(657 S. K. m. 4) (2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Elazığ Valiliği, Defterdarlık 8.Kolordu Saymanlık Müdürlüğü bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/C maddesi uyarınca geçici personel statüsünde istihdam edilen davacının, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun uyarınca kendisine ödenen 1.857,54-TL tutarındaki tayın bedelinin geri istenilmesine dair 06/01/2016 tarih ve 3 sayılı işlem ile bu işleme yönelik itirazı ve de söz konusu tayin bedeli ödemelerine devam edilmesi talebini içerir 11/01/2016 tarihli başvurusunun reddine yönelik olarak davalı idarece tesis edilen 13/01/2016 tarih ve 8 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; Elazığ 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 30/05/2018 tarih ve E:2018/114, K:2018/203 sayılı "dava konusu işlemlerin iptaline" ilişkin kararın; mevzuat hükümlerine aykırı olduğu, defterdarlık bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nu uyarınca geçici personel statüsünde istihdam edilmekte olan davacıya tayın bedeli ödenmesine ilişkin açık bir yasal dayanak olmadığı, söz konusu ödeme ile ilgili olarak ilgili birime görüş sorulmuş olup geçici personele verilmeyeceğinin belirtildiği, bu görüş doğrultusunda işlem tesis edilmiş olup yapılan ödemenin de iadesi talep edildiği, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenip kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Dördüncü İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü;
Dava; Elazığ Valiliği, Defterdarlık 8.Kolordu Saymanlık Müdürlüğü bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/C maddesi uyarınca geçici personel statüsünde istihdam edilen davacının, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun uyarınca kendisine ödenen 1.857,54-TL tutarındaki tayın bedelinin geri istenilmesine dair 06/01/2016 tarih ve 3 sayılı işlem ile bu işleme yönelik itirazı ve de söz konusu tayin bedeli ödemelerine devam edilmesi talebini içerir 11/01/2016 tarihli başvurusunun reddine yönelik olarak davalı idarece tesis edilen 13/01/2016 tarih ve 8 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; "personel rejiminde Devlet memurluğu asli istihdam biçimi olup, istisnai istihdam biçimlerinden biri olan 4/C gibi uygulamalar yaygınlaştırılarak kamu yönetiminin hemen her kademesinde asli istihdam biçimleri haline geldiğinin görüldüğü, bu nedenle aynı kamu görevini yapan fakat farklı statüye tabi personel arasında eşitsiz uygulamalara neden olmanın eşitlik ilkesi ve hukuk devleti anlayışı ile bağdaşmayacağı, söz konusu kamu kurumunda yardımcı hizmetler sınıfına tabi olan personel ile aynı görevi ifa eden ve hizmetli memur kadrosunda bulunan davacının bir nevi yardımcı personel olduğunun görüldüğü, bu kapsamda kendisine geçmişte tayın bedeli ücretinin ödendiği, ortada herhangi bir yasal değişiklik olmadığı halde bu ödemenin geri istenilmesinin idarece kabul edilebilir hukuki gerekçelerle açıklanamadığı, kaldı ki bu statüdeki personelin 657 sayılı kanun kapsamındaki memurlara sağlanan yemek yardımından da yararlanamadığı oysa ki yardımcı hizmetler sınıfındaki çalışanların yemek yardımından da yararlandığı dikkate alındığında 2155 sayılı “Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun" kapsamında 1.857,54-TL tutarındaki tayın bedelinin geri istenilmesine dair 06/01/2016 tarih ve 3 nolu işlemde ve bu işleme itiraza ilişkin ve de söz konusu ödemelere devam edilmesine yönelik olarak yapılan 11/01/2016 tarihli başvurunun reddine dair 13/01/2016 tarih ve 8 sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenip kaldırılması istenilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği belirtilmiş; aynı maddenin işlem tarihinde yürürlükte olan 4/C maddesinde, geçici personel: bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimseler olarak tanımlanmış, anılan Kanun'un 147. maddesinde de; aylık: bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen para olarak tanımlanmıştır.
