(5488 S. K. m. 1)
İSTEMİN ÖZETİ: Şanlıurfa İli, Viranşehir İlçesinde çiftçilikle iştigal eden davacının 2015 üretim sezonu için kütlü pamuk desteklemesine ilişkin ibraz ettiği müstahsil faturalarının gerçek mal hareketine dayanmadığından bahisle konuya ilişkin başlatılan inceleme sonuçlanıncaya kadar destekleme ödemesine tedbiren bloke konulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/07/2018 tarih ve E:2017/1567, K:2018/649 sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın; davacının gerçek üretici olduğu, ürettiği ürünün satışını da gerçekleştirdiği, ürünü sattığı firmanın düzenlediği müstahsil makbuzlarının sahte olmasının destekleme ödemesinden yoksun bırakılmasına dayanak olamayacağı ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenip kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf talebinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Dördüncü İdari Dava Dairesi'nce, 09/07/2018 günlü, 30473 sayılı Resmi Gazete'de (3. Mükerrer) yayımlanarak yürürlüğe giren 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 1. maddesinin 19. bendi uyarınca Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yerine Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hasım mevkiine alınmasına karar verildikten sonra, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü;
Dava; Şanlıurfa İli, Viranşehir İlçesinde çiftçilikle iştigal eden davacının 2015 üretim sezonu için kütlü pamuk desteklemesine ilişkin ibraz ettiği müstahsil faturalarının gerçek mal hareketine dayanmadığından bahisle konuya ilişkin başlatılan inceleme sonuçlanıncaya kadar destekleme ödemesine tedbiren bloke konulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesinde;"Bu Kanunun amacı; tarım sektörünün ve kırsal alanın, kalkınma plân ve stratejileri doğrultusunda geliştirilmesi ve desteklenmesi için gerekli politikaların tespit edilmesi ve düzenlemelerin yapılmasıdır." ifadesi; "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde;"Bu Kanun, tarım politikalarının amaç, kapsam ve konularının belirlenmesi; tarımsal destekleme politikalarının amaç ve ilkeleriyle temel destekleme programlarının tanımlanması; bu programların yürütülmesine ilişkin piyasa düzenlemeleri, finansman ve idarî yapılanmanın tespit edilmesi; tarım sektöründe uygulanacak öncelikli araştırma ve geliştirme programlarıyla ilgili kanunî ve idarî düzenlemelerin yapılması ve tüm bunlarla ilgili uygulama usul ve esaslarını kapsar." düzenlemesi yer almaktadır.
Yine aynı Kanunun "Tarım Havzaları" başlıklı 14.maddesinde; "Tarımsal üretimin kendi ekolojisine uygun alanlarda yoğunlaşması, desteklenmesi, örgütlenmesi, ihtisaslaşması ve entegre bir şekilde yürütülmesi için tarım havzaları, Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir. Bu havzaların faaliyet ve işleyişi ile ilgili esas ve usullerin düzenlenmesine ilişkin yönetmelik, Bakanlık tarafından yürürlüğe konulur." ifadesi; "Tarımsal Desteklemelerin Amacı ve İlkeleri" başlıklı 18.maddesinde; "Tarımsal desteklemelerin amacı; tarım sektörünün öncelikli problemlerinin çözümüne katkıda bulunmak, uygulanan politikaların etkinliğini artırmak, sektörün bu politikalara uyumunu kolaylaştırmaktır. Tarımsal destekleme politikaları, ekonomik ve sosyal etkinlik ve verimlilik koşullarını sağlayacak programlarla uygulanır. Ödemeler bütçe imkânları çerçevesinde ve programların niteliğine bağlı olarak, gerekli denetim ve kontrollerin tamamlanmasından sonra ödenir. Tarımsal destekleme programlarının belirlenmesinde, aşağıdaki ilke ve stratejiler dikkate alınır:
a) Tarım politikalarının amaçlarına ulaşılmasına katkıda bulunması.
b) Avrupa Birliği mevzuatı ve uluslararası taahhütler ile uyumlu olması.
c) Üreticilerin piyasa koşullarında faaliyetlerini yürütmesi.
