(2577 S. K. m. 45) (5015 S. K. m. 8) (3194 S. K. m. 22) (2918 S. K. m. 18) (Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği m. 40) (Karayolları Kenarında Yapılacak Ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik m. 3, 21, 37, 41, 42)
İSTEMİN ÖZETİ: Samsun 2. İdare Mahkemesi'nin 18/07/2018 tarihli ve E:2017/84, K:2018/1002 Sayılı kararının istinaf kanun yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
CEVABIN ÖZETİ: Cevap verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesince dava dosyası 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; Amasya ili, Taşova ilçesi, 179 ada, 49 parsel sayılı taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonunu işletmekte olan davacılar tarafından, Yeni Mahalle, 186 ada, 13 parsel sayılı taşınmaz üzerinde LPG istasyonu yapılması amacıyla düzenlenen 25.10.2016 tarih ve 44 Sayılı yapı ruhsatının iptali istemiyle açılmıştır.
Samsun 2. İdare Mahkemesi'nin 18/07/2018 tarihli ve E:2017/84, K:2018/1002 Sayılı kararıyla; dava konusu yapı ruhsatının dayanağı plan hükümlerine uygun olduğu, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, dava konusu LPG istasyonunun tali yoldan cephe aldığı ve ana yoldan cephe alan davacı akaryakıt istasyonu ile aynı yoldan cephe almadığından, 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanununun 8. maddesinde aranılan mesafe koşulunu sağladığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği, öte yandan, yön esasına göre, akaryakıt istasyonundan çıkan bir aracın takip ettiği gidiş güzergâhını değiştirmeden bir sonraki akaryakıt istasyonuna girebilmesi durumunda bu iki istasyonun aynı yön üzerinde; araçların kavşaklarda sola veya geriye dönmesi suretiyle girebildikleri akaryakıt istasyonlarının ise yolun diğer yönünde olduğunun kabul edilmesi gerektiğinden, ayrı yoldan cephe alan iki akaryakıt istasyonunun aynı istikamette olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davacılar tarafından; 186 ada, 13 parsel numaralı taşınmaz alanının imar planında akaryakıt ve LPG istasyon alanına dönüştürülmesi ile ilgili imar planının Samsun 1. İdare Mahkemesi'nde açılan dava ile iptal edilmiş olması sebebi ile Mahkeme kararı doğrultusunda söz konusu alanın akaryakıt lejantından çıkartılarak sadece LPG istasyon alanına dönüştürülmesine karar verildiği, davalı idarenin 05.08.2016 tarih ve 7-2 Sayılı belediye meclis kararının ve bu karar neticesinde oluşan imar planının iptali için Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 2016/1467 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, kendileri adına akaryakıt ve LPG alanı olarak imar planında işli ve halen faaliyette olan bir akaryakıt istasyonu varken, yaklaşık 800 metre mesafedeki başka bir taşınmazın LPG tesisi alanı olarak imara işlenmesi ve bu plana göre yapı ruhsatı düzenlenmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, eski 186 ada, 1 parsel, yeni 186 ada, 13 parsel numaralı taşınmaza ilişkin alınan 25.10.2016 tarihli 44 numaralı yapı ruhsatının, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olarak düzenlenmiş olan plana göre hazırlandığı ileri sürülerek anılan karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmakta ve kararın kaldırılması istenilmektedir.
5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanununun 8. maddesinde “… Kurul, teknik ve ekonomik kriterlere göre bayilik kategorileri oluşturabilir. Bu durumda bayilik lisansları kategorilerine göre düzenlenir. Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler, aynı yönde olmak üzere, şehirlerarası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne yer verilmiş, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 45. maddesinde ise; "belirtilen İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) Şehirlerarası yollarda on, b) Şehir içi yollarda bir, kilometreden az olamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte bulunan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin; Akaryakıt, Şarj ve Servis İstasyonları başlıklı 40. maddesinde “İmar planlarında akaryakıt istasyonu olarak belirlenen alanlarda istasyonlar arası mesafe ve diğer kriterlerle ilgili mevzuata uyulması şartıyla; akaryakıt ve servis istasyonları, CNG otogaz istasyonları, LPG otogaz istasyonları, hidrojen üretim ve dolum istasyonları yapılabilir.
