(3194 S. K. m. 5) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 4, 11)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı meslek odaları tarafından, İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi, ....... Mahallesi, 1045 ada, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 parsel numaralı taşınmazlar hakkında düzenlenen NİP-13299,1 işlem numaralı, 03.02.2016 onay tarihli 1/5000 ölçekli Taşkızak ve Camialtı Tersaneleri Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile aynı yerde bulunan 1, 2, 3, 4 ve 5 sayılı parselin bir kısmını kapsayan UİP-13300,1 plan işlem numaralı, 03.02.2016 onay tarihli 1/1000 ölçekli Taşkızak ve Camialtı Tersaneleri Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istemiyle açılan davada;"...07.09.2015 tarihli ve 172571 sayılı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün yazısı ile Planlama alanının sit statüsü dikkate alınarak planların 2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında İstanbul 11 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunda değerlendirilmesinin sağlanması gerektiğine yönelik görüş verilmesi üzerine, İstanbul 11 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tespitlerinin planlamaya yansıtıldığı, Planların çizim ve ifade tekniğinin "2863 sayılı Kanun ve Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Hazırlanması, Gösterimi, Uygulanması, Denetimi ve Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmelik’te belirlenen şartlara uygun olarak hazırlandığı, Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında bölgeye getirilen fonksiyonların 'Turizm-Kültür-Ticaret Kompleksi Alanı', 'Kültürel Tesis Alanı', 'İdari Hizmet Alanı', 'Askeri Alan', 'Cami Alanı' olarak belirlendiği, öneri binaların kat yükseklikleri veya binanın yüksekliği, pencere kapı oranları, bina cephesindeki boşluk doluluk oranları, tipolojik çözümlemelerin alt ölçekli 1/1000'lik planda değerlendirilecek olmasının 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı yönünden planlama ilkelerine aykırılık teşkil etmeyeceği, zira genel kullanım koşullarının bu aşamada belirlenmesinin yeterli olduğu, planlama sahasının 15.06.2009 onanlı 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı'nda Ticaret ve Hizmet Merkezleri başlığında, 'Merkezi İş Alanı ve Bütünleşme Bölgesi' simgesi içinde kalmakta olup, Büyük ve Açık Alan Kullanışları başlığında 'Kentsel ve Bölgesel Yeşil ve Spor Alanı' lejantlı alanlarda kaldığı, 1/100.000 Ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı plan hükümlerinin, dava konusu plan kararlarıyla çelişmediği ve bu ve benzer alanların dönüşümünün, Merkezi İş Alanı ve Bütünleşme Bölgesi’nin gelişmesi için önemli olduğu, İstanbul ile ilgili bir diğer üst ölçekli plan 2014-2023 İstanbul Bölge Planı olduğu, dava konusu alana ilişkin olarak, İstanbul Bölge Planı Raporu'nun Liman ve Tersane Alanlarında Dönüşüm kısmında '…Zamanla işlevini yitiren bu alanlar kent merkezinde birer çöküntü alanına dönüşmeye başlamış olup, bu alanların rekreasyon amaçlı kullanımı ve turizm, kurvaziyer yolcu taşımacılığı, hizmet sektörü gibi fonksiyonlar ile yeniden işlevlendirilmesi gündeme gelmiştir… Haliç’te yer alan tarihi tersanelerin yeniden işlevlendirilmesi de kent için önemli bir kazanım olacaktır. Söz konusu dönüşümün hayata geçirilmesi, Kasımpaşa, Hasköy ve Sütlüce bölgelerinde yer alan konut alanlarında kentsel dönüşüm süreçlerini hızlandıracaktır.' denildiği, dava konusu plan ile bölgeye getirilen fonksiyonların yukarıdaki ifadelerle birlikte değerlendirildiğinde bahsedilen ilkelere uygun olduğu ve her hangi bir aykırılık bulunmadığı, plan notlarına göre 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının etaplar halinde yapılabileceği, 1. etap tarihi sit alanı ile özel proje alanının çakıştığı alanın 1045 ada 1, 2, 3, 4 sayılı parseller ile 5 sayılı parselin bir kısmını kapsayan bölümünü, 