ç) Kullanılacak kaynağın, adil ve etkin bir şekilde üreticilere yansımasını sağlayacak yapıda olması.
d) Tarımın alt sektörlerinde dengeli bir dağılım göstermesi." ifadesine; "Tarımsal Destekleme Araçları" başlıklı 19.maddesinde; "Tarımsal destekleme araçları şunlardır:
a) Doğrudan gelir desteği: Üreticilere, tarımsal üretim amacıyla işledikleri araziler için Kurulun teklifi üzerine, Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen birim ödeme miktarı üzerinden, doğrudan ödeme yapılır. Ödeme miktarları, üreticilerin tarım politikaları amaçları ve çevre koruma koşullarına uyumunu kolaylaştırmak üzere farklı düzeylerde belirlenebilir. Doğrudan gelir desteği ödemelerine ilişkin esas ve usuller, bu Kanunun temel yapısıyla çelişmeyecek şekilde, her yıl Kurulun tavsiyesi ile Bakanlık tarafından çıkarılacak uygulama tebliğleri ile belirlenir. Uygulama tebliğleri, ilgili yılın ilk iki ayı içerisinde yayımlanır. Bakanlık, gerektiğinde ek tebliğler çıkarabilir.
b) Fark ödemesi: Çiftçilere üretim maliyetleri ile iç ve dış fiyatlar dikkate alınarak fark ödemesi desteği verilir. Fark ödemesi desteği öncelikle arz açığı olan ürünleri kapsar. Her yıl, fark ödemesi kapsamına alınacak ürünler ile ödeme miktarları Kurul tarafından belirlenir. Fark ödemesinden yararlanacak çiftçilerden üretim faaliyeti ve ürünlerin satışına ilişkin belgeler istenebilir." ifadesine; "Tarımsal Desteklemelerin Uygulama Esasları" başlıklı 20.maddesinde; "Destekleme ödemelerinde uyulması gereken esaslar şunlardır:
a) Destekleme ödemeleri; bölge, işletme, arazi, ürün, tarım sistemi, sözleşmeli üretim, ıslah ve çevre gibi konulardaki öncelikler ve tercihler ışığında farklı miktarlarda yapılabilir.
b) Bir tarımsal işletmenin alabileceği azamî toplam destekleme miktarı, yıllık olarak belirlenebilir.
c) Destekler, üretici örgütleri aracılığı ile de ödenebilir.
ç) Desteklenecek ürünlerin ve destekleme ödeme miktarının belirlenmesinde kalite, standart ve sağlık kriterleri dikkate alınır.
d) Üreticilere yapılacak her türlü destekleme ödemelerinde, entegre idare ve kontrol sistemi kullanılır.
e) Çiftlik muhasebe veri ağı kayıtlarına ait bilgiler kontrol ve istatistikî amaçlı olarak kullanılabilir, ancak ifşa edilemez. Bu hükme uymayanlar için genel hükümler çerçevesinde cezaî işlem yapılır." kuralı yer almaktadır.
27 Mayıs 2015 günlü ve 29368 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ'in 7.maddesinin 2.fıkrasında; "Çiftçiler, yararlanacakları desteklemeler için Ek-4’te yer alan destekleme talep formunda belirtilen belgeleri, Ek-2’de yer alan destekleme uygulama takvimine göre belge teslim bitiş tarihinden önce il/ilçe müdürlüğüne teslim etmek zorundadır." ifadesine; 17.maddesinin 1.fıkrasının (d) bendinde; "Gerçeğe aykırı beyanda bulunan ve/veya gerçeğe aykırı belge ibraz edenler, 5488 sayılı Tarım Kanununun 23. maddesi gereği haklarında beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmamaları yönünde karar verilenler bu Tebliğde anılan destekleme ödemelerinden faydalanamaz." ifadesine yer verilmiştir.
