(2709 S. K. m. 38) (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 5, Geç. m. 3) (Gıda Üretim ve Satış Yerleri Hakkında Yönetmelik Ek 10)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, İstanbul İli, F. İlçesi, Ayvansaray Mahallesi, Sultançeşme Caddesi, No:2 adresinde bulunan Sarıhan Ekmek Fırını adlı iş yerine mevzuata aykırı olarak verilen 07.03.2017 tarih ve 2017/0447 Sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali, anılan işyerinin mühürlenmesi ve faaliyetine son verilmesi istemiyle açılan davada; "Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından, İstanbul İli, F. İlçesi, Ayvansaray Mahallesi, Sultançeşme Caddesi, No:2 adresinde bulunan Sarıhan Ekmek Fırını-Yıldırım Unlu Mamulleri Gıda İnş. Turz.Tekstil San. Tic. Ltd.Şti. Adlı işyerinin inşaat ruhsatına ve eklerine aykırı olacak şekilde değişiklik yapıldığı ve endüstriyel fırına dönüştürülmeye çalışıldığı gerekçesiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline iş yerinin faaliyetten meni istemiyle 30.10.2017 tarihinde davalı belediyeye başvuruda bulunulduğu, F. Beledeiyesi Ruhsat Müdürlüğü'nce 06.11.2017 tarih ve E.68889 Sayılı cevap dilekçesiyle söz konusu işyerinin mevzuata uygun olarak ruhsatlandırıldığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, mevzuata aykırı olarak verildiği iddia edilen 07.03.2017 tarihli ve 2017/0447 Sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu işyerinin 07.03.2017 tarihinde 2017/0447 sayı ile ruhsatlandırıldığı, taşınmaza ilişkin 10.05.1999 tarih ve 4073 Sayılı yapı kullanma izin belgesinin bulunduğu, 2010 yılında da ayrıca ruhsatlandırıldığı, 24.02.2017 tarihli muayene raporuyla fırının mevcut haliyle faaliyete uygun olduğunun tespit edildiği, yukarıda yer verilen İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin geçici 3.maddesi uyarınca söz konusu maddenin yayım tarihinden önce alınan yapı kullanma izin belgesinde yapının kullanım amacının fırın olarak belirlendiği ve bu haliyle ayrık nizamda bulunma şartının dava konusu işyeri bakımından gerekli olmadığı, gerekli denetimlerin ve ruhsatlandırmanın davalı idare tarafından mevzuata uygun olarak yapıldığı hususları dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle davanın reddine karar veren İstanbul 2. İdare Mahkemesi'nin 21/06/2018 tarih ve E:2018/118, K:2018/1153 Sayılı kararının; özel yapı şeklini gerektiren işyerinin tüm kat maliklerinin onayını gerektirdiği, keşif yapılarak yasal şartları taşıyıp taşımadığının tespit edilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verildiği iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
KARAR: Uyuşmazlık; İstanbul İli, F. İlçesi, Ayvansaray Mahallesi, Sultançeşme Caddesi, No:2 adresinde bulunan Sarıhan Ekmek Fırını adlı iş yerine davalı F. Belediye Başkanlığınca verilen 07.03.2017 tarih ve 2017/0447 Sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali, anılan işyerinin mühürlenmesi ve faaliyetine son verilmesi isteminden doğmuştur.
İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
560 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan 10.7.1996 gün ve 22682 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gıda Üretimi ve Satış Yerleri Hakkında Yönetmeliğin "Ekmek ve Ekmek Çeşitlerini Üreten İşyerlerinin Taşıması Gereken Ek Teknik ve Hijyenik Özellikler" başlıklı Ek-10/A maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "Ekmek ve ekmek çeşitleri üreten işyerleri; ayrık nizamda müstakil binalarda kurulur ve binanın tamamı işyeri ve müştemilatına tahsis edilir. Sanayi bölgeleri ile mesken amacıyla kullanılmayan müstakil binalarda kurulan süper, hiper, gross, mega marketlerin bünyesinde, kendi müşterilerine satış yapmak üzere faaliyet gösteren ekmek ve ekmek çeşitleri üreten işyerlerinde; ayrık nizam ve binanın tamamı sadece işyeri ve müştemilatına tahsis edilme hususları aranmaz. Ancak, bu binalardaki bölümlerin hiçbiri, insanların ikametine mahsus yerler olarak kullanılamaz" düzenlemesi yer almakta iken 6.5.2003 gün ve 25100 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik değişikliği ile söz konusu madde yürürlükten kaldırılmış ise de; Danıştay Sekizinci Dairesinin 25.4.2004 gün ve E:2003/3172, K:2004/2429 Sayılı kararıyla ilgili Yönetmelik değişikliği iptal edilmiş ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16.5.2007 gün ve E:2004/2507, K:2007/957 Sayılı kararıyla onanmıştır.
14/07/2005 tarih ve 2005/9207 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilerek 10/08/2005 tarih ve 25902 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması..." hükmü yer almaktadır.
Anılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 25.7.2010 gün ve 27652 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle eklenen 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinde; "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" hükmü yer almakta iken; Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 Sayılı kararıyla anılan bendin iptaline karar verilmiş; 26/11/2014 ve 29187 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi; "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde değiştirilmiştir. Ruhsatlandırılma şartları arasında sayılmaya devam edilmekle birlikte, Yönetmelik'e eklenen geçici 3. madde ile bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmayacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan; ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınlarının devredilemeyeceği düzenlenmiştir.
Dava dosyası ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile Dairemizce 06.03.2019 tarihinde yapılan ara kararına gönderilen cevapların incelenmesinden; taşınmaza ilişkin 10.05.1999 tarih ve 4073 Sayılı yapı kullanma izin belgesinin bulunduğu, 22.07.2010 tarih ve 2010-2927 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile Vefa Ekmek Gıda San. Kafe İnş. Tic. Ltd. Şti. nin faaliyet konusu "Ekmek ve Ekmek Çeşitl. İml. Ve Satış Yeri" olarak çalıştırıldığı, işletmenin 17.10.2016 tarihinde davaya konu şirkete devredildiği, 24.02.2017 tarihli muayene raporuyla fırının mevcut haliyle faaliyete uygun olduğunun tespit edildiği, dava konusu işyerinin 07.03.2017 tarihinde 2017/0447 sayı ile ruhsatlandırıldığı, yapı kullanma izin belgesinde yapının kullanım amacının "fırın"olarak belirlendiği, ancak müstakil olmadığı, "2NK:Mesken" olduğu ve kullanım amacının değiştirilmediği, davacı Esnaf Odası tarafından, İstanbul İli, F. İlçesi, Ayvansaray Mahallesi, Sultançeşme Caddesi, No:2 adresinde bulunan Sarıhan Ekmek Fırını-Yıldırım Unlu Mamulleri Gıda İnş. Turz.Tekstil San. Tic. Ltd.Şti. adlı işyerinin inşaat ruhsatına ve eklerine aykırı olacak şekilde değişiklik yapıldığı ve endüstriyel fırına dönüştürülmeye çalışıldığı gerekçesiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali, mühürlenmesi ve işyerinin faaliyetten meni istemiyle 30.10.2017 tarihinde davalı belediyeye başvuruda bulunulduğu, F. Belediyesi Ruhsat Müdürlüğü'nün 06.11.2017 tarih ve E.68889 Sayılı dava konusu işlemiyle söz konusu işyerinin mevzuata uygun olarak ruhsatlandırıldığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, mevzuata aykırı olarak verildiği iddia edilen 07.03.2017 tarihli ve 2017/0447 Sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, Dairemizin 06.03.2019 tarihli ara kararı ile ihbarda bulunulmasına karşın davaya müdahil olmayan Sarıhan Ekmek Fırını-Yıldırım Unlu Mamulleri Gıda İnş. Turz. Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. nin bulunduğu taşınmazın yapı kullanım izin belgesinde, yapının kullanım amacının "fırın" olarak belirlendiği, ancak müstakil olmadığı, "2NK:Mesken" olduğu, "2NK: Mesken" olan dairenin kullanım amacının değiştirilmediği bu haliyle Yönetmelik'te belirtilen özel koşulları (müstakil ve ayrık nizam da bulunma koşulunu) taşımadığı anlaşıldığından, İstanbul İli, F. İlçesi, Ayvansaray Mahallesi, Sultançeşme Caddesi, No:2 adresinde bulunan Sarıhan Ekmek Fırını adlı iş yerine davalı F. Belediye Başkanlığınca verilen 07.03.2017 tarih ve 2017/0447 Sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatında hukuka uygunluk görülmediğinden, anılan ruhsatın iptali ile işyerinin mühürlenmesi ve faaliyetine son verilmesi isteminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır
İdare Mahkemesince, her ne kadar dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın 2010 yılında "fırın" olarak ruhsatlandırıldığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin geçici 3.maddesi uyarınca söz konusu maddenin yayım tarihinden önce 1999 yılında alınan yapı kullanma izin belgesinde yapının kullanım amacının "fırın" olarak belirlendiği ve bu haliyle ayrık nizamda bulunma şartının dava konusu işyeri bakımından gerekli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de yukarıda bahsedilen Gıda Üretimi ve Satış Yerleri Hakkında Yönetmeliğinin yayımlandığı 10.7.1996 tarihinden itibaren her mevzuatta "bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olma" koşulunun bulunduğu tartışmasız olup, yapı kullanma izin belgesinde üst katı mesken olan bu haliyle "müstakil ve ayrık nizamda bulunma şartını taşımayan" taşınmazın yapı kullanma izin belgesi değişikliğinin yapıldığı 1999 yılında da, "fırın" işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği 2010 yılında da mevzuatta aranılan koşulları taşımadığı görüldüğünden, İdare Mahkemesi'nin gerekçesinde yasal isabet görülmemiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle; istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 2. İdare Mahkemesi'nin 21/06/2018 tarih ve E:2018/118, K:2018/1153 Sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline, dava ve istinaf aşamasında yapılan 401,20 TL yargılama giderinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kararın kesinleşmesini takiben yersiz olarak alınan 35,90 TL harcın davacıya iadesine, posta gideri avansından artan kısmın mahkemesince taraflara iadesine, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Dairemiz aracılığıyla Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 07/05/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)