(2577 S. K. m. 45) (3194 S. K. m. 21, 26, 27, 30, 32, 42)
Edirne İdare Mahkemesinin 21/03/2018 tarih ve E:2017/1031, K:2018/317 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Edirne İli, Merkez İlçe, ......... Mahallesi, 1714 ada 1 parsel nolu taşınmaz üzerindeki yapıda ruhsat ve mimari projeye aykırı olarak ilave yapıldığı gerekçesiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkılması için davacıya yedi gün süre verilmesine ve süre sonunda idare tarafından yıkılacağının bildirilmesine ve aynı kanununun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 3.282,51.-TL idari para cezası verilmesine dair 01/06/2017 tarih ve 2017/614 sayılı Edirne Belediye Encümeni'nin iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Edirne İdare Mahkemesinin 21/03/2018tarih ve E:2017/1031, K:2018/317sayılı kararı ile; " ...dosya kapsamı ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; ruhsata aykırı imalatların, zemin kat ile çatı katındaki imalatlar hariç olmak üzere, normal katlarda aynı şekilde mevcut olduğu, tüm normal katlarda aynı tür aykırılıkların mevcut olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu aykırılıkların inşaat aşamasında yapıldığının açık olduğu, dava dilekçesinde yer alan beyanların da bu durumu doğruladığı, uyuşmazlık konusu imalatların yapının inşası sırasında yapılabilecek nitelikte olduğu, bu nedenle, yapı için söz konusu aykırılıkları içeren mevcut şekliyle yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, öte yandan, dava konusu yapı tatil zaptı ile eki rapor ve krokiler incelendiğinde; bu aykırılıkların yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunan işyerleri ve bağımsız bölümlere zarar vermeden giderilmesinin mümkün olmadığı, mevcut haliyle yapı kullanma izin belgesi verilen imalatlardaki aykırılıkların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32'nci maddesi uyarınca giderilebilmesi için öncelikle hukuken geçerliliği devam eden yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin iptal edilmesi gerektiği, bu durumda; mevcut haliyle yapı kullanma izni bulunan yapıdaki projeye aykırılıkların giderilebilmesi için, yapı kullanma izninin iptal edilmesinden sonra karar alınması gerekirken, söz konusu izin iptal edilmeden ruhsata aykırı ilavelerin yıkılması için davacıya yedi gün süre verilmesinde ve süre sonunda idare tarafından yıkılacağının bildirilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, ...mahallinde bu mahiyette olan ikinci bir tespit yapılmaksızın davacıya idari para cezası verilmiş olduğu anlaşılmakta olup, söz konusu idari para cezasının da hukuka uygun olmadığı açık olduğundan bu durumda, yapıda ruhsat ve mimari projeye aykırı olarak ilave yapıldığı gerekçesiyle yıkılması için davacıya yedi gün süre verilmesine ve süre sonunda idare tarafından yıkılacağının bildirilmesine ve 3.282,51.-TL idari para cezası verilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesi ile dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu, mevzuata uygun işlem tesis edildiği, ikinci tespit bulunması gerektiğine yönelik mevzuatta hüküm bulunmadığı, kaldı ki bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan rapordan anlaşılacağı üzere aykırılıkların giderilmediği ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
İstinaf başvurusu; Edirne İli, Merkez İlçe, ......... Mahallesi, 1714 ada 1 parsel nolu taşınmaz üzerindeki yapıda ruhsat ve mimari projeye aykırı olarak ilave yapıldığı gerekçesiyle yıkılması için davacıya yedi gün süre verilmesine ve süre sonunda idare tarafından yıkılacağının bildirilmesine ve 3.282,51.-TL idari para cezası verilmesine dair01/06/2017 tarih ve 2017/614 sayılı Edirne Belediye Encümeni'nin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline karar veren Edirne İdare Mahkemesinin 21/03/2018 tarih ve E:2017/1031, K:2018/317 sayılı kararının davalı idare tarafından kaldırılması istemine ilişkindir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.)45. maddesinin4. fıkrasında; Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." 6. Fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükümleri yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu edilen belediye encümeni kararı ile yıkım ve idari para cezası olmak üzere iki ayrı müeyyide öngörüldüğü görüldüğünden, her iki müeyyide yönüyle ayrı ayrı inceleme yapılması Dairemizce uygun görülmüştür.