2. etap kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan alanları, 3. etap ise tarihi sit alanı içinde ve özel proje alanı dışında kalan zindan arkası mezarlığı ve park alanı'nı kapsayacağı, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan alanlarda (2.etap), 3621 sayılı Kıyı Kanunu doğrultusunda uygulama yapılacağının kararlaştırıldığı, planlamanın etaplar halinde yapılmasında planlama ve şehircilik ilkelerine aykırı bir yönünün bulunmadığı görüldüğünden İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi, ....... Mahallesi, Taşkızak ve Camialtı Tersaneleri 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı'nda kamu yararına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına ayıkırlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı, ...İstanbul Beyoğlu ilçesi ....... Mahallesi Taşkızak ve Camialtı Tersaneleri 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planında 1, 2, 3, 4 ve 5 sayılı parselin bir kısmını kapsadığı, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarında, kentsel tasarım ölçeğine yakın detaylar içeren, bina kullanımı, tescilli binalara uygulanacak koruma müdahaleleri, öneri binaların konumları, öneri binaların yükseklikleri, yapı malzemeleri, cephe boşluk doluluk oranları vb., binalar arasındaki ulaşım aksları, kamusal açık alanların nitelikleri, keza donatı alanlarının aynı şekilde yapılaşma koşulları ortaya konmuş olması gerektiği, ancak dava konusu planda, öneri binaların kat yükseklikleri ile herhangi bir ibare konmamış olduğu, konunun kentsel tasarım projesine ve kurulun değerlendirmesine bırakıldığı, yeni binaların ne şekilde ve hangi değerlere bağlı olarak tasarlanacağı ve inşa tekniklerinin ortaya konması gerektiği, bu binaların kat yükseklikleri veya binanın yüksekliği, pencere kapı oranları, bina cephesindeki boşluk doluluk oranlarının plana yansıtılmadığı, planlama alanındaki yaya ve taşıt yollarının 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı İmar Planı'nda gösterilmediği, plan notlarında kentsel tasarım projesinde belirlenen doğu-batı istikametindeki ulaşım aksının kamuya açık kontrollü kullanımı sağlanacağının belirtildiği fakat planlamada gösterilmesi gereken fonksiyonun daha sonradan yapılacak olan kentsel tasarım rehberine bırakılmasının 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hakkında düzenlemeler içeren 3194 sayılı Kanun'un 5/2. maddesi, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4/k. ve 11/4. maddesine uygun olmadığı anlaşıldığından 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında kamu yararına, planlama, şehircilik ilkelerine ve hukuka uygunluk bulunmadığı "gerekçesiyle dava konusu İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi, ....... Mahallesi, 1045 ada, 1, 2, 3, 4,5,6,7 ve 8 parsel numaralı taşınmazlar hakkında düzenlenen NİP-13299,1 işlem numaralı, 03.02.2016 onay tarihli 1/5000 ölçekli Taşkızak ve Camialtı Tersaneleri Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı bakımından davanın reddine, davanın İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi, ....... Mahallesi, 1045 ada, 1, 2, 3, 4 ve 5 sayılı parselin bir kısmını kapsayan UİP-13300,1 plan işlem numaralı, 03.02.2016 onay tarihli 1/1000 ölçekli Taşkızak ve Camialtı Tersaneleri Koruma Amaçlı Uygulama İmar planına ilişkin kısmı yönünden ise iptaline karar veren İstanbul 11. İdare Mahkemesi'nin 21/03/2018 tarih ve E:2016/662, K:2018/482 sayılı kararının; "redde" ilişkin kısmının davacılar tarafından; dava konusu plan raporunda ilgili yasa maddesinde açıkça tanımlanan niteliklerle bağdaşmayan ve ihale şartnamesinde hangi analiz ve ilkeler doğrultusunda belirlendiği bilinemeyen yapılaşma koşullarının plan kararlarını oluşturduğunun görüldüğü, planın 2863 sayılı Kanuna aykırı olduğu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yerel yönetiminin yetkilerini elinden alarak getirdiği