(6306 S. K. m. 1, 6) (5216 S. K. m. 7) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 26)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacılar tarafından; Bursa İli, Nilüfer İlçesi, …… Mahallesi, 1282 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda geçerli olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında değişiklik yapılmasına ilişkin gelen talebin uygun görülmediği Nilüfer Belediye Meclisi Kararı'nın, "1/1000 ölçekli Fethiye-İhsaniye Revizyonu Uygulama İmar Planı kapsamında ayrık nizam 5 kat E:1.25 yapılanma koşullu Konut Alanı'nda yer alan 1282 ada, 1 parselin E:1.75 Yençok:24,50 m yapılanma koşullu Ticaret+Konut Alanı'na alınması ve önerilen plan notlarının kaldırılarak bunun yerine 1)Zemin katta ticaret, üst katlarda konut kullanımı olacaktır. 2)Zemin katta çekme mesafelerinden sonra kalan alanın tamamında yapı yapılabilir. 3)Bursa Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği hükümleri uygulanır." plan notlarının getirilmesi şeklinde değiştirilerek kabul edilmesi suretiyle yapılan plan değişikliğine ilişkin 19/11/2015 gün ve 1715 sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılan davada, "...Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 05.09.2016 tarih ve E.14820 sayılı yetki devrine ilişkin yazısı gereğince, 6306 sayılı Kanun uyarınca "Riskli Yapılara" ilişkin imar planı tadilatlarının ada bazında yapılması gerekmektedir. Bu nedenle, parsel bazında plan tadilatı yapılmasına ilişkin dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bursa 1. İdare Mahkemesi'nin 18/05/2018 tarih ve E:2017/376, K:2018/680 sayılı kararının; dava konusu taşınmazın riskli yapı şerhi mevcut olduğu, deprem riski açısından yıkılarak yenilenmesi gerektiği, dava konusu plan değişikliğinin kamu yararı gereği yapıldığı, kentsel dönüşüm sürecinin bir an önce gerçekleşmesi için plan değişikliği yapılması ve parçacıl olanın özendirilmesinin yöntem olarak seçildiği iddialarıyla kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, Bursa İli, Nilüfer İlçesi, ... Mahallesi, 1282 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda geçerli olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında değişiklik yapılmasına ilişkin gelen talebin uygun görmeyen Nilüfer Belediye Meclisi Kararı'nın, Bursa Büyükşehir Belediye Meclis Kararı ile değiştirilerek kabul edilmesine ilişkin kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde; "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur. c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır........(7) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır." kuralına yer verilmiştir.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir." hükmüne; 6. maddesinin 5. fıkrasında, "Bakanlık; a) Riskli yapılara, rezerv yapı alanlarına ve riskli yapıların bulunduğu taşınmazlara ilişkin her tür harita, plan, proje, arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma yapmaya,....." hükmüne; aynı maddenin 12. fıkrasında, "Bakanlık, bu Kanunda belirtilen iş ve işlemlere ilişkin olarak TOKİ’ye veya İdareye yetki devrine ve bu iş ve işlemlerden hangilerinin TOKİ veya İdare tarafından yapılacağını belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Bursa İli, Nilüfer İlçesi, ... Mahallesi, 1282 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda geçerli olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında değişiklik yapılmasına ilişkin gelen talebin uygun görülmediği Nilüfer Belediye Meclisi Kararı'nın, "1/1000 ölçekli Fethiye-İhsaniye Revizyonu Uygulama İmar Planı kapsamında ayrık nizam 5 kat E:1.25 yapılanma koşullu Konut Alanı'nda yer alan 1282 ada, 1 parselin E:1.75 Yençok:24,50 m yapılanma koşullu Ticaret+Konut Alanı'na alınması ve önerilen plan notlarının kaldırılarak bunun yerine 1)Zemin katta ticaret, üst katlarda konut kullanımı olacaktır. 2)Zemin katta çekme mesafelerinden sonra kalan alanın tamamında yapı yapılabilir. 3)Bursa Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği hükümleri uygulanır." şeklinde plan notu eklenmesine karar verildiği görülmektedir.