I- Encümen kararının yıkıma ilişkin kısmı yönünden;
3194 sayılı İmar Kanununun 21. maddesinde, bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu; 30. Maddesinde, yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (...) bürolarından; 27. maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınmasının mecburi olduğu, mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespitinin gerektiği, belediyelerin, valiliklerin mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetinde oldukları, aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılacağı, bu maddeye göre verilen izin yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmayacağı; 32. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edileceği, yapı mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurmanın, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tebligatın bir nüshasının da muhtara bırakılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını isteyeceği, ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün, belediye veya valilikçe kaldırılacağı ve inşaatın devamına izin verileceği, aksi takdirde, ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği; 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı, 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu düzenlemelere göre, 3194 sayılı Kanun kapsamına giren yapılar için öncelikle yapı ruhsatının, yapının tamamlanması üzerine de "yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğine" ilişkin yapı kullanma izninin alınmasının zorunlu olduğu, öte yandan, ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapıların yıktırılmasına karar verilebilmesi için, "o andaki inşaat durumunun" somut ve ayrıntıya yer verilerek yapı tatil zaptı ile tespit edilmesi, ruhsata aykırı kısmın mühürlenerek inşaatın derhal durdurulması, durdurmanın yapı tatil zaptının yapı yerine asılması ile yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılması üzerine bu tebligatın (yapı tatil zaptının) bir nüshasının muhtara bırakılması, tebliğ edilmiş sayıldığı bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibine yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteme hakkının tanınması, ruhsata aykırılık olan yapıdaki bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğunun yapılan inceleme sonunda anlaşılması halinde mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verilmesinin sağlanması, aksi takdirde yapı ruhsatı iptal edilerek ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapının alınacak karar üzerine idarece yıktırılıp masrafının yapı sahibinden tahsil edilmesi yoluna gidilmesi gerektiği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Edirne İli Merkez İlçe ......... Mahallesi 1714 ada 1 parsel nolu taşınmaz üzerindeki binada ruhsata aykırı olarak zemin kattaki 1 ve 2 nolu işyerlerinin ön cephesine 1,50 metre ilave konsol yapılarak ve depoların bölme duvarları kaldırılarak işyerine dahil edildiği, 1, 2, 3 ve 4'üncü normal katlarda balkonların bazı kısımlarının odalara dahil edilerek kapalı mekan oluşturulduğu, çatı katında ilave inşaat yapılarak 10 adet stüdyo tipi daire oluşturulduğu, ruhsata aykırı inşaat alanının 851,85 m2 olduğunun, davalı idareye bağlı görevliler tarafından 23/02/2017 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, ruhsata aykırılığın otuz gün içerisinde giderilmesi gerektiğinin bildirildiği yapı tatil zaptının yapı yerine asıldığı, davacıya yapı sahibi sıfatıyla 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42'nci maddesine istinaden idari para cezası verildiği, ruhsata aykırılığın giderilmemesi sebebiyle Edirne Belediye Encümeni'nin 01/06/2017 tarih ve 2017/614 sayılı kararı ile, söz konusu ilavelerin yıkılması için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32'nci maddesi uyarınca davacıya yedi gün süre verilmesine ve süre sonunda idare tarafından yıkılmasına ve aynı Kanun'un 42'nci maddesi uyarınca 3.282,51.-TL idari para cezası verilmesine karar verilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, uyuşmazlık konusu yapı hakkında tutulan 23.02.2017 tarihli yapı tatil tutanağında hem yazı ile hem de eki krokilerle belirtilen ruhsat eki projesine aykırı imalatların fiili durumla örtüştüğü, emsal alanı aşımı nedeniyle söz konusu aykırılıkların ruhsata da bağlanamayacağı hususu Dairemizce de karara esas alınabilir nitelikte bulunan bilirkişi raporu ile sabittir.
İstinafa konu İdare Mahkemesi kararında özetle, "ruhsata aykırı imalatların, zemin kat ile çatı katındaki imalatlar hariç olmak üzere, normal katlarda aynı şekilde mevcut olduğu, tüm normal katlarda aynı tür aykırılıkların mevcut olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu aykırılıkların inşaat aşamasında yapıldığının açık olduğu, dava dilekçesinde yer alan beyanların da bu durumu doğruladığı, uyuşmazlık konusu imalatların yapının inşası sırasında yapılabilecek nitelikte olduğu, bu nedenle, yapı için söz konusu aykırılıkları içeren mevcut şekliyle yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, öte yandan, dava konusu yapı tatil zaptı ile eki rapor ve krokiler incelendiğinde; bu aykırılıkların yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunan işyerleri ve bağımsız bölümlere zarar vermeden giderilmesinin mümkün olmadığı, mevcut haliyle yapı kullanma izin belgesi verilen imalatlardaki aykırılıkların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32'nci maddesi uyarınca giderilebilmesi için öncelikle hukuken geçerliliği devam eden yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin iptal edilmesi gerektiği, bu durumda; mevcut haliyle yapı kullanma izni bulunan yapıdaki projeye aykırılıkların giderilebilmesi için, yapı kullanma izninin iptal edilmesinden sonra karar alınması gerekirken, söz konusu izin iptal edilmeden ruhsata aykırı ilavelerin yıkılması için davacıya yedi gün süre verilmesinde ve süre sonunda idare tarafından yıkılacağının bildirilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesine yer verilerek, dava konusu işlemin iptali karar verilmiştir.
