(2577 S. K. m. 45, 46)
İSTEMİN ÖZETİ: DAĞ/480-128/11095 sayılı dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirket tarafından, sözleşmeli bayisi olarak faaliyet gösteren BAY/454-411/03721 lisans numaralı .... unvanlı akaryakıt istasyonunda stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda günlük olarak izlenilmesine yönelik otomasyon sistemini kurmadığından bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun fiil tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (4) numaralı alt bendi ve Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca 2011 Yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ uyarınca 739.666 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 09/03/2017 tarih ve 6964-14 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirket tarafından, sözleşmeli bayisi olarak faaliyet gösteren .... unvanlı akaryakıt istasyonunda stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin, elektronik ortamda, günlük olarak izlenebilmesine yönelik otomasyon sisteminin 30.06.2011 tarihi itibariyle kurulmadığı, her ne kadar davacı şirket ile söz konusu bayisi arasında istasyon otomasyon sisteminin kurulmadığı gerekçesiyle 30.06.2011 tarihinde karşılıklı fesih protokolü imzalanmış ise de süresi içerisinde yapılmayan ve davalı idareye bildirilmeyen ilgili fesih protokolünün davacı şirketin mevzuatta öngörülen yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı görülmekle dağıtıcı lisans sahibi olan davacı şirketin, bahse konu sözleşmeli bayisine ait akaryakıt istasyonunda stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda, günlük olarak izlenebilmesine yönelik otomasyon sistemini 30.06.2011 tarihine kadar kurmadığından bahisle tesis edilen 739.666 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak, Ankara 13. İdare Mahkemesi'nce verilen 24/05/2018 tarih ve E:2017/2760, K:2018/1128 sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Ankara 13. İdare Mahkemesi'nce verilen 24/05/2018 tarih ve E:2017/2760, K:2018/1128 sayılı karar usul ve hukuka uygun olup istinaf başvurusunun kabulünü gerektiren bir neden bulunmadığından, davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine, yargılama giderlerinin başvuruda bulunan taraf üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın ve istenilmesi halinde ilgili tarafa iadesine, 2577 sayılı Yasanın değişik 46. maddesi uyarınca kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay ilgili Dairesine temyiz yolu açık olmak üzere, 04/04/2019 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
Davacı şirket tarafından, sözleşmeli bayisi olarak faaliyet gösteren .... ünvanlı akaryakıt istasyonunda stok hareketleri ve akaryakıt alım-satım işlemlerinin elektronik ortamda günlük olarak izlenilebilmesine yönelik otomasyon sistemini kurmadığından bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun fiil tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrası (a) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca 739.666 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 09/03/2017 tarih ve 6964-14 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; davanın reddine ilişkin olarak Ankara 13. İdare Mahkemesi'nce verilen 24/05/2018 tarih ve E:2017/2760, K:2018/1128 sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılması istenilmektedir.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Dağıtım" başlıklı 7. maddesinde; "Dağıtıcı lisansı sahipleri, akaryakıt olarak tanımlanan ürünlerin dağıtım hakkına sahip olur.
Dağıtıcı lisansı sahipleri, kendi mülkiyetlerindeki veya sözleşmelerle oluşturacakları bayilerinin istasyonlarına akaryakıt dağıtımının yanı sıra, serbest kullanıcılara akaryakıt toptan satışı ve depolama tesislerinin yakınındaki tesislere boru hatları ile taşıma faaliyetlerinde bulunabilir. Dağıtıcılar başka akaryakıt dağıtıcılarının bayilerine dağıtım yapamazlar.
Dağıtıcılar, yıllık pazarlama projeksiyonları yapmak ve detayları ile her yıl Kuruma Şubat ayı içinde vermekle yükümlüdür. Yıl içinde, üçer aylık dönemlerde projeksiyonlarının gerçekleşme değerlemesini yaparak Kuruma; Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarında verir ve projeksiyonlarında oluşan yüzde ondan fazla artış ve eksilişleri açıklarlar.
Dağıtıcılar, 2 nci maddenin birinci fıkrasının (10) ve (13) numaralı bentlerinde belirtilen şekilde sözleşme ile bayilikler oluşturur. Bayilik süresi bitiminden üç ay öncesinde bayiliğin devamı için sözleşme yenilenemez ise sürenin bitimine kadar dağıtıcı, bayinin ikmal ihtiyacını karşılar. Süre bitiminde bayi, sözleşme yaptığı yeni dağıtıcının ürünlerini pazarladığı anlaşılacak şekilde faaliyetine devam eder ve en geç bir ay içinde eski dağıtım şirketi ile ilgili tüm belirtileri kaldırır.
Dağıtıcıların kendi işlettiği istasyonlar aracılığı ile yaptığı satış, dağıtıcının toplam yurt içi pazar payının yüzde onbeşinden fazla olamaz. Dağıtıcıların yurt içi pazar payı, toplam yurt içi pazarın yüzde kırkbeşini geçemez. Dağıtıcı, kendi işlettiği istasyonlara sübvansiyon ve bayi istasyonlarından farklı uygulama yapamaz.
Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumun bu sisteme erişimini sağlar. Kurum; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği ölçüde bu sisteme doğrudan erişimini sağlar. Kurum, yukarıda sayılan kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duyacağı bilgi ve belgeleri yine görevlerinin gerektirdiği ölçüde verir. Söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara 19 uncu maddede öngörülen miktarda idari para cezası uygulanır. Dağıtıcı lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali yapamaz.
Dağıtıcılar, tescilli markası altında yapılan faaliyetlere ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapmak, bayilik iptallerini gerekçeleriyle birlikte Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Akaryakıt dağıtımı için kurulacak tesis ve ekipmanlara ilişkin teknik, güvenlik, çevre ve benzeri kriterler Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü getirilmiş, 19. maddesinin 2. fıkrası c) bendinde; "Aşağıdaki hallerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir." hükmü, 3. alt bendinde de; "5 inci, 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 17 nci maddelerin ihlali". aşağıdaki haller arasında yer almıştır.
1240 sayılı Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisans Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Kararın 21.02.2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren değişik halinde; "Denetim Sistemi Kurma ve Uygulama Yükümlülüğü" başlıklı 4. maddesinde; (1) Dağıtıcı lisansı sahipleri, tescilli markası altında bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir bayi denetim sistemi kurar ve uygular. Bu kapsamda dağıtıcı lisansı sahibi:
a) Akaryakıt istasyonlarında akaryakıt hareketlerini elektronik ortamda izlenebilmesine yönelik istasyon otomasyon sistemi kurar. Bayi denetim sistemi ile bayilerindeki akaryakıt hareketlerini izler ve raporlar.
b) Bayi denetim sistemi kapsamındaki;
i. Kurum tarafından belirlenen web hizmeti aracılığıyla Kuruma sağlayacağı elektronik verileri,
ii. Kurumun erişimine ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği ölçüde erişimine imkân sağlayan uzaktan erişim sistemini,
iii. Bildirim sistemi aracılığıyla göndermesi gereken bildirimleri, otomasyon sistemi kılavuzuna göre oluşturur ve Kuruma sunar.
c) Kurum tarafından uzaktan bayi denetim sistemini anlık sorgulanmasına yönelik olarak Ek-2’de yer alan tanımlara uygun web hizmetlerini Kurumun erişimine sunar.
ç) Bayi denetim sistemi kapsamında elde edilen verilerden faydalanarak Kurumun ayrıca talep edeceği her türlü bilgi, belge ve raporları hazırlar.
d) Bayi denetim sistemine, istasyon otomasyon sistemindeki aykırılıkları tespit etmeye yönelik veriler arası karşılaştırmaları da içeren otomatik uyarı sistemi kurar ve uygular.
e) İlk defa lisans alacak olan bayiler için lisans alma tarihinden, lisanslı bayinin dağıtıcı değiştirmesi halinde ise dağıtıcı değişikliğinin lisansa derç tarihinden itibaren en geç bir ay; dağıtıcı şirket birleşmeleri veya dağıtıcı şirketin devredilmesi durumunda birleşme veya devirden itibaren altı ay içerisinde akaryakıt istasyonundaki kurumsal kimlik çalışmalarını tamamlar. Bayilik sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, piyasa faaliyetine devam edilen istasyonda bulunan kurumsal kimlik öğeleri; Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde öngörülen süreler içerisinde dağıtıcı değişikliği tadilinin yapıldığı tarihe kadar veya süresi içinde tadil başvurusu yapılmaması ya da Kuruma yeni bayilik sözleşmesi ibraz edilmemesi nedeniyle bayilik lisansının sona erdirildiği tarihe kadar kaldırılamaz.
