(5580 S. K. m. 1, 7) (5326 S. K. m. 5) (5237 S. K. m. 7)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirket bünyesinde faaliyette bulunan Özel Bursa ..... Anadolu Lisesi, Ortaokulu ve İlkokulu'nun 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7.maddesi uyarınca sürekli olarak kapatılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümleri ile yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişiler ile Türkler ile yabancıların ortak olduğu özel hukuk tüzel kişilerinin açabilecekleri okulların "yabancı okullar ve milletlerarası özel öğretim kurumları" olarak sınırlandırılmış bulunması karşısında, şirketin kurucu tüzel kişiliği ortakları arasında yabancı uyruklu/yabancı sermaye bulunduğundan davacı şirketin kurucusu bulunduğu özel öğretim kurumlarının sürekli olarak kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddi yönünde Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 08/06/2017 gün ve E: 2017/90, K: 2017/2138 Sayılı kararın davacı tarafından dava dilekçesinde de belirtilen gerekçelerle mevzuata ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı savunularak istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi talep edilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince; Dairemizin 21/09/2017 tarih ve E:2017/3246, K:2017/3020 Sayılı kararının, Danıştay 8. Dairesinin 26/03/2018 tarih ve E:2017/7365, K:2018/1663 Sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyuldu ve dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü;
KARAR : Dava; davacı şirket bünyesinde faaliyette bulunan Özel Bursa ..... Anadolu Lisesi, Ortaokulu ve İlkokulu'nun 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7.maddesi uyarınca sürekli olarak kapatılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmış, Ankara 4. İdari Dava Dairesi 'nce davanın reddi yönünde verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Dairemizce reddine karar verilmiş, söz konusu Dairemiz kararının temyizi üzerine Danıştay 8. Dairesi'nce kararın bozulmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Dairemize iade edildiği görülmüştür.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; bu Kanunun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsadığı, aynı kanunun " Kurum Açma İzninin İptali, Kurumun Kapatılması, Devri ve Nakli" başlıklı 7. maddesinde "Kurum açma izni verilen kurumlarda iki yıl içinde öğretime başlamayan ile amacı dışında kullanıldığı tespit edilen kurumun, kurum açma izinleri iptal edilir. Özel öğretim kurumların, kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi veya izinsiz değişiklik yapması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırılmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırılması, reklam ve ilana ilişkin gerekli şartların yerine getirilmemesi halinde, davranışın ağırlık derecesine göre onbeş günden az olmamak kaydıyla üç aya kadar geçici olarak, 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçlarıyla temel ilkelerine uymayan, kurumunu mevzuata uygun kapatmayan, geçici olarak kapatma cezası alan ve aynı fiili tekrar işleyen kurumlar ise sürekli olarak kurum açma izni veren makam tarafından kapatılır." kuralı bulunmakta iken ve dava devam ederken dava konusu işlemin dayanağı olan 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nunda 02/12/2016 gün ve 6764 Sayılı Kanun'un 62. maddesiyle yeni düzenleme yapılmış ve buna göre, anılan kanunun değişik 7. maddesinde; "Kurum açma izni verilen kurumlarda iki yıl içinde öğretime başlamayan ile amacı dışında kullanıldığı tespit edilen kurumun, kurum açma izinleri iptal edilir.
Özel öğretim kurumlarının, kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi veya izinsiz değişiklik yapması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırılmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırılması, reklam ve ilana ilişkin gerekli şartların yerine getirilmemesi halinde, davranışın ağırlık derecesine göre onbeş günden az olmamak kaydıyla üç aya kadar geçici olarak, 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçlarıyla temel ilkelerine uymayan, kurumunu mevzuata uygun kapatmayan, geçici olarak kapatma cezası alan ve aynı fiili tekrar işleyen kurumlar ise sürekli olarak kurum açma izni veren makam tarafından kapatılır hükmü yer almakta iken madde metni 09.12.2016 tarih ve 29913 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6764 Sayılı Kanun'un 62. maddesiyle birinci ve ikinci fıkraları ile beşinci fıkrasının ikinci cümlesi değiştirilerek, "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.
Özel öğretim kurumunun;
a-) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,
b-) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,
c-) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,
d-) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,
e-) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,
f-) 14/6/1973 tarihli ve 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,
g-) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
h-) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,
hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. "şeklinde yeniden düzenlenmiş ve fiilin ağırlığına göre verilen kapatma yaptırımının kaldırılarak, maddede belirtilen şartların ilk ihlalinde idari para cezasının verilmesi öngörülmüştür.
Öte yandan, 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun "zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, 26.9.2004 tarihli ve 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerin kabahatler bakımından da uygulanacağı düzenlenmiş olup, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur." hükmüne yer verilmiştir.
Ceza Hukuku kökenli bir ilke olan" lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiil sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunuyorsa veya sonradan yürürlüğe giren düzenleme suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine ise, sonraki normun daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir. Kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. Bu anlamda idari işlem niteliğindeki yaptırımın da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, ilke olarak suç ve cezadan lehe olan normun uygulanması kuralının bu yaptırımlar yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla, fiilin işlendiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise yaptırım uygulanacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır. Ancak lehe hükmün uygulanması amacıyla verilecek bir iptal kararının başka yaptırımların uygulanmasına engel olmayacağı da tabiidir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının ortakları arasında yabancı sermaye bulunması ve verilen sürelerde tüzel kişilik yapısının 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine uygun hale getirilmemesinden bahisle davacının bünyesinde faaliyette bulunan Özel Bursa ..... Anadolu Lisesi, Ortaokulu ve İlkokulu'nun 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7.maddesi uyarınca sürekli olarak kapatılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı'nın 8.10.2015 tarih ve 10084372 Sayılı işlemi ile anılan işleme dayalı tesis edilen işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, yapısında yabancı unsuru bulunduran işyerleri hakkında kapatma işlemi uygulanması gerekmekle beraber, 5580 Sayılı kanunun 7. maddesi hükmü ile bu durumdaki işyerleri hakkında önce idari para cezası uygulanacağının öngörülmüş olması karşısında, lehe olan hükümlerin uygulanması suretiyle davacı şirkete ait eğitim kurumu hakkında ancak tekrarında sürekli kapatma kararı verilmesi gerekeceğinden, idarece önceki tepsitler sebebiyle verilen geçici kapatma kararlarının yukarıda açıklanan Kanun ve ilgili Yönetmelik gereği kesinleşip kesinleşmediğinin tespitinden sonra yeni işlem tesisi gerekeceğinden, davacı şirketin yasa hükmüne aykırı bir biçimde yapısında yabancılık unsuru bulunduran bir şirket olması nedeniyle işyerinin sürekli kapatılmasında yukarıda belirtilen gerekçe ile hukuka ve mevzuata uyarlık görülmemiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu kararın kaldırılmasına; 2577 Sayılı Kanun'un 45/4 maddesi uyarınca incelenen davada dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan mahkeme, istinaf ve temyiz safhasına ait toplam 978,45-TL yargılama giderinin ve iş bu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesi uyarınca 1.090,00 TL vekalet ücretinin davalı idarece davacıya verilmesine; artan tebligat avansının davacıya iadesine, anılan Yasanın 46. maddesinin (c) bendi gereğince 30 gün içerisinde Danıştay’a temyiz yolu açık olmak üzere 13/06/2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)