İhtilaf konusu olayda yapı tatil zaptı ile tespit edilen projeye aykırılıklar ayrı ayrı incelendiğinde hem zemin katta hem çatı katında hem de normal katlarda saptanan aykırılıkların tümünün inşaat tekniği açısından sonradan ana yapıya eklenmesi mümkün görünen imalatlar olduğu görülmektedir.
Projeye aykırılık olarak tespit edilen balkonun odaya eklendiği hususunun ise dava dilekçesinde açıkça beyan edildiği görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu belediye encümeni kararının emsal artışına neden olan; "projeye aykırılıkların"7 gün içeresinde yıkılması için davacıya 7 gün süre verilmesi ve süre sonunda idare tarafından yıkılacağı"na ilişkin kısmında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bu kısmında isabet görülmemiştir.
II- Encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacı şirkete 3.282,51.-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı Kanun'un işlem tarihi itibarile yürürlükte bulunan 32. maddesinde, "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiş bulunmaktadır.
Aynı kanunun 42. maddesinin 3. fıkrasında ise; "18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan kanunun 42. maddesinin ikinci fıkrasında, ruhsat alınmaksızın ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması fiili cezalandırıldığı halde, üçüncü fıkraya göre verilecek cezanın, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapının tespiti halinde, anılan Kanunun 32. maddesindeki mükellefiyeti yerine getirmeyerek bir ay içinde ruhsat almayan ya da yapısını ruhsata uygun hale getirmeyenlere yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, ruhsat almadan ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının tespiti halinde, yapı tatil tutanağının düzenlenmesinden itibaren 32. maddede öngörülen bir aylık süre sonunda ruhsatın alınmamış ya da ruhsata aykırılıkların giderilmemiş olduğunun tespiti durumunda üçüncü fıkraya göre ceza verilebileceği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, 3194 sayılı İmar Kanunu 42. maddesinin 3. fıkrasının, bu Kanunun 32. maddesindeki mükellefiyetlerin yerine getirilmemesini, yani bir ay içinde ruhsat alınmaması ya da yapının ruhsata uygun hale getirilmemesi fiilinin cezalandırıldığı göz önüne alındığında, dava konusu ruhsata aykırılıkların 23.02.2017 tarihli denetim sonucu düzenlenen aynı tarihli yapı tatil tutanağıyla tespit edildiği, bu tarihten yaklaşık 3 ay sonra alınan 01.06.2017 tarihli, 2017/614 sayılı belediye encümeni kararı ile dava konusu işlemin tesis edildiği, yani davacının bu fıkra uyarınca cezalandırılmasının ön koşulu olan bir aylık süre tanınması şartının yerine getirildiği açıktır.
Öte yandan, İdare Mahkemesince, yapı tatil tutanağı ile belirlenen ruhsata aykırılık durumunun 1 aylık süre sonunda giderilip giderilmediğine yönelik davalı idare tarafından ikinci bir tespitin yapılmadığı belirtilmiş ise de; davalı idareye ait savunma dilekçesi ekinde ibraz edilen belgelerden anlaşıldığı üzere, imar ve şehircilik müdürlüğü tarafından hazırlanan 30.05.2017 tarihli raporla "süresi içerisinde aykırılıkların giderilmediği" tespitlerine yer verilerek yıkım ve idari para cezası kararının da alınabilmesi için mezkur rapor ile birlikte dosyanın aynı tarihte belediye encümenine havale edildiği, bu haliyle İdare Mahkemesince "ikinci bir tespit bulunmadığı" yolundaki kabûlünün doğru olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, istinafa konu İdare Mahkemesi kararının idari para cezasının iptali yolunda verilen kısmında da isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca İSTİNAF BAŞVURUSUNUNKABULÜNE,
2-EdirneİdareMahkemesinin 21/03/2018 tarih ve E:2017/1031, K:2018/317 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Aynı kanun maddesi uyarınca davanın REDDİNE,
4-Aşağıda dökümü gösterilen davacı tarafından karşılanan1.016,90-TL ilk aşama yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasında davalı idare tarafından karşılanan199,60-TL yargılama giderinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5-Artan posta giderinin mahkemesince istinaf isteminde bulunana iadesine,
6-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 6.bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
7-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 20.11.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)