(2) Dağıtıcı lisansı sahiplerinin ve bayilik lisansı sahiplerinin Kurum tarafından bayilik lisansında dağıtıcı değişikliği tadili yapılıncaya ve/veya ilgili bayilik lisansı sona erinceye veya iptal edilinceye kadar bayi denetim sistemi kapsamındaki yükümlülükleri devam eder.” kuralı, “İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar " başlıklı 5. maddesinin (1) Dağıtıcı lisansı sahipleri, a) Akaryakıt istasyonlarında tadilat dışında kalan her yerde (tank, geçici tank, pompa vs.) istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olmasını ve bayi denetim sistemi kapsamında veri kaybı oluşmamasını sağlar. b) Bayilerindeki istasyon otomasyon sistemi usul ve esaslara uygun olacak şekilde çevrim içi olana kadar ilgili bayiye akaryakıt ikmali yapamaz. c) Bayi denetim sisteminde ve/veya istasyon otomasyon sisteminde oluşan arızaları, ilk arızanın meydana geliş tarihinden itibaren en geç 10 gün içerisinde giderir. ç) Bayilik lisansı sahiplerinin lisanslarında Kurum tarafından dağıtıcı değişikliği tadili yapıldığı günden itibaren 10 gün içerisinde istasyon otomasyon sistemini çalışır hale getirir. d) Elde ettiği ticari sır niteliğindeki bilgilerin güvenliğinden ve gizliliğinden sorumludur. e) Bayi denetim sistemi kapsamında yer alan elektronik verilerde değişiklik yapamaz. f) Bayisinin talebi halinde istasyonuna ait elektronik verileri bayisiyle paylaşır. g) Otomasyon sistemi kılavuzunda yer alan uzaktan erişim sistemi ile oluşturulması gereken raporlara ait verileri, zaman damgası ile en geç 3 gün içerisinde işaretler...." kuralı getirilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, 13.06.2011 tarihli Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı yazısıyla; tüm dağıtıcı lisans sahiplerinden 30.06.2011 tarihine kadar otomasyon sistemi kurulumları tamamlanan ve tamamlanmayan istasyon bilgilerinin 04/07/2011 tarihine kadar Petrol Piyasası Bilgi Sistemi aracılığıyla elektronik imza kullanarak bildirilmesinin istenildiği, 14.07.2011 tarihli Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı yazısıyla; otomasyon kurulmadığı beyan edilen istasyonların ve bağlı olduğu dağıtıcıların Denetim Dairesi Başkanlığına bildirildiği açıklamasına Soruşturma Raporunda yer verilmiştir.
Uyuşmazlık, dağıtım şirketi olan davacıya, 30.06.2011 tarihine kadar kurması gereken otomasyon sistemini kurmaması nedeniyle Yasa hükmü gereği idari para cezası uygulanması gerekeceği kuşkusuz olmakla birlikte, otomasyon sistemine işlerlik kazandırmadığı her bayiden dolayı ayrı ayrı idari para cezası mı uygulanacağı, yoksa Kurul tarafından ilk defa getirilen ve her dağıtım şirketi yönünden ayrı görevler olarak değil belirlenen tarihe kadar bir defada topluca yapılması gereken bir görev olarak mı dolayısıyla tek ceza mı uygulanmalı sorusuna cevap verilmesini gerekli kılmaktadır.
Kurul kararları ile akaryakıt istasyonu otomasyonunu kurma yükümlülüğünün en son tarihi 30.06.2011 olarak belirlenmiştir. Bu tarihe kadar mevcut bayilerde otomasyon sisteminin kurulmaması hali, bir başka deyişle bayilerin bütünü için otomasyon sisteminin oluşturulmaması hali için idari yaptırım öngörülmüştür. Görev; dağıtıcının bayilerini kapsayan bütün yönünden tektir. Bu halde öngörülen sistemin kurulmaması hali tek bir fiildir. Dağıtıcı yönünden her bayi yönünden kurulmaması hali ayrı ayrı cezalandırmayı gerektiren farklı fiiller olarak düzenlenmemiştir. Ancak yukarıda açıklandığı üzere fiilin tespitini gerekli kılan bu tarih itibariyle otomasyon sistemini kurma yükümlülüğünü yerine getirmediği saptanan dağıtıcı firmaya, idari yaptırım uygulanması sonrasında, bu görevin yerine getirilmemesi durumunun devamında, artık her bayi yönünden fiil, farklı bir fiil olarak değerlendirilerek ayrı ceza uygulanacaktır.
Dosya içerisindeki mevcut dökümanlardan, davacı firmanın 34 bayisi için 30.06.2011 tarihine kadar otomasyon sistemi kurma yükümlülüğünü yerine getirmediği ve uyuşmazlığa konu bayi yönünden de bayilik sözleşmesinin 30.06.2011 tarihinde feshedilmesi nedeniyle idari para cezasının uygulandığı anlaşılmakta, davacıya idari para cezasının uygulanması gerektiğinde ve esas alınan ceza tutarında tartışma bulunmamakla birlikte, her bayi yönünden yükümlülüğün ayrı ayrı değerlendirilerek bayi sayısı ile çarpılmak suretiyle hesaplanan tutarda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bu durumda, mevzuat hükümlerine aykırı olarak kurmakla yükümlü olduğu, akaryakıt istasyonunda stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda günlük olarak izlenebilmesine yönelik otomasyon sistemini, bayilik lisansı devam eden ve BAY/454-411/03721 sayılı bayilik lisansı ile faaliyet gösteren ....'ye ait istasyonda 30.06.2011 tarihine kadar kurmadığı tespit edilen davacı şirketin fiili nedeniyle fiil tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 5015 sayılı Kanunun 19. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin (4) numaralı alt bendi ve Petrol Piyasası Kanununun 19. maddesi uyarınca 2011 yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ hükümleri gereği 739.666,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle verilen kararın, istinaf isteminin kabulü ile kaldırılması dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği görüşü ile karara katılmıyorum. (¤¤)