(1608 S. K. m. 1) (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği m. 23, 24)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirketin, İzmir İli, Ödemiş İlçesi, Ovakent Beldesi, Camikebir Mahallesi, Hasan Doğan Caddesi, No:9 adresinde faaliyet gösteren akaryakıt ve Otogaz LPG satış istasyonunun, nazım imar planı tadilatına başlanıldığına dair bilgi ve belge sunulana kadar faaliyetten men edilerek kapatılmasına ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin 09/02/2017 tarih ve 01.161 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işyerinin bulunduğu 60 pafta, 4421 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı, Ovakent 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da "Ticaret Alanı" kullanımında kaldığı, işletmenin sadece bu konuda yetkisi bulunmayan 08/12/2000 tarih ve 37 sayılı 3.sınıf ibareli Ovakent Belediye Başkanlığı'nca verilen Akaryakıt-Madeni Yağ Satış İstasyonu faaliyet konulu ruhsatının bulunduğu, 24/12/2004 tarihinden öncesine ait işletme adına düzenlenmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatı kaydının mevcut olmadığı, davalı idarenin Ruhsat Denetim ekiplerince yapılan inceleme sonucunda; akaryakıt istasyonu olarak düzenlenmiş yapı kullanma izin belgesinin olmadığı, (LPG) Otogaz tankının ruhsat verilen …….. nolu parsel dışında ……… nolu parselde kaldığı, bayilik sözleşme süresinin dolduğu, ruhsata esas bilgi ve belgelerin güncellenmesi, akaryakıt tank ve teçhizatlarında yürürlükteki mevzuata göre düzenleme yapılması gerektiği yönünde tespitlerin yapıldığı, davalı idarece davacı şirketin defaten uyarılması, süre verilmesine karşın davacı şirket tarafından nazım imar plan değişikliği müracaatının yapılmadığı ve eksikliklere ilişkin bilgi ve belgelerin sunulmadığından bahisle davacı şirkete ait akaryakıt ve (LPG) otogaz satış istasyonun nazım imar plan tadilatına ilişkin işlemin başlatıldığına dair bilgi-belge sunulana kadar faaliyetten men edilerek kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddeden İzmir 3.İdare Mahkemesi’nin 02/03/2018 gün ve E:2017/475, K:2018/238 sayılı kararının; akaryakıt istasyonuna Ovakent Belediye Başkanlığı tarafından, 08/12/2004 ve 11/03/2014 tarihlerinde olmak üzere iki defa ruhsat verildiği, işyerinin yürürlükte bulunan tüm yasa ve yönetmeliklere göre ruhsatlandırılarak faaliyette bulunduğu, işyerinin kapatılmasının usule ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek, istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinafa konu kararın usule ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; davacı şirketin, İzmir İli, Ödemiş İlçesi, Ovakent Beldesi, Camikebir Mahallesi, Haşan Doğan Caddesi, No:9 adresinde faaliyet gösteren akaryakıt ve otogaz LPG satış istasyonunun, nazım imar planı tadilatına başlanıldığına dair bilgi ve belge sunulana kadar faaliyetten men edilerek kapatılmasına ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeni’nin 09/02/2017 tarih ve 01.161 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1.maddesinde, "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve sahaliyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32.maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği'n 23.maddesinde,"(Değişik: 19/3/2007-2007/11882 K.) İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’deyer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.
İkinci sınıf gayrisıhhi müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese olarak açılması durumunda sıhhi nezarete tabi tutulması yeterlidir" kuralı, 24.maddesinde, "Gayrisıhhi müesseseler, çevre ve toplum sağlığı açısından yetkili idareler tarafından denetlenir. Yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişi gerekli tedbirleri almak veya aldırmakla sorumludur." kuralı yer almış bulunmaktadır.
