(5216 S. K. m. 7) (3572 S. K. m. 4)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından işletilen Ahmet Vefik Paşa Mahallesi, …… adresindeki açık otopark ve yediemin otoparkının, Bursa İl Emniyet Müdürlüğü'nün 30.06.2016 tarih ve 3077 ve 6648-1 sayılı yazısı üzerinde çalışmalarında usulsüzlük tespit edildiği gerekçesiyle açık otopark olarak kullanılmasına ilişkin 25.12.2015 tarih ve 647 sayılı UKOME kararı iptalinin uygun olduğu şeklindeki 29.07.2016 tarih ve 480 sayılı UKOME (Ulaşım Koordinasyon Merkezi) kararının iptali istemiyle açılan davada;"Dosyanın incelenmesinden; Bursa İli, Yıldırım İlçesi, Ahmet Vefik Paşa Mahallesi, ... adresindeki açık otopark ve yediemin otoparkını (... Otoparkı) işleten davacı tarafından, Bursa İl Emniyet Müdürlüğünün 30.06.2016 tarih ve 3077 ve 6648-1 sayılı yazısı üzerinde çalışmalarında usulsüzlük tespit edildiği gerekçesiyle Kestel İlçesi Ahmet Vefik Paşa Mahallesinde yer alan ... Otoparkının açık otopark olarak kullanılmasına ilişkin 25.12.2015 tarih ve 647 sayılı UKOME kararı iptalinin uygun olduğu şeklindeki 29.07.2016 tarih ve 480 sayılı UKOME (Ulaşım Koordinasyon Merkezi) kararının tesis edildiği ve bu işleme dayalı olarak davacı tarafından işletilen Yıldırım İlçesinde bulunan... Otoparkı işyerinin mühürlenmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda; dava dosyasında bir sureti bulunan Bursa İl Emniyet Müdürlüğünün 30.06.2016 tarih ve 3077 ve 6648-1 sayılı yazısıyla "trafikten men edilerek bağlanan ve otoparka teslim edilen .., ..ve .. plakalı araçların otopark içerisinde olmadığı", yine davaya konu ... otoparkına Emniyet Müdürlüğü tarafından "11.04.2013 tarihinde teslim edilen …. plakalı aracın otoparkta olması gerekirken 05.04.2016 tarihinde İnegöl İlçe Trafik Denetleme ekiplerince yakalandığı ve İnegöl'de faaliyet gösteren ... otoparkına teslim edildiği açık olup; yediemin olarak kendisine teslim edilen araçları otoparktan çıkartan davacının yedieminlik görevini ihmal ettiği tartışmasızdır.
Bu durumda; yedieminlik görevini ihmal ettiği açık olan davacının Kestel İlçesi Ahmet Vefik Paşa Mahallesinde yer alan ... Otoparkının açık otopark olarak kullanılmasına ilişkin 25.12.2015 tarih ve 647 sayılı UKOME kararı iptalinin uygun olduğu şeklindeki 29.07.2016 tarih ve 480 sayılı UKOME (Ulaşım Koordinasyon Merkezi) kararında hukuka aykırılık görülmemiştir." gerekçesiyle davanın reddine karar veren Bursa 1. İdare Mahkemesinin 26/04/2018 tarih ve E:2018/365, K:2018/531 sayılı kararının; tüm işletmenin ticari faaliyetinin sonlandırıldığı, ölçülülük ilkesine aykırı olduğu iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf talebinin reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; davacı tarafından işletilen Ahmet Vefik Paşa Mahallesi, ... adresindeki açık otopark ve yediemin otoparkının, Bursa İl Emniyet Müdürlüğü'nün 30.06.2016 tarih ve 3077 ve 6648-1 sayılı yazısı üzerinde çalışmalarında usulsüzlük tespit edildiği gerekçesiyle açık otopark olarak kullanılmasına ilişkin 25.12.2015 tarih ve 647 sayılı UKOME kararı iptalinin uygun olduğu şeklindeki 29.07.2016 tarih ve 480 sayılı UKOME (Ulaşım Koordinasyon Merkezi) kararının iptali istemiyle açılmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinde; ''Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: ...f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. l) Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek.'' hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı Kanunun 4. maddesinde; "3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 5.maddesinde; İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4.maddede belirtilen Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3.maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz."; 6.maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3.maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4.maddede belirtilen Yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili mercii veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kurallarına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 2.fıkrasında; işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilmesi suretiyle işyerinin kapatılacağı belirtilmiştir.
Böylece; 3572 sayılı Kanun ve bu kanun uyarınca çıkarılan Yönetmelikte işyerinin ruhsatlandırılabilmeleri için öngörülen genel ve özel şartlar düzenlenmiş, ruhsata dayalı yürütülen faaliyetin mevzuata uygun olup/olmadığının yapılacak denetimle tespit edileceği ve tespit edilen aykırılıklara ilişkin olarak izlenecek yöntemde düzenlenmiştir.