Dava dosyanın incelenmesinden; davacının Viranşehir İlçesi'nde tarımsal işler yaptığı,2015 yılı ürünü yağlı tohumlu bitkiler fark ödemesi desteklemelerinden yararlanmak maksadıyla Viranşehir İlçe Tarım Müdürlüğü'ne ibraz etmiş olduğu alım-satım belgeleri arasında, ".........." firmasına yapmış olduğu pamuk satışına ilişkin olarak, adına kesilen müstahsil makbuzlarının bulunduğu, ".........." firmasının, gerçek bir mal hareketine dayanmadan mal alımı yaptığı ve gerçek bir mal alımı olmaksızın makbuz/fatura düzenlendiği şüphesine ilişkin olarak adı geçen firmanın hesaplarının Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından incelemeye sevk edildiği, konuya ilişkin inceleme yapıldığının Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na bildirildiği, Maliye Bakanlığı tarafından konuya ilişkin inceleme yapıldığı hususunun Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na bildirilmesi üzerine; inceleme sonuçlanıncaya kadar, haksız ödemeye sebep vermemek adına firma tarafından düzenlenen müstahsil makbuzları ile destekleme ödemesi başvurusunda bulunanların destekleme ödemelerine (tedbiren) bloke konulmasına karar verildiği, bu kapsamda, davacı adına 2015 yılına ilişkin olarak tahakkuk eden destekleme ödemesine, inceleme sonuçlanıncaya kadar tedbiren bloke konulduğu, davacı adına 2015 yılına ilişkin olarak tahakkuk eden destekleme ödemesine, inceleme sonuçlanıncaya kadar tedbiren bloke konulmasına dair işlemin iptali istemi ile görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işleme dayanak alınan Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulunca düzenlenen vergi tekniği raporundaki incelemenin, gerçek bir mal hareketine dayanmadan makbuz/fatura düzenlendiğinden şüphelenilen firmaya ilişkin olduğu, destekleme ödemesi başvurusunda bulunan çiftçilerin üretim yapıp yapmadıkları, üretim yapmış iseler ürünlerinin satışını gerçekleştirip gerçekleştirmediklerine yönelik bir araştırma yapılmadığı görülmektedir.
Bu durumda, destekleme primine ilişkin getirilen mevzuatın asıl amacının pamuk üreten çiftçiyi desteklemek olduğu göz önüne alındığında ve davalı idare tarafından da davacı nezdinde yapılan denetimde, 2015 yılında davacının beyan ettiği pamuk üretiminin yapıldığının yerinde tespit edildiği dikkate alındığında, davacının satış yaptığı mükellefin düzenlediği belgenin sahte belge olduğunun anlaşılması üzerine, davalı idare tarafından, davacının söz konusu arazide ürün ekip ekmediği, ürün ekmiş ise ürün miktarının ne olduğu hususunda tekrar bir araştırma ve inceleme yapılarak, mükellef tarafından düzenlenen müstahsil makbuzunda belirtilen ürün miktarının üretilip üretilmediği yönünde de bir inceleme ve araştırma yapılması, aynı zamanda yapılacak bu inceleme ve araştırma neticesinde ürünün üretildiği tespit edilmiş ise; söz konusu ürünün kime ve nasıl teslim edildiği, belgenin ürün teslim edilen kişiden mi temin edildiği yoksa ürünü teslim alan kişinin başka bir mükellefe ait belgeyi mi verdiği hususlarının araştırılarak olayın gerçek mahiyetinin ortaya konulması suretiyle davacı hakkında işlem tesis edilmesi gerekirken, davacının gerçek üretici olduğu yönünde davalı idare tarafından düzenlenen somut tespitler olduğu halde, sadece vergi müfettişi tarafından yapılan inceleme sonucunda, sözü edilen mükellefin düzenlediği müstahsil makbuzlarının gerçek bir ticari işleme dayanmayan sahte belgeler olduğunun saptandığından bahisle davacı ile aralarındaki ilişkinin gerçek bir mal alışverişine dayanmadığının kabulünden hareketle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine yönelik mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Diğer yandan, işbu mahkeme kararı sonrasında davalı idare tarafından davacının 2015 yılında pamuk üretimi yapıp yapmadığına ilişkin inceleme yapılması neticesinde; davacının gerçekten pamuk üretimi yapmadığının tespit edilmesi halinde söz konusu destekleme ödemesinin ilgili mevzuat çerçevesinde davacıdan tekrar tahsil edilebileceği tabiidir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/07/2018 tarih ve E:2017/1567, K:2018/649 sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 228,85-TL ilk derece yargılama giderleri ile 165,60-TL istinaf yargılama giderlerinin ve kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00-TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya verilmesine, istinaf aşamasında yersiz alınan 35,90-TL karar harcının istenmesi halinde ilgili birimce davacıya iadesine, posta giderine karşılık yatırılmış olan avanstan artanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca mahkemesince ilgili tarafa re'sen iadesine, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca temyiz yolu kapalı olmak üzere (kesin olarak), 25/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)