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda "....Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 05.09.2016 tarih ve E.14820 sayılı yetki devrine ilişkin yazısı gereğince, 6306 sayılı Kanun uyarınca "Riskli Yapılara" ilişkin imar planı tadilatlarının ada bazında yapılması gerekmektedir. Bu nedenle, parsel bazında plan tadilatı yapılmasına ilişkin dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu" gerekçesiyle iptal kararı verildiği görülmüştür.
Olayda, dava konusu parsel ilgililerince 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik raporu hazırlanarak ilçe belediyesine plan değişikliğe talebinde bulunulduğu ancak talebin ilçe meclis kararıyla reddedilmekle birlikte onay için büyükşehir belediye meclisine gönderildiği, büyükşehir belediye meclisinin ise bu plan değişikliği teklifini bir kısım değişiklikler ile 5216 sayılı Yasanın 7/b maddesindeki "...büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak......." yetkisine istinaden onaması neticesinde dava konusu planın ortaya çıktığı bu itibarla dava konusu planın Bursa özelinde kentsel dönüşüm amaçlı hazırlanan ve doğrudan büyükşehir belediye meclisince değerlendirilerek yapılan uygulama imar planı değişikliklerinden farklı olduğu dolayısıyla ilk derece mahkemesince klasik kentsel dönüşüm amaçlı plan değişiklikleri gibi değerlendirerek verdiği kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. Bu sebeple işin esasının ayrıca incelenmesi gerekmektedir.
Dava konusu plan değişikliğine bakıldığında; kentsel dönüşüm amaçlı plan yapımına yönelik olarak hazırlandığının görüldüğü, alanda “kentsel dönüşüm yapılması” durumunda yapı yoğunluğunun arttırıldığının anlaşıldığı, dava konusu plan değişikliğinin bütüncül bir planlama yaklaşımı geliştirilmesinden uzak olduğu, plan değişikliğinin dava konusu taşınmaz özelinde yapılaşma koşullarının değişmesine neden olduğu ve çevresindeki koşulların değişmemiş olduğu, yapı yoğunluğu ve yüksekliğinin artışına yönelik dava konusu taşınmaz özelinde gerçekleştirilecek değişikliğin salt taşınmaz sınırları içinde değerlendirilmesinin doğru bir sonuca ulaşmayı engelleyeceği, söz konusu değişimin daha geniş bir alana yayılmasının ise parsel ölçeğinde başlayacak bir değişimin mahalle ölçeğine dek genişleyerek, üst ölçekli planların ana kararlarına uyumsuz bir yapılaşmanın ortaya çıkmasına neden olabileceği, dava konusu plan değişikliği ile geliştirilen parçacıl ve alanı çevresinden soyutlayan, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 26. maddesinde belirtildiğinin aksine “yörenin yerleşim özellikleri, dokusu ve kimliğinin dikkate alınmadığı” yaklaşım, planlama ilkeleri ve şehircilik esaslarına uygun bir yaklaşım olarak değerlendirilmediği, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği hükümlerine göre dava konusu alanda artış gösteren yapı yoğunluğu sonucunda, sosyal ve teknik altyapının da alan içinde dengelenmesi gerektiği halde sosyal donatıyı arttıracak bir değişiklik öngörülmediği, dava konusu plan değişikliğinin yapı yoğunlukları ve yükseklikleri yönünden plan ana kararlarını, sürekliliğini ve bütünlüğünü bozacak nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; davaya konu plan değişikliğinin, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği' nin 26. maddesinde benimsenen ilke ve esaslara uygun bir anlayış geliştirilmediğinin, bütüncül bir yaklaşımdan uzak, parçacıl tutum ile plan ana kararlarının sürekliliğini ve bütünlüğünü bozan sonuçlar ortaya çıkardığının anlaşılması karşısında dava konusu plan değişikliğinin planlama ilkeleri, şehircilik esasları ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu planın bu gerekçeyle iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Bursa 1. İdare Mahkemesi'nin 18/05/2018 tarih ve E:2017/376, K:2018/680 sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile REDDİNE, istinaf aşamasında yapılan 202,10 TL yargılama giderinin davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasındaki posta gideri avansından artan kısmın kararın kesinleşmesini takiben mahkemesince ilgilisine iadesine, bu karara karşı tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere, 04/02/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)