın konusu da .... 50180 ada, 1 sayılı parsele yönelik 1/25.000, 1/5000, 1/1000 ölçekli imar planı değişikliklerinin kabulüne dair 14.06.2017 günlü, 1261 sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı olup; bu karar Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 15.05.2017 günlü, E:2016/1927; K:2017/1819 sayılı iptal kararının uygulanması amacıyla tesis edilmiş olup, bakılan davanın konusu oluşturan bu planlarla, iptal edilen imar planları arasındaki tek fark plan notuyla şehirlerarası otobüs terminali kullanımlı parselde otel kullanımına da yer verilmesidir.
Bu durumda, Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen iptal kararının istinaf aşamasında kaldırılarak Dairemizce davanın reddine karar verilmiş olan planların aynısı olan dava konusu imar planlarında da hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği uyarınca terminal alanında konaklamaya yönelik tesis yapılması öngörülmüş olması nedeniyle planda otel fonksiyonuna yer verilmesinde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın dava konusu işlemin iptali yolunda Ankara 14. İdare Mahkemesi'nce verilen 28/06/2018 günlü, E:2017/2930, K:2018/1327 sayılı kararın KALDIRILMASINA, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın REDDİNE; aşağıda dökümü yapılan mahkeme safhasına ait toplam 2.319,20 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına; istinaf aşamasına ait 130,60 TL yargılama gideri ile karar tarihinde geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan toplam 1.090,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, kullanılmayan 51,70 TL YD harcı ile artan bilirkişi ücretinin istemi halinde davacıya iadesine, posta gideri avansından artan miktarın taraflara iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 10/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)