2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanunu'nun 1.maddesinde; "Barışta ve savaşta Milli Savunma Bakanlığı bütçesine bağlı fiili kadrolarda bulunan subay, askeri memur, astsubay, uzman çavuş, sivil memur ve yardımcı hizmetler personeline, Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kıt'a ve kurumlarında görevli Maliye Bakanlığına bağlı muhasebeler teşkilatındaki memur ve yardımcı hizmetler personeline; Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kıt’a ve kurumlarında görevli Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü kadrolarındaki memur ve yardımcı hizmetler personeline; Jandarma Genel Komutanlığı fiili kadrolarında görevli subay, askeri memur, astsubay, uzman jandarma çavuş, sivil memur ve yardımcı hizmetler personeli ile Jandarma Genel Komutanlığı kuruluşlarında görevli Maliye Bakanlığına bağlı muhasebeler teşkilatındaki memur ve yardımcı hizmetler Personeline; Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarında görevli her sınıf personele; Milli İstihbarat Teşkilatında görevli sivil memurlara; Gümrük Muhafaza merkez ve iller kuruluşundaki muhafaza ve muamele sınıfı kadrolarına dahil memurlara ve muhafaza teşkilatında görevli gemi adamlarına, Orman Bakanlığı ve Orman Genel Müdürlüğü hizmetlerinde çalışan orman muhafaza memurlarıyla bunlara refakat eden şoförlerine ayda günlük er tayın istihkakının bir aylık tutarı tayın bedeli olarak verilir." kuralına yer verildiği görülmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Elazığ Valiliği, Defterdarlık 8.Kolordu Saymanlık Müdürlüğü bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/C maddesi uyarınca geçici personel statüsünde istihdam edilen davacıya 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun uyarınca kendisine daha önce yapılan tayın bedeli ücreti karşılığı olan 1.857,54-TL'nin davalı idarece 06/01/2016 tarih ve 3 sayılı işlem ile geri istenildiği, davacı tarafından 11/01/2016 tarihli dilekçe ile geri istenen 1.857,54-TL tayin bedelinin iptali ve yemek ücreti karşılığı olan söz konusu ödemelerin her ay yapılmasına devam edilmesinin talep edildiği, Elazığ Valiliği, Defterdarlık 8.Kolordu Saymanlık Müdürlüğü'nün 13/01/2016 tarih ve 8 sayılı işlemi ile istihdam şeklinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanun'una göre farklı olması ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün görüş yazısı gereği söz konusu ödemenin yapılamayacağı ve yapılan ödemelerin de iadesi gerektiğinden bahisle yapmış olduğu başvurunun reddi üzerine görülmekte olan dava açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 2155 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca tayın bedeli ödenecek personelin sayma yoluyla belirtildiği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/C maddesi kapsamında geçici personel olarak görev yapanların sayılanlar arasında olmadığı, söz konusu geçici personelin memur veya yardımcı hizmetler personeli olarak da değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında memur ve yardımcı hizmetler personeli olmayan ve 2155 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca tayın bedeli ödenecek personel arasında sayılmayan davacıya anılan madde uyarınca tayın bedeli ödenmesine hukuken imkan olmadığından, Elazığ Valiliği, Defterdarlık 8.Kolordu Saymanlık Müdürlüğü'nün 13/01/2016 tarih ve 8 sayılı işleminin, davacının tayin bedeli ödemelerine devam edilmesi talebinin reddine ilişkin kısmında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan; şu durumu da vurgulamak gerekir ki; aynı iş yerinde farklı statüde görev yapan bazı personelin bu ödemelerden yararlandığı ileri sürülmekte ise de; gerek Anayasa Mahkemesinin çeşitli kararlarında ve gerekse yerleşik yargısal içtihatlarda da vurgulandığı üzere; eşitlik kavramı aynı hukuki statüde olanlar için aynı haklardan yararlanmayı ifade etmekte olup, aynı iş yerinde görev yapan, ancak hukuki statüsü farklı olan kamu personelinin ücret ve haklarında eşitlikten söz edilmesi olanaklı değildir.