...Yakıt tankı ve borulama sistemlerinin bakım, tadilat veya onarımlarının, TSE standartları ve ilgili kurumların görüşü doğrultusunda yapılması zorunludur…” hükümleri yer almaktadır.
Karayolları Kenarında Yapılacak Ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) İkmal İstasyonları: Sıvılaştırılmış petrol gazlarının sabit tanklarda depolandığı, yakıt olarak sıvılaştırılmış petrol gazlarını kullanan sabit depolu karayolu taşıtlarına ikmal hizmetlerinin verildiği istasyonlardır." şeklinde tanımlanmış, "Yapı Yaklaşma Mesafesi" başlıklı 41. maddesinde; “Tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafe; a) Tesisler bünyesinde yapılacak olan yer üstü akaryakıt, sıvılaştırılmış gaz ve diğer tehlikeli madde depoları için en az 50 metre, b) Her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG ) istasyonları, akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonları, ....vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metre, ..dir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 Sayılı İmar Kanununun 22. maddesinde, "Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçeyle müracaat edilir. Dilekçe sadece tapu(istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir. Belediyeler ve valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir. Eksik veya yanlış olduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbeş gün içinde müracaatçıya ilgili bütün eksik ve yanlışları yazı ile bildirilir. Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak müracaattan itibaren en geç onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir." kuralı yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Amasya ili, Taşova ilçesi, 179 ada, 49 parsel sayılı taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonunu işletmekte olan davacılar tarafından, 14.11.2016 tarihli başvuru ile 186 ada, 13 parselde yer alan yapıya ilişkin yapı ruhsatının olup olmadığı hakkında bilgi istendiği, verilen yanıt ekinde dava konusu taşınmaza LPG istasyonu için yapı ruhsatının düzenlendiğinin bildirilmesi üzerine, anılan yapı ruhsatının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dairemizin 26.09.2019 tarihli ara kararı ile dava konusu yapı ruhsatının, cephe genişliği ve kavşak mesafesi şartlarını taşıyıp taşımadığı, yapı ruhsatı ve eki mimari projenin dayanağı imar durum belgesi ve imar planına uygun olup olmadığı, yapı ruhsatının konu hakkındaki diğer teknik düzenlemelere (LPG istasyonları ile ilgili) uygun olup olmadığının tespiti için taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesi üzerine yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda özetle; "Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 18.05.2016 tarih ve E:2015/317, K:2016/706 Sayılı kararı doğrultusunda 10 metrelik trafik yoluna cepheli olan davaya konu parselin LPG istasyonu olarak düzenlenen ve Taşova Belediyesinin 05.08.2016 tarih ve 7-2 Sayılı belediye meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin uygun olarak hazırlandığı ve planlar arası kademeli birliktelik ilkesine uyulduğu, davacılara ait akaryakıt istasyonunun Erzincan-Amasya karayolu üzerinde yer aldığı, davaya konu tesisin ise bu karayoluna paralel devam eden 10 metrelik trafik yolu üzerinde yer aldığı, her iki istasyonun da farklı yollara cepheli olduğu, bu nedenle iki istasyon alanının aynı yol güzergahı üzerinde olduklarının değerlendirilebilmesinin söz konusu olmadığı, 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanununun 8. maddesinde ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 45. maddesinde belirtilen hükümler uyarınca aynı güzergah boyunca ikinci bir akaryakıt istasyonunun olmadığı, davaya konu tesise düzenlenen 25.10.2016 tarihli, 44 numaralı yapı ruhsatına esas olan Taşova Belediyesinin 05.08.2016 tarih ve 7-2 Sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan uygulama ve nazım imar planı değişikliğinde 10 metre en kesitli taşıt yoluna cepheli olduğu LPG satış istasyonunun cephe genişliğinin 100 metre, 32 metre en kesitli taşıt yoluna olan kavşak mesafesinin ise yaklaşık 120 metre olduğu, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin, Geçiş Yolları ile Adaların Düzenlenmesi başlıklı 21. ve Kavşak Mesafesi başlıklı 37. maddelerinde belirtilen cephe genişliği ve kavşak mesafesine uygun olarak planlandığı, dava konusu parsel Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 42. maddesi uyarınca Amasya-Erzincan karayolunun kuzey tarafında 50 metrelik mesafe içerisinde yer aldığından yine yönetmeliğin 41/b maddesi uyarınca her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG-CNG) istasyonları ve bu tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metre olacağının hüküm altına alındığı, Amasya-Erzincan karayolunun kamulaştırma sınırından idari bina-markete olan uazklığın 10+12.5=22.5 metre (yol genişliği+çekme mesafesi), LPG yer altı tankının karayolu kamulaştırma sınırına uzaklığının 10+15=25 metre (yol genişliği+çekme mesafesi) mesafede olduğunun belirlendiği, buna göre idari bina-marketin karayolu kamulaştırma sınırına olan 25 metre uzaklığı sağlamadığı, davaya konu LPG istasyonuna ait Karayolları Bölge Müdürlüğünce 14.10.2016 tarihinde 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 18. maddesince tasdik edilen vaziyet planın TS 11939 standartlarında belirtilen LPG istasyonlarında uyulması gereken asgari mesafelere uygun olarak hazırlandığı, dava konusu 186 ada, 13 numaralı parsel için düzenlenen 25.10.2016 tarih ve 44 numaralı yapı ruhsatında yapının kullanım amacı: Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) İstasyonu/Deposu, toplam yapı inşaat alanı: 60 m2, toplam bağımsız bölüm sayısı: 1 ve yapının toplam yüksekliği: 2,80 metre olarak düzenlendiği, yapı ruhsatına dayanak olarak 186 ada, 13 numaralı parsel için Taşova Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından düzenlenen 20.10.2016 tarih ve 2016-25 numaralı imar durum belgesinde yapılaşma durumunun E:0,50 Hmax:6,50 çekme mesafelerinin Amasya Taşova karayoluna paralel yan yola ve doğu yöndeki yan parsele 5 metre, Yeşilırmak cephesinden ve batı yönünden 3 metre olarak belirlendiği, yapı ruhsatında imar planı onay tarihi belirtilmemiş ancak dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden 25.10.2016 tarih ve 44 numaralı yapı ruhsatının dayanağının Taşova Belediyesinin 05.08.2016 tarih ve 7-2 Sayılı belediye meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği olduğu, 25.10.2016 tarih ve 44 numaralı yapı ruhsatı eki vaziyet planının Karayolları Bölge Müdürlüğünce 14.10.2016 tarihinde 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 18. Maddesine bağlı olarak hazırlanan yönetmelik şartlarına uygun olduğuna dair tasdik edildiği, 186 ada, 13 parsel sayılı taşınmaz üzerinde LPG istasyonu yapılması amacıyla düzenlenen 25.10.2016 tarih ve 44 Sayılı yapı ruhsatının; Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin geçiş yolları ile adaların düzenlenmesi başlıklı 21 ve kavşak mesafesi başlıklı 37. maddelerinde belirtilen cephe genişliği ve kavşak mesafesine uygun olarak planlandığı ancak 41/b maddesinde belirtilen yapı yaklaşma mesafesine aykırı olarak planlandığı, davaya konu 25.10.2016 tarih ve 44 numaralı yapı ruhsatı ve eki vazıyet planı dayanağı 20.10.2016 tarih ve 2016/25 numaralı imar durum belgesine ve Taşova Belediyesinin 05.08.2016 tarih ve 7-2 Sayılı belediye meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine uygun olduğu, ancak Taşova Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından düzenlenen 20.10.2016 tarih ve 2016/25 numaralı imar durum belgesinde belirtilen yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin yapılan incelemelerde ön bahçe mesafesi 10 metrelik taşıt yolundan 15 metre iken imar durum belgesinde 5 metre arka bahçe çekme mesafesi kuzey cephesi olan Yeşilırmak tarafından imar planında 2 metre iken imar durum belgesinde 3 metre olarak belirtildiği, bu nedenle imar durum belgesinin imar planına uygun olmadığı vaziyet planının ise imar planına uygun olduğu, yapı ruhsatı eki Karayolları Bölge Müdürlüğünce 14.10.2016 tarihinde onaylı vaziyet planı TS 11939 LPG istasyonlarında uyulması gereken asgari mesafelere uygun olarak planlandığı" görüş ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davacıların rapora yönelik itirazları anılan raporu kusurlandırıcı nitelikte görülmemiş, rapor Dairemizce hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte bulunmuştur.
Olayda, davaya konu parseldeki 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile getirilen kullanım fonksiyonu açısından imar mevzuatı ve planlama ilkeleri ile planlar arası kademeli birliktelik ilkesine uyulduğu, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin geçiş yolları ile adaların düzenlenmesi başlıklı 21 ve kavşak mesafesi başlıklı 37. maddelerinde belirtilen cephe genişliği ve kavşak mesafesine uygun olarak planlandığı, Yönetmeliğin 41/b maddesinde, tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafenin, her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG ) istasyonları, akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonlarına ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metre olacağı kuralına yer verilmesine karşın; Amasya-Erzincan karayolunun kamulaştırma sınırından idari bina-markete olan uzaklığın 10+12.5=22.5 metre (yol genişliği+çekme mesafesi), LPG yer altı tankının karayolu kamulaştırma sınırına uzaklığının 10+15=25 metre (yol genişliği+çekme mesafesi) mesafede olduğu, ayrıca dava konusu yapı ruhsatı öncesinde Taşova Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından düzenlenen 20.10.2016 tarih ve 2016/25 numaralı imar durum belgesinde belirtilen yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin yapılan incelemelerde ön bahçe mesafesi 10 metrelik taşıt yolundan 15 metre iken imar durum belgesinde 5 metre, arka bahçe çekme mesafesi kuzey cephesi olan Yeşilırmak tarafından imar planında 2 metre iken imar durum belgesinde 3 metre olarak belirtildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu LPG istasyonuna ait idari bina-marketin karayolu kamulaştırma sınırına olan 25 metre mesafe şartını sağlamadığından, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 41/b maddesinde belirtilen yapı yaklaşma mesafesine aykırı olduğu, ayrıca dava konusu yapı ruhsatı öncesinde Taşova Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından düzenlenen 20.10.2016 tarih ve 2016/25 numaralı imar durum belgesinde belirtilen yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin keşif esnasında ve bilirkişilerce yapılan incelemelerde ön bahçe mesafesi 10 metrelik taşıt yolundan 15 metre iken imar durum belgesinde 5 metre, arka bahçe çekme mesafesi kuzey cephesi olan Yeşilırmak tarafından imar planında 2 metre iken imar durum belgesinde 3 metre olarak belirtildiği anlaşıldığından, imar durum belgesinin imar planına da uygun olmadığı hususları göz önüne alındığında, dava konusu yapı ruhsatında hukuka uygunluk, davanın reddine dair mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, davacıların istinaf başvurusunun kabulüyle Samsun 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 18/07/2018 günlü, E:2017/84, K:2018/1002 Sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan toplam 3.079,47.-TL dava ve istinaf aşaması yargılama gideri ile kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, artan posta gideri avansı ile bilirkişi ücretinin davacılara iadesine, 2577 Sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olarak, 28/02/2020 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
Uyuşmazlıkta, davacılara ait akaryakıt istasyonunun Erzincan-Amasya karayolu üzerinde yer aldığı, davaya konu tesisin ise bu karayoluna paralel devam eden 10 metrelik trafik yolu üzerinde yer aldığı, her iki istasyonun da farklı yollara cepheli olduğu, bu nedenle iki istasyonun aynı yön yol güzergahı üzerinde olduklarının söylenemeyeceği, dolayısıyla uyuşmazlığa konu LPG istasyonu ile aynı güzergahta akaryakıt ve LPG istasyonu bulunmayan davacıların, dava konusu yapı ruhsatının iptali için dava açma ehliyeti olmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği gerekçesiyle, işin esasının incelenmesi suretiyle verilen karara karşıyım. (¤¤)