Dava konusu yer 2.sınıf gayrisıhhi müessese olarak faaliyet gösteren bir ticari işletmedir. Hukuken geçerli bir işyeri açma ve çalışına ruhsatı olan 2.sınıf gayrisıhhi müesseselerin denetimine ilişkin düzenleme, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği'nin 23. ve 24.maddelerinde yer almış olup, buna göre; yetkili idarelerin, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelerin esas alınacağı, ruhsat verilmesini takiben çevre ve toplum sağlığı açısından yetkili idareler tarafından yapılacak kontrol ve denetimlerde yukarıda belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsatın, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyerinin kapatılacağı düzenlemiş bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, İzmir İli, Ödemiş İlçesi, Ovakent Beldesi, Camikebir Mahallesi, Hasan Doğan Caddesi, No:9 adresinde faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt ve LPG otogaz satış istasyonu için 6360 sayılı Kanun uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan mülga Ovakent Belediye Başkanlığı'nca 01/02/2005 tarih ve 2005/01 sayı ile taşınmazın üzerindeki tesis için akaryakıt ruhsatı (2.sınıf gayrisıhhi müessese) düzenlendiği, ardından yine Ovakent Belediye Başkanlığı tarafından 11/03/2014 tarih ve 2014/07 sayılı belge ile bu kez akaryakıt ve LPG satış istasyonuna ilişkin 2.sınıf gayrisıhhi müessese kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği, ruhsatların dayanağı belgelerinin arşiv dosyasında yer almaması nedeniyle davalı idarece Ödemiş Belediye Başkanlığından ve işletmeciden ilgili evrakların istenildiği, davalı idarece yapılan incelemeler sonucunda 08/12/2000 tarihinde Ovakent Belediyesinin akaryakıt ve madeni yağ satış istasyonu ruhsatı düzenleme yetkisinin olmadığı, yetkinin İzmir Valiliği’ne ait olduğu, 01/02/2005 tarihli ruhsatın İse akaryakıt istasyonuna ilişkin plan kararının nazım imar planında gösterilmeksizin verildiği, LPG ilavesi için düzenlenen 11/03/2014 tarihli ruhsatın da bu faaliyetin nazım imar planında gösterilmediğinden bahisle davacı, şirkete ait akaryakıt ve otogaz LPG satış istasyonunun faaliyetten men edilerek kapatılmasına ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Encümeni’nin 09/02/2017 tarih ve 01.161 sayılı kararı üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdarenin; idari dava açma süresi içinde hukuka aykırılığım saptadığı idari işlemi geri alması mümkün olduğu gibi, bu sürenin geçirilmesinden sonra da, açık hata, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı ve hilesini tespit ettiği takdirde, işlemi süre şartı aranmaksızın her zaman geri alabileceği, idari yargının yerleşik içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Bakılan davada, dava konusu akaryakıt ve otogaz LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyerinin bulunduğu 60 pafta, 4421 parsel sayılı taşınmazın, 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği, Ovakent 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da "Ticaret Alanı" kullanımında kaldığı, nazım imar plan tadilatına ilişkin işlemin başlatıldığına dair bilgi-belge sunulana kadar faaliyetten men edilerek kapatılmasına karar verilmişse de dava konusu işyerine ait hukuken geçerli bir 2.sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının mevcut olduğu, bu ruhsatın hukuka aykırı bir şekilde düzenlendiğinin idarece sonradan yapılan denetimlerde tespiti halinde, davacıya süre verilerek eksikliğin ve/veya hukuka aykırılığın giderilmesinin istenilmesi, verilen süre içinde eksiklik ve/veya hukuka aykırılığın giderilmemesi halinde ruhsatın iptal edilerek, işyerinin kapatılacağı açıktır.
Belirtilen duruma göre, davacı şirkete ait akaryakıt ve otogaz LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyerinin hukuken geçerli işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunması ve yönetmelikte düzenlenen 23. ve 24. maddeleri uyarınca işyerinde tespit edilen eksiklik ve/veya aykırılığın idarece verilen süre içinde giderilmemesi nedeniyle ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılmaması karşısında 1608 sayılı Kanun uyarınca işyerinin faaliyetten men edilerek kapatılmasına ilişkin dava konusu kararda hukuka uyarlık, istinafa konu kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu İzmir 3. İdare Mahkemesi'nin 02/03/2018 gün ve E:2017/475, K:2018/238 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 442,90 TL yargılama giden ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.090,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta ücreti avansından artan miktarın Mahkemesince HMK'nun 333.maddesi uyarınca yatıranlara iadesine, bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere, 27/12/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)