Davacıya ödenen 1.857,54-TL tutarındaki tayın bedelinin geri istenilmesine dair 06/01/2016 tarih ve 3 sayılı işlem ile Elazığ Valiliği, Defterdarlık 8.Kolordu Saymanlık Müdürlüğü'nün 13/01/2016 tarih ve 8 sayılı işleminin, bu işleme yönelik itirazın reddine ilişkin kısmına gelince;
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararıyla, idarenin, yersiz ödemelerini, yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi durumunda her zaman geri alabileceğine, belirtilen istisnalar dışında kalan yersiz ödemelerin ise, ancak ödemenin yapıldığı tarihten itibaren dava açma süresi içinde geri alınabileceğine karar verilmiş, kararda, açık hata durumunun memurun kolayca anlayabileceği nitelikte bir hata olduğuna vurgu yapılmıştır.
Olayda, davacıya yapılan yersiz ödemelerinin, yokluk yaptırımına tabi bir sakatlık taşımadığı, davacının gerçek dışı beyanı veya hilesine dayandığı yönünde dosyaya sunulan herhangi bir belgenin bulunmadığı, yersiz ödeme olduğunun ancak Elazığ Valiliği Defterdarlık Uzmanları Koordinatörlüğü'nün 27/01/2016 tarih ve 2016/1 sayılı raporuyla anlaşıldığı dikkate alındığında ise, davacının kolayca anlayabileceği nitelikte bir açık hata durumu oluşturduğundan da söz edilmeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlem tarihinden (06/01/2016) itibaren geriye doğru altmış gün (dava açma süresi) içinde yapılan ödemelerin iadesinin istenilebileceği, bu tarihten önce yapılan ödemelerin iadesinin ise istenilemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlem tarihinden (06/01/2016) itibaren geriye doğru altmış gün (dava açma süresi) içinde 2015/Kasım ve Aralık aylarında davacıya toplam 346,32-TL yersiz ödeme yapıldığı dikkate alındığında, dava konusu işlemlerin davacıdan 346,32-TL'nin geri istenilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık, 1.511,22-TL'nin geri istenilmesine ilişkin kısmında ise hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Elazığ 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 30/05/2018 tarih ve E:2018/114, K:2018/203 sayılı "dava konusu işlemlerin iptaline" ilişkin kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin, davacıdan 1.511,22-TL'nin geri istenilmesine ilişkin kısmının iptaline, dava konusu işlemlerin, davacıdan 346,32-TL'nin geri istenilmesine ilişkin kısmı ile davacının tayin bedeli ödemelerine devam edilmesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, sonucu itibarıyla dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından davadaki haklılık oranına göre aşağıda dökümü yapılan 232,25-TL ilk derece yargılama giderlerinin 116,15-TL'lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 116,10-TL'nin ve idare mahkemesi kararının verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.090,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya verilmesine, 77,50-TL istinaf yargılama giderlerinin 38,75-TL'lik kısmının davalı idare üzerinde bırakılmasına, kalan 38,75-TL'nin ve işbu kararının verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00-TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idareye verilmesine, davalının harçtan muaf olması nedeniyle istinaf başvurusunda alınmayan 98,10 TL istinaf başvuru harcının yarısı olan 49,05 TL'nin davacıdan tahsili için 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi uyarınca Mahkemesince ilgili idareye müzekkere yazılmasına, posta giderine karşılık yatırılmış olan avanstan artanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca mahkemesince ilgili tarafa re'sen iadesine, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca temyiz yolu kapalı olmak üzere (kesin olarak), 27/03/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)