plan kararlarının planlama esaslarına aykırı olduğu, uygulama imar planının nazım imar planı ile birlikte askıya çıkartılması nedeniyle plan hiyerarşisine aykırı olduğu, dava konusu plan sınırının 1. Etap olarak tanımlanan alanları kapsamasına rağmen 2. ve 3. Etaplara ilişkin tanımlamalar yapılmasının planlama tekniklerine aykırı olduğu, parçacık planlama yapıldığı iddialarıyla, "iptale" ilişkin kısmı yönünden; davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından; davacı odaların bu davayı açmakta hukuki yararlarının bulunmadığı, bilirkişi raporunda belirtilen hususların eksik, yanlış ve herhangi bir mevzuata dayandırılmadan yapılan şahsi değerlendirmeler olduğu, bilirkişi raporuna yapılan itirazların mahkemece dikkate alınmadığı, bilirkişi raporunda çelişkilerin yer aldığı, hem yapılaşma yoğunluğu hem de fonksiyon önerisinin Yüksek Planlama Kurulu kararı doğrultusunda geliştirildiği, bilirkişi raporunda planın bütüncüllüğü açısından yapılan değerlendirmelerin mesnetsiz olduğu, dava konusu planların hukuka uygun olduğu iddialarıyla, davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; bilirkişi raporunun tamamen subjektif ve rasyonellikten uzak ve mevzuat hükümlerine dayanmayan düşünceler doğrultusunda oluşturulduğu, mahkemenin ve bilirkişilerin planlama konusunda yeterli teknik bilgiye sahip olmadığının ortaya çıktığı, dava konusu planların 2863 sayılı Kanunun öngördüğü esaslara uygun olduğu, planların kamu yararına uygun olduğu, mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmadığı iddialarıyla, müdahil Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından; planın 2863 sayılı yasa ve ilgili yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmeden verilen kararın hukuka aykırı olduğu iddialarıyla, müdahil … Turizm Gayrimenkul İnşaat Yatırım Ticaret A.Ş. tarafından; uygulama imar planının kapsadığı alanın tarihi sit alanında olduğu, plana ilişkin nihai görüş ve karar verme yetkisinin Koruma Kurulunda olduğu, Koruma Kurulunun görüşleri doğrultusunda planların onanmasının bir zorunluluk olduğu, bilirkişi ve mahkemece alanın tarihi sit alanı olmasının gözardı edildiği, Koruma Bölge Kurulunun takdirleri doğrultusunda parselin bütünlüğünü korumak amacıyla parsel içi yolların gösterilmesinin özellikle istenilmediği, vaziyet planı ile kabul edilen esaslarda bir aykırılık varsa, bunun farklı bir dava konusu olabileceği iddialarıyla kaldırılması istenilmektedir.
DAVACILAR SAVUNMA ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI SAVUNMA ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
KÜLTÜRVETURİZMBAKANLIĞISAVUNMA ÖZETİ: Nazım imar planının hukuka ve ilgili mevzuata uygun olduğu, istinaf dilekçesinde belirtilen hususların mahkeme kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı ve kararın usul ve hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
MÜDAHİL ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI SAVUNMA ÖZETİ: İstinaf dilekçesinde belirtilen hususların mahkeme kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı ve kararın usul ve hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
MÜDAHİL HALİÇ ALTINBOYNUZ MARİNA TURİZM GAYRİMENKUL İNŞAAT YATIRIM TİCARET A.Ş.SAVUNMA ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
İstinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, dayandığı hukuki ve kanuni gerekçeleri Dairemizce de uygun bulunan İstanbul 11. İdare Mahkemesi'nin 21/03/2018 tarih ve E:2016/662, K:2018/482 sayılı kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, istinaf talebinin reddine, istinaf aşamasında karşıladıkları aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasındaki posta gideri avansından artan kısmın kararın kesinleşmesini takiben mahkemesince taraflara iadesine, bu karara karşı tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere, 12/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)