Bu düzenlemeler ile gerek 3572 sayılı Kanun gerek yukarda aktarılan Yönetmelikte işyerlerinin ruhsatlandırılabilmeleri için öngörülen genel ve özel şartlar açısından değerlendirilerek mevzuatın açıkça düzenlediği bu hususlardaki eksiklik ve noksanlıkların bildirime rağmen giderilmemesi halinde ruhsatın iptal edilmesi öngörülmüştür.
Bir başka anlatımla, Yönetmeliğin 13.maddesinde "ruhsat iptali" şeklinde öngörülen yaptırımın, ruhsat konusu faaliyet ve bu faaliyetin yürütüldüğü işyerinde mevzuatın aradığı/belirlediği kriterler açısından oluştuğu tespit edilen noksanlıklara/eksikliklere yönelik uygulanması amaçlanarak düzenlemenin de bu amaca yönelik olarak yapılmış olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Öte yandan; 18.7.1997 tarih ve Mükerrer 23053 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin ''Araçların çekilmesi, kurtarılması ve götürülmesi ile çekilen, trafikten men edilen ve muhafaza altına alınan araçların bırakılacağı otoparkların belirlenmesi ve bu işlemlere dair masrafların tespiti'' başlıklı 122. maddesinde; ''Kanunlarda ve bu Yönetmelikte belirtilen ihlalleri nedeniyle trafikten men edilen, muhafaza altına alınması gereken veya bulunduğu yerden kaldırılması gereken araçların çekilip götürülmesinde öncelikle trafik kuruluşları ile kamu kurum veya kuruluşlarına ait çekici/kurtarıcı araçlar kullanılır. İhtiyaç duyulması halinde, araç çekme, kurtarma ve götürme hizmetleri, ücretleri ile diğer usul ve esaslar belirlenmek şartıyla büyükşehirlerde ulaşım koordinasyon merkezlerince, diğer il ve ilçelerde ise il ve ilçe trafik komisyonlarında karar alınmak suretiyle gerçek veya tüzel kişilere de yaptırılabilir. Çekilen, trafikten men edilen veya muhafaza altına alınan veya bulunduğu yerden kaldırılan araçlar, Büyükşehirlerde Ulaşım Koordinasyon Merkezlerince, diğer il ve ilçelerde ise il ve ilçe trafik komisyonları tarafından yetkilendirilmiş bir park yerine, yetkilendirilmiş park yeri bulunmaması halinde ise varsa trafik kuruluşlarının yoksa mülki idare amirliklerince belirlenecek diğer kamu kurum veya kuruluşlarına ait park yerlerine çekilir... hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Bursa İli, Yıldırım İlçesi, Ahmet Vefik Paşa Mahallesi, ... adresindeki açık otopark ve yediemin otoparkını (... Otoparkı) işleten davacı tarafından, Bursa İl Emniyet Müdürlüğünün 30.06.2016 tarih ve 3077 ve 6648-1 sayılı yazısı ile yedieminlik çalışmalarında usulsüzlük tespit edildiğinin bildirilmesi üzerine Kestel İlçesi Ahmet Vefik Paşa Mahallesinde yer alan ... Otoparkının açık otopark olarak kullanılmasına ilişkin 25.12.2015 tarih ve 647 sayılı UKOME kararının iptalinin uygun olduğu şeklindeki 29.07.2016 tarih ve 480 sayılı UKOME (Ulaşım Koordinasyon Merkezi) kararının tesis edildiği ve bu işleme dayalı olarak davacı tarafından işletilen Yıldırım İlçesinde bulunan... Otoparkı işyerinin mühürlenmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuata bir bütün olarak değerlendirilmesinden anlaşılacağı üzere; işyerlerinin çalışma ve faaliyet konularının ruhsatlarında yer alan "konu" ile sınırlı olduğu, ruhsatta belirlenen dışında bir konuda faaliyet gösterilmesi halinde ruhsata bağlanması mümkün bir faaliyet ise ruhsat alınması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda da davacının Kestel Belediye Başkanlığı'ndan alınmış "açık otopark" faaliyet konulu 05/07/2010 tarih ve 2575 sayılı ruhsat ile faaliyet göstermekte iken Karayolları Trafik Yönetmeliğinin yukarıda aktarılan maddesi uyarınca yediemin olarak da faaliyet gösterdiği ve yediemin olarak yürüttüğü bu faaliyetinde oluşan olumsuzluklar esas alınarak açık otopark olarak kullanıma ilişkin iznin iptal edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının ruhsat konusu faaliyetine ilişkin olarak mevzuata bir aykırılık olduğu tespit edilmeksizin ruhsat konusu faaliyet haricinde yapılan tespitlere dayalı olarak sahip olduğu ruhsat çerçevesinde ticari faaliyette bulunmasını engelleyecek şekilde tesis edilen işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacı istinaf talebinin kabulü ile, Bursa 1. İdare Mahkemesinin 26/04/2018 tarih ve E:2018/365, K:2018/531 sayılı kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline, dava ve istinaf aşamasında yapılan 314,00 TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta gideri avansından artan kısmın mahkemesince davacıya iadesine, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Dairemiz aracılığıyla